Zihinsel yetersizliği olan bireylerde şarkı öğretiminin konuşma becerilerine etkisi

Özel eğitim gerektiren bireylere müzik eğitiminin çocuğun dil becerilerine olan etkisi düşünüldüğünde, bu araştırma zihinsel yetersizliği olan bireylerde şarkı öğretiminin konuşma becerilerine olan etkisini incelemek amacı ile yapılmıştır. Araştırma, eylem araştırması desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Bayburt ilinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde öğrenim gören zihinsel yetersizliği bulunan 6 bireyden oluşmuştur. Araştırmanın nicel aşamasından elde edilen bulgulara ulaşmak için katılımcı bireylerin konuşma düzeylerini belirlemeye yönelik uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan ön değerlendirme ve son değerlendirmelerde "Masal" ve "Yurdumda" isimli şarkılar ile "Mırnav'ın Yeni Arkadaşı" isimli masal metni kullanılmıştır. Katılımcı bireylere, ön değerlendirme ve son değerlendirme arasında 12 hafta çeşitli şarkıların kulaktan şarkı öğretim yöntemiyle öğretilip, tekrarla pekiştirilmesine dayalı çalışmalar araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacının tuttuğu günlük verilerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, her öğretim video ile kayıt altına alınarak, arşivlenmiştir. Araştırmanın nitel aşamasında ise; katılımcılara uygulanan konuşma kontrol listesi kullanılmıştır. Nitel veriler, katılımcıların aileleri ve öğretmenlerine uygulanan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen bulgularla desteklenmiştir. Katılımcı bireylerin ön değerlendirme ve son değerlendirmelerde konuşma becerilerinin ne düzeyde olduğunu saptamak amacıyla uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan "Öğrenci için Demografik Bilgi Formu", "Konuşma Kontrol Listesi", "Öğretmen Ön Görüşme Formu", "Öğretmen Son Görüşme Formu", "Aile Görüşme Formu (Uygulama Öncesi Görüş Formu)", "Aile Görüşme Formu (Uygulama Sonrası Görüş Formu)" kullanılmış ve formlardan elde edilen sonuçlar nitel analiz yöntemlerinden betimsel analizle çözümlenmiştir. Çalışma grubundaki kişi sayısı 15'in altında olduğu için istatistiksel analizlerde parametrik olmayan testler tercih edilmiştir. Ön değerlendirme ve son değerlendirme sonuçları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde 0.05 önem düzeyi olarak kabul edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda son değerlendirme puanlarına göre; zihinsel yetersizliği olan bireylerde şarkı öğretiminin, konuşma becerilerini istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde artırdığı görülmüştür. Son değerlendirme puanları itibariyle; "Yurdumda" şarkısının sözlerinin metin halini tekrar etmede anlamlı düzeyde bir fark oluşmazken, "Masal" şarkısında anlamlı düzeyde bir fark oluşmuştur. Her iki şarkıyı ezgisiyle tekrar etmede ve "Mırnav'ın Yeni Arkadaşı" masal metnini tekrar etmede fark puanlarının sıra ortalaması ve toplam puanlar dikkate alındığında gözlenen farkın son değerlendirme lehine olduğu görülmüştür. Ayrıca, öğretmen ve aile görüşmelerinden elde edilen bulgulara göre; süreç içerisinde kullanılan şarkı öğretimi uygulamalarının katılımcı bireyler üzerinde genel olarak olumlu bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Müzik Eğitimi, Özel Eğitim, Özel Eğitimde Müzik, Zihinsel Yetersizlik, Konuşma Becerisi