Designing Zoöpolis: A grounded theory of design for interspecies care

Beş yıllık (2019-2024) saha araştırmasına dayanan ve Yapısalcı Temellendirilmiş Kuram ile Durumsal Analiz yaklaşımını benimseyen bu çalışma, İstanbul'un kedi müdahale arenasında, türler arası bakımın nasıl tasarlandığına dair temellendirilmiş bir kuram sunar. Bu arenada, bağımlılık-özerklik sürekliliğinde konfigüre edilen kedi kullanıcıyla insan-merkezci kent arasındaki sürtüşmeden doğan ve insan müdahalesini etik bir zorunluluk olarak davet eden kedi olayları öne çıkar. Yerel belediyelerin kayıtsızlığı ve yetersizliği karşısında vatandaşlar, kedi olaylarına ihtimam temelli bir yanıt olarak kedi evlerinin de parçası olduğu üç parçalı mekânsal bir nüfus yönetimini tabandan yürütürler. Yakın gelecekteki kedi olaylarını önlemek amacıyla, sokak kedileri, operasyona uygun bulunduğu sürece cinsiyet fark etmeksizin seçici olmayan kısırlaştırmaya tabidir. Buna ek olarak, bakıma bağımlılığı yüksek sokak kedileri seçici kedisizleştirme bağlamında kamusal mekândan haneye olan yuvalandırma hareketliliğinde önceliklendirilirken, kamusal mekânlar görece bağımsız ve sağlam kediler için kedi olaylarına karşı bir tasarım yoluyla yeniden kedileştirme sürecine girer. Kedilerin kedi evlerini kullanmaması, insanın hayvan kullanıcıyı yapılandırmasındaki epistemik sınırlamaları, diğer adıyla tür şemasını açığa çıkarmaktadır. İşlevsellikleri konusundaki farklı görüşlere rağmen kedi evleri, kentteki liminal hayvan yerleşimci aidiyetine dair sembolik işlevi sebebiyle yalnızca politik bir ufuk olarak Zoöpolis'e işaret etmekle kalmaz, aynı zamanda çok-türlü ve ihtimam temelli bir kentsel yaşamı mevcut koşullar içerisinde, şimdide tasarlar.