186
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Uzaktan Eğitim Lisansüstü Programlarının Teknoloji boyutunun yapılandırılması:Dönüşümcü sosyal ağ sentezi
Bu çalışmada, Uzaktan Eğitim yöntemi ile yürütülecek Uzaktan Eğitim Lisansüstü Programlarının Teknoloji boyutunun yapılandırılmasına ilişkin bir model geliştirilmesi amaçlanmıştır. Öğrenme ve iletişim boyutlarının da göz önünde bulundurulduğu bu süreçte, Öğrenenin öğrenme süreci Dönüşümcü Öğrenme Kuramı ile, iletişim süreci ise Sosyal Ağ Kuramı ile ele alınmıştır. Uzaktan Eğitim Lisansüstü Programlarının Teknoloji boyutunun ilk kez yapılandırılması konusunda, var olan Sosyal Ağ Kuramı yaklaşım ve yöntemleri yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada "Sosyal Ağ Sentezi" kavramı tanımlanmış ve uygulanmıştır. Nitel bir durum çalışması olan bu araştırmada, Delphi yöntemi kullanılarak Uzaktan Eğitim alanındaki uzmanların görüş ve deneyimlerinden yararlanılmıştır. Bu bağlamda, araştırmanın verilerini toplamak üzere her iki kuramın birlikte ele alındığı bir kuramsal dizey geliştirilmiş ve kuramsal dizeye bağlı olarak sorular üretilmiştir. İlk iki Delphi turunda, Dönüşümcü Öğrenmenin gerçekleşmesine ilişkin geliştirilecek Sosyal Ağda yer alması gereken Aktörlerin kimler ya da neler olması gerektiği sorgulanmıştır. Sonraki iki turda ise Öğrenen ile bu Aktörler arasındaki İlişkiler ve her bir ilişkinin özelliklerinin nasıl olması gerektiği araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara dayanarak Öğrenenin merkezde olduğu ben-merkezli Sosyal Ağ yapısı ortaya konmuştur. Bu bağlamda, Sosyal Ağın, genel olarak Uzaktan Eğitim ve Teknoloji odağındaki Akademik ve Uygulamaya dönük Aktörlerden oluşması gerektiği bulunmuştur. Sosyal Ağda Öğrenenin bu Aktörler ile kuracağı İlişkilerin ise çoğu çift yönlü simetrik olmalı, tek yönlü ilişkilerde ilişkiyi başlatan taraf Öğrenen olmalıdır. İlişkilerin çoğu güçlü ve çok güçlü düzeyde, periyodik ya da sürekli özellik taşımalıdır. Bunun yanısıra Öğrenenin zamanının büyük kısmını bu ilişkilere ayırması gerekmektedir. Bu çalışmada, son olarak araştırma sonucunda ortaya konan Sosyal Ağ yapısının gerçekleşmesine ilişkin önerilere yer verilerek Sosyal Ağ Sentezi Modeli geliştirilmiştir. Söz konusu modelin Uzaktan Eğitim alanında kurumlara, araştırmacılara ve öğrenenlere yol göstereceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Uzaktan Eğitim, Uzaktan Eğitim Alanındaki Programlar, Uzaktan Eğitim Programlarının Teknoloji Boyutu, Model, Dönüşümcü Öğrenme Kuramı, Sosyal Ağ Kuramı, Sosyal Ağ Sentezi.
Çevrimiçi sosyal ağların yabancı dil eğitimini destekleme potansiyeli: Facebook örneği
Bu araştırmada sosyal ağ sitelerinin yabancı dil eğitimini destekleme potansiyelinin ortaya çıkartılması hedeflenmektedir. Bu bağlamda araştırmacı tarafından dünyanın çeşitli bölgelerinden öğrenen, öğreten ve anadili hedef dil olan katılımcıların yer aldığı "FaceLearning" adlı çok uluslu bir Facebook grubu oluşturulmuştur. Bu grup bünyesinde öğrenen ve katılımcıların daha önceden belirlenen veya doğal ortaya çıkan konular çerçevesinde hedef dilde iletişim ve etkileşim kurmaları sağlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomelojik durum çalışmasının kullanıldığı bu araştırmada nitel anket ve görüşmelere ek olarak FaceLearning sayfası alıntılarından elde edilen verilerin söylem analizi, sosyal ağ sitelerinin, Facebook örnekleminde, yabancı dil eğitimi sürecinde destek araç olarak kullanılmasının öğrenme üzerine olumlu ve olumsuz etkileri olduğunu göstermektedir. Potansiyel olumlu etkiler arasında öğrenme bağlamında yapılandırılmamış öğrenme fırsatları sağlama ve işbirlikli öğrenme olanakları sunma yer almaktadır. Yabancı dil eğitimi bağlamında ise olumlu etkiler yabancı dil öğrenimine karşı olumlu tutum geliştirmeye katkı sağlama, yabancı dil öğrenme motivasyonunu arttırma, anlamlı dil etkinlikleri sağlama ve hedef dile maruz kalma fırsatları sunma yer almaktadır. Bunun yanı sıra, sosyal bağlamda öğrenme ortamına olumlu etkiler arasında ise öğrenen-öğrenen ve öğrenen-öğreten ilişkilerini geliştirme fırsatları sunma ve kültürel farkındalık gelişimine katkı sağlama yer almaktadır. Bunun yanı sıra, öğrenme üzerine olumsuz etkiler arasında aktif katılımın düşmesi, amaçtan sapma, siber zorbalığa maruz kalma, güvenlik ve gizlilik endişeleri ve son olarak teknik problemler gibi olumsuz etkilere rastlanmıştır.
Yabancılara teknoloji tabanlı Türkçe öğretimi: Dinleme becerisinin kazandırılmasına ilişkin durum analizi
Bu araştırma, Türkçenin yabancı (ikinci) dil olarak teknoloji tabanlı öğretiminde dinleme becerisinin Türkiye'deki durumuna ve geliştirilmesine yönelik bir alan yazın çalışmasıdır. Bu bağlamda, teknolojinin dil öğretimi sürecine girdiği programlı öğretim uygulamasıyla başlanıp 2000'li yılların İnternet tabanlı teknolojilerine kadarki alan yazın taranmış; olumlu olumsuz yanlarıyla teknolojinin ikinci dil öğretimine katkısı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde teknolojinin yeterli boyutta kullanılmadığı ortaya çıkmıştır.
Açık ve uzaktan öğrenme sistemlerinde evrensel tasarım
Bu araştırma, Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemlerinin tasarlanmasında Evrensel Tasarım Yaklaşımının sürece nasıl dahil edilebileceğine ilişkin bir çerçeve geliştirmeyi ve sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma sürecinde Sistemler Yaklaşımı ve Evrensel Tasarım Yaklaşımı geliştirilecek çerçeve için yolgösterici olmuştur. Sistemler Yaklaşımından Açık ve Uzaktan Öğrenme Sürecinin bir sistem olarak ele alınıp değerlendirilmesinde, Evrensel Tasarım Yaklaşımından ise Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemlerinin tasarlanmasına ilişkin süreçlerde yararlanılmıştır. Araştırmada, Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemlerinde Evrensel Tasarım Yaklaşımının uygulanmasına yönelik çerçevenin geliştirilmesi sürecinde Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemlerinde yer alan paydaşların görüşleri alınmıştır. İlk olarak öğrenen görüşleri alınmış, ardından Açık ve Uzaktan Öğrenme ve/veya Evrensel Tasarım Alanında uzman kişilerin görüşleri Delphi Tekniğiyle alınmıştır. Çerçevenin geliştirilmesi süresince hem nitel hem nicel yöntemler kullanılarak araştırma karma modelde desenlenmiştir. Araştırmada Sıralı Keşfedici Karma Yöntem (Sequential Exploratory Mixed Method) kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında öğrenenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, toplanan nitel veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Ardından 35 kişiden oluşan bir uzman paneliyle üç turda tamamlanan bir Delphi çalışması gerçekleştirilmiştir. Birinci turda elde edilen nitel veriler içerik analiziyle, ikinci ve üçüncü turda elde edilen nicel veriler frekans dağılımları, merkezi eğilim ve yayılma ölçüleri hesaplanarak analiz edilmiştir. Araştırmanın tüm evreleri için katılımcılar amaçlı örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmada, alanyazın taramaları ve araştırma sonucunda elde edilen verilere dayalı olarak Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemlerinde Evrensel Tasarım Yaklaşımının uygulanmasına yönelik bir çerçeve önerilmiştir. Çerçeve altı başlıkta toplanan altmış iki maddeden oluşmaktadır. Ayrıca Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında yapılmış olan alanyazın taramaları ve araştırmada elde edilen verilere uygun olarak öğrenme sürecinde kullanılacak örnek uygulamalar tasarlanmış ve üretilmiştir. Geliştirilen çerçevenin Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemlerinde Evrensel Tasarım Yaklaşımının Uygulanmasına yönelik olarak kurumlara ve kişilere genel anlamda yol gösterici nitelikte olduğu, tam anlamıyla etkili bir sistemin geliştirilebilmesi için ise alt boyutların üzerinde detaylı olarak çalışılması gerektiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Evrensel Tasarım, Açık ve Uzaktan Öğrenme, Delphi Tekniği
Açık ve uzaktan öğrenmede sanal laboratuvarlar: Devre analizi uygulaması
Bu çalışmada, 21. yüzyıl teknolojilerinin etkisi ile eğitimde meydana gelen değişim eğilimleri göz önünde bulundurularak eğitimin ayrılmaz bir parçası olan laboratuvar uygulamaları için geliştirilen ortamlar incelenmiş ve açık ve uzaktan öğrenmede sanal laboratuvarların (SL) uygulanabilirliği araştırılmıştır. Uygulama gerektiren derslerin uzaktan öğrenme yoluyla verilmesinin, bilgi ve teoriye dayalı derslerden daha zor olduğu düşünülmekte ve çoğu uzaktan eğitim sağlayan kurum uygulama gerektiren disiplinlerden kaçınmaktadır. Dijital çağın laboratuvarlar için sunduğu çözümlerden biri olan SL ortamları, uygulama etkinliklerinin uzaktan gerçekleştirilebilmesi fırsatını sunmaktadır. Bu çalışmada, SL kullanımı, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtımı Önlisans Programı'ndaki "Devre Analizi Laboratuvarı" dersi kapsamında araştırılmış ve iki ve üç boyutlu SL ortamları, öğrenme yönetim sistemleri aracılığı ile öğrenenlere sunulmuştur. Karma yöntem tasarımlarından keşfedici sıralı tasarım yaklaşımının kullanıldığı bu çalışmada öğrenenlerin SL kullanım niyetleri, Teknoloji Kabul Modeli temel alınarak oluşturulan araştırma modeli çerçevesinde incelenmiş ve ayrıca SL kullanmayan öğrenenlerin kullanmama nedenleri araştırılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi ve nicel verilerin analizinde ise SL kullanmayanlar için betimsel istatistikler ve parametrik olmayan testler ve SL kullananlar için Kısmi En Küçük Kareler yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; geliştirilen araştırma modelinin, öğrenenlerin SL kullanım niyetlerini anlama ve açıklama konusunda yararlı bir teorik model olduğu görülmüştür. SL'nin kullanılmama nedeni olarak zaman yetersizliği bulunmuş, yaş ve deneyime bağlı olarak anlamlı farklılıklar görülmüştür. Bu çalışmadan çıkan sonuçlar, SL'nin etkili bir şekilde eğitim sürecine entegre edilebilmesi ve öğrenenler tarafından benimsenerek SL kullanımının artırılması ve yaygınlaştırılması açısından kurumlara yol gösterici olacaktır. Anahtar Sözcükler: Sanal laboratuvar, Açık ve uzaktan öğrenme, Teknoloji kabul modeli, Kısmi en küçük kareler
Yabancı dil öğrenen dijital yerlilerin Web 2.0 araçlarını kullanma düzeylerinin belirlenmesi: Bir durum çalışması
Bu araştırmanın temel amacı, dijital yerlilerin yabancı dil öğrenme süreçlerinde Web 2.0 araçlarını kullanma düzeylerini bağlantıcılık ve bilişsel çoklu ortam öğrenme kuramları doğrultusunda incelemektir. Elde edilen bulguların yüz yüze ve uzaktan eğitim veren kurumlara ve öğretenlere dijital yerlileri ve onların öğrenme stratejilerini daha yakından tanıma imkânı verebileceği düşünülmektedir. Enformasyon çağında bilgiye erişimin her an her yerde mümkün olması dijital öğrenen neslin öğrenme yöntemlerini de hızla değiştirmiştir. Bu bağlamda, bütün bu kolaylıklar ve gelişmeler iletişimi, iletişim için ise ortak bir dil (linguafranca) öğrenme zorunluluğu doğurmuştur. Bu çağda hemen hemen her anlamda hayatımızı kolaylaştıran Web 2.0 araçları hem öğrenme hem de öğretme ortamlarında da insanların hayatını kolaylaştırmaktadır. Dijital yerliler, Web 2.0 araçlarına ve dijital medya araçlarına bağımlı bir şekilde yaşamaktadırlar. Web 2.0 araçlarına oldukça hâkim olan dijital nesil, bu yetileri sayesinde sınırsız bilgiye ve açık kaynaklara ulaşabilmektedir. Web 2.0 araçlarının yabancı dil öğretiminde yaygınlaşarak kullanılması, öğreten ve öğrenenler için bilgiye kısa sürede ulaşma olanakları, sınıf içi ve dışı etkileşimlerde bulunma imkânları sağlamıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ile desenlenmiş bu çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme, gözlem ve belge analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ulaşılan sonuçlar, alanyazın ile paralellik göstermekte ve yabancı dil öğrenen dijital yerlilerin bu süreçte Web 2.0 araçlarını sıklıkla kullandıklarını, içerik oluşturma ve bu içerikleri ağ bağlantıları ile paylaşma konusunda istekli ve pratik olduklarını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Web 2.0 araçları, dijital yerliler, yabancı dil öğrenme, bağlantıcılık,bilişsel çoklu ortam öğrenme kuramı
Mobil öğrenme: Meslek yüksekokullarında bilginin yeniden yapılandırılması üzerine bir durum çalışması
Bu araştırmada meslek yüksekokullarında mobil öğrenmenin uygulanabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla, araştırmacı tarafından bir mobil öğrenme ortamı tasarlanmıştır. İç Anadolu bölgesinde ilçe merkezinde yer alan bir meslek yüksekokulunda yürütülen araştırma, öğrenenlerin başarmakta zorlandığı gözlenen "Algoritma ve Programlamaya Giriş" dersi kapsamında yapılmış ve araştırma verileri 2015-2016 öğretim yılı güz döneminde toplanmıştır. Bu çalışma, 36 kişilik öğrenci grubuyla başlamış ve araştırmanın derinlemesine yapılabilmesi için amaçlı örneklem seçimi yöntemiyle 6 kişilik katılımcı grubuyla sürdürülmüş nitel bir durum çalışmasıdır. Ayrıca, katılımcılar bizzat araştırmacı tarafından 14 hafta boyunca gözlenmiş ve durum çalışmasının veri tabanını oluşturan araştırmacı günlüğü, bireysel görüşmeler nitel veri analizi ile değerlendirilmiştir. Buna ek olarak; çalışmada, anket sonuçları ve mobil öğrenme ortamının kullanımına ilişkin veriler de sunulmuştur. Sonuç olarak, geliştirilen mobil öğrenme ortamının öğrenenlerde derse yönelik olumlu tutum geliştirmeye katkı sağlamada, derse katılım motivasyonunu arttırmada ve öğrenen-öğrenen, öğrenen-öğreten iletişimini kolaylaştırma bağlamında olumlu sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Ancak, olumsuz etkiler de gözlenmiştir, bunlar; aktif katılımın zamanla düşmesi, geliştirilen ortamın sınava yönelik bir çalışma ve sohbet ortamı haline gelmesi, öğrenme amacından sapma ve teknik problemler gibi olumsuz etkilere rastlanmıştır. Benzer şekilde, öğrenenlerin mobil öğrenme ortamını faydalı ve motive edici bulduğu buna rağmen ders başarılarına etki etmediği de gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: mobil öğrenme, meslek yüksekokulları, durum çalışması
Açık ve uzaktan öğrenme sistemlerinde kümeleme analizi yöntemiyle öğrenen gruplarının belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemine kayıtlı öğrenenlerin özelliklerini analiz ederek kümelere ayırmak, öğrenen türleri ve özelliklerine uygun stratejilerin belirlenmesine yön göstermektir. Açıköğretim Sisteminde öğrenim gören 43.106 öğrenene uygulanan anket verileri ile bu öğrenenlerin kurum veritabanlarındaki bilgileri birleştirilerek elde edilen veri kümesinin kullanıldığı bu çalışmada, öğrenen gruplarını elde etmek için tanımlayıcı veri madenciliği yöntemlerinden biri olan kümeleme analizi kullanılmıştır. Kümeleme analizi ile grupları elde etmek için IBM SPSS Modeler 14.2 yazılımında veriler üzerinde deneysel çalışmalar yapılmış ve veri setinin özelliklerine uygun olan algoritma TwoStep olarak belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, hazırlanan veri seti üzerinde yapılan TwoStep algoritması ile üç küme elde edilmiştir. Bu kümelerin boyutları %36,9, %35,7 ve %27,5 olarak dağılmıştır. Kümelerin belirlenmesindeki en ayırt edici özellikler akademik başarı notu, aylık gelir, çalışılan sektör, çalışma süresi, cinsiyet, internet erişim olanağı, medeni durum, iletişim araçları sahipliği ve yaş olarak belirlenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar ile öğrenen odaklı akademik, yönetsel, kurumsal ve destek hizmetlerine yönelik kararların alınması kolaylaşabilir, bu grupların özelliklerine uygun olarak hizmetlerin farklılaştırılmasına ve tasarlanmasına destek olunabilir. Anahtar Kelimeler: Açık ve Uzaktan Öğrenme Sistemleri, e-ÖğrenenlerinGruplandırılması, Kümeleme Analizi, Segmentasyon, TwoStep Algoritması.
Uzaktan öğrenme amaçlı bilgisayar oyunlarının kullanılabilirliği
Bu araştırma, uzaktan öğrenme amaçlı bilgisayar oyunlarının kullanılabilirliğine ilişkin eğitsel bilgisayar oyunları uzmanlarının görüşlerini almayı amaçlayan nitel bir durum çalışmasıdır. Araştırma Dijital Oyun Tabanlı Öğrenme Yaklaşımı ve XXI. Yüzyıl Becerileri Yaklaşımı temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Her iki kuramın temel ilkeleri çapraz tablo yöntemiyle eşleştirilerek kuramsal bir matris oluşturulmuştur. Bu tablodan 11 adet açık uçlu soru oluşturulmuş ve Türkiye'den 2, yurtdışından 2 olmak üzere toplam 4 uzman ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Sorular uzmanlara e-posta yoluyla gönderilmiştir. Alınan yanıtlar doğrultusunda, uzaktan öğrenme amaçlı bilgisayar oyunlarının tasarlanmasına ilişkin 49 adet ana tema belirlenmiştir. Bu bağlamda, uzaktan öğrenme ortamlarında öğrenme amaçlı bilgisayar oyunlarının kullanılabileceği, bunun yanı sıra uzaktan öğrenme ortamlarıyla öğrenme amaçlı bilgisayar oyunlarının bütünleştirilmesin yararlı olabileceği konusunda olumlu görüşlere varılmış ve bu uygulamaları gerçekleştirirken dikkat edilmesi gereken özelliklerin vurgulandığı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Uzaktan Öğrenme, Öğrenme Amaçlı Bilgisayar Oyunları, Dijital Oyun Tabanlı Öğrenme Yaklaşımı, XXI. Yüzyıl Becerileri Yaklaşımı
İçerik üreten öğrenenlerin özelliklerinin değerlendirilmesi
Bu araştırma, yeni nesil öğrenenler olarak da adlandırılabilecek olan içerik üreten öğrenenlerin öğrenme süreçlerinde doğru ve güncel bilgilerden oluşan içerikleri üretebilmesi için hangi özellik ve sorumluluklara sahip olması gerektiğini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Belirlenen amaç doğrultusunda, dijital ortamlara dahil olan öğrenenlerin sahip olması gereken becerileri açıklayan 21. Yüzyıl becerileri kuramı ve bilmenin doğasını ağ yapıları içerisinde inceleyen bağlantıcılık kuramı araştırmanın kuramsal temeli olarak belirlenmiştir. Belirlenen kuramların ilkeleri, içerik üreten öğrenenler bağlamında oluşturulan bir matris aracılığı ile kesiştirilmiştir. Böylelikle çalışma sürecinde alan uzmanlarına yönlendirilecek olan araştırma soruları elde edilmiştir. Çalışmaya gönüllü olarak katılan alan uzmanlarının kendilerine yönlendirilen araştırma sorularına verdikleri yanıtlar NVIVO 11 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ise içerik üreten öğrenenlerin, içerik üretme süreçlerinde doğru ve güncel bilgiye ulaşabilmesi için sahip olmaları gereken özellikler ve sorumluluklar ilgili ana temaların altında alt temalar olarak verilmiştir. Anahtar Kelimeler: İçerik üreten öğrenen, öğrenme ortamındaki roller, dijital öğrenme ortamları, uzaktan öğretim, 21. yüzyıl becerileri, bağlantıcılık
Bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi derslerde etkileşim örüntüleri ve öğreten-öğrenen rollerinin belirlenmesi
Bu doktora tez çalışmasının amacı bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi derslerde (KAÇD) etkileşim örüntülerini ve öğreten-öğrenen rollerini belirlemeye çalışmaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma araştırma yöntemi ve sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Ayrıca veri toplama ve analiz amacıyla sosyal ağ analizi, görüşme, gözlem ve doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma bulguları bağlantıcılık, rizomatik öğrenme ve sosyal ağ kuramı bağlamlarında yorumlanmıştır. Araştırmanın demografik bulgularına göre, bağlantıcı öğrenme ortamlarında öğrenenlerin zaman ve mekan bağlamında küresel çapta dağıtık oldukları, çoğunun İngilizce konuşulan ülkelerden katılım gösterdiği, öğrenenlerin %89'unun düşük bağlamlı kültürlerden %11'inin ise yüksek bağlamlı kültürlerden olduğu gözlenmiştir. Katılımcıların çoğunun bir nedenle eğitim alanıyla ilgili veya yükseköğretimde öğrenci veya öğretmen olan bireyler olduğu saptanmıştır. Demografik bulgular KAÇD'larda çeşitliliğin birçok boyutta mevcut olduğunu göstermektedir ve bu bulgular KAÇD'ler için "küresel mega sınıf" ifadesini doğrular niteliktedir. Bağlantıcı kitlesel açık çevrimiçi dersler etkileşim örüntüleri bağlamında incelendiğinde birleşik-sıkı bağları olan bir ağ örüntüsü yapısı gözlenmiştir. Bu türdeki ağ yapısında yer alan düğümler kendi aralarında ve alt-gruplar arasında köprü görevi gören önemli bağlar oluştururlar. Bu ağ yapısındaki öğrenenler sıklıkla iletişime geçme eğilimindedirler ve ortak ilgi alanına sahiptirler. Bu ağ türleri genellikle iletişim ve etkileşimin bir girdap gibi merkeze doğru yoğunlaştığı ve farklı öğrenenleri farklı zaman dilimlerinde içerisine çeken birkaç tane yoğun ve/veya yoğun bir biçimde birbirlerine bağlı alt-gruplardan oluşurlar. Araştırma bulguları ayrıca bağlantıcı öğrenme ortamlarının iletişim ve etkileşim kurmak için az sayıda adım gerektirdiğini, öğrenme ağının Küçük Dünya Fenomeni ve Küresel Köy kavramlarını doğrulayan bir yapısı olduğunu göstermiştir. Azalan öğrenen sayısına ters orantılı bir şekilde ağ yoğunluğu değerinin arttığı gözlenmiş ve öğrenme ağında yoğun etkileşimin olduğu görülmüştür. Düğümlerin derece merkeziliği dağılımı incelendiğinde uzun kuyruk ve güç yasasına uygun bir dağılım gözlenmiş ve bağlantıcı ağların ölçekten bağımsız ağlar olduğu bulunmuştur. Bilginin üretimi ve tüketimi bağlamında öğrenenlerin 80/20 kuralı, 90-9-1 kuralı ve Pareto Yasasındakine benzer bir şekilde hareket ettikleri görülmektedir. Öğreten ve öğrenen rollerinin belirlenmesine yönelik yapılan analiz ve çözümlemelerde toplam 25 rol belirlenmiş, ortaya çıkan rollerden 12 tanesi öğreten, 11 tanesi öğrenen ve 2 tanesi öğreten-öğrenen ortak rolü olarak tanımlanmıştır. Ortaya çıkan roller incelendiğinde öğreten ve öğrenen arasındaki sınırların bulanıklaştığı, öğrenme sürecindeki sorumluluğun hem öğreten hem de öğrenen tarafından paylaşıldığı görülmektedir. Öğreten rolleri öğrenme sürecini kolaylaştırmaya yönelik roller iken, öğrenenlerin öz becerilerini kullanmaya yönelik rolleri üstlendikleri görülmüştür. Anahtar kelimeler: Kitlesel açık çevrimiçi ders, KAÇD, öğreten rolleri, öğrenen rolleri, etkileşim örüntüleri, bağlantıcılık, rizomatik öğrenme, sosyal ağ kuramı, sosyal ağ analizi, karma araştırma yöntemi, karma sıralı açıklayıcı desen, açık ve uzaktan öğrenme, uzaktan eğitim, açıköğretim. Anahtar kelimeler: Kitlesel açık çevrimiçi ders, KAÇD, öğreten rolleri, öğrenen rolleri, etkileşim örüntüleri, bağlantıcılık, rizomatik öğrenme, sosyal ağ kuramı, sosyal ağ analizi, karma araştırma yöntemi, karma sıralı açıklayıcı desen, açık ve uzaktan öğrenme, uzaktan eğitim, açıköğretim.
Uzaktan eğitimde motivasyon stratejilerinin öğrenenlerin ilgileri, motivasyonları, eylem yeterlikleri ve başarıları üzerine etkisi
Bu araştırmanın amacı, uzaktan eğitimde Keller'in ARCS-V motivasyon tasarımı modeline dayanarak kullanılan motivasyon stratejilerinin; öğrenenlerin derse karşı ilgilerine, motivasyonlarına, eylem yeterliklerine ve akademik başarılarına etkisini araştırmaktır. Araştırmanın katılımcıları, bir öğretim döneminde uzaktan eğitim yoluyla çevrimiçi ortamda ders alan lisans öğrencilerinden oluşmaktadır. Deneysel araştırma modeliyle gerçekleştirilen bu çalışma, on bir hafta süreyle ve 122 öğrenenle yürütülmüştür. Araştırma bulguları, deney ve kontrol gruplarının derse karşı ilgi, motivasyon ve akademik başarı puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra grupların derse karşı ilgi değişkeni dikkat alt boyutu ortalama puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak ilişki, güven ve doyum alt boyutlarında gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Deney ve kontrol grubunda yer alan öğrenenlerin motivasyon faktörünün dikkat, güven ve doyum alt boyutlarında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur ancak ilişki kurma alt boyutunda gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ayrıca eylem yeterliği açısından deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Araştırma bulguları ve sonuçları, daha önce gerçekleştirilen ve motivasyon modelinin uzaktan öğrenme ortamlarında geçerli ve uygulanabilir bir model olduğunu ortaya koyan araştırmaları desteklemektedir. Araştırma bulgularına ve sonuçlarına dayanarak gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Uzaktan eğitim, Motivasyon, ARCS-V motivasyon modeli, ARCS
Eşzamanlı çevrimiçi öğrenme ortamlarında açık ve uzaktan öğrenenlerin transaksiyonel uzaklık algısının belirlenmesi
İlk olarak Dewey tarafından ortaya atılan transaksiyon kavramı Moore tarafından uzaktan öğrenme ortamlarına uyarlanmıştır. Moore'a göre transaksiyonel uzaklık öğrenen ve öğreten arasında olası yanlış anlaşılmalara neden olabilecek psikolojik ya da iletişimsel bir boşluktur. Transaksiyonel uzaklık öğrenenlerin motivasyonlarını, katılımlarını ve öğrenmeye karşı tutumlarını etkileyebilmektedir. Uzaktan eğitim veren yüzlerce kurs ve programın sistematik analizini yapan Moore, öğrenen özerkliği, diyalog ve yapının transaksiyonel uzaklığın boyutlarını belirleyen ve öğrenme sürecini etkileyen üç önemli değişken olduklarını ortaya koymuştur. Bu üç değişken arasındaki etkileşim transaksiyonel uzaklığın boyutlarını belirlemektedir. Alanyazında transaksiyonel uzaklıkla ilgili farklı noktalara odaklanan pek çok çalışma yapılmış olmasına rağmen bu kavrama yönelik net bir tanım bulunmamaktadır. Bu araştırmanın amacı transaksiyonel uzaklık kuramının diyalog, yapı ve öğrenen özerkliği bileşenleri ile transaksiyonel uzaklık arasındaki ilişkinin düzeyini araştırmak ve Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim sistemi, e-Seminer Projesi kapsamında eşzamanlı çevrimiçi öğrenme programlarına devam eden açık ve uzaktan öğrenenlerin memnuniyet düzeyi ve algılanan öğrenme çıktıları ile bu bileşenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu araştırmanın evrenini 2014-2015 bahar döneminde açılmış olan 180 e-seminer dersine çevrimiçi eşzamanlı olarak devam etmekte olan 434 açık ve uzaktan öğrenen oluşturmaktadır. Araştırmada 37 maddeden oluşan ankete doğrulayıcı faktör analizi uygulanarak gizil ve gözlenen değişken ilişkileri test edilerek bileşenlerinin yapısal eşitlik modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda diyalog ve transaksiyonel uzaklık değişkenleri arasında negatif anlamlı, yapı bileşeninin alt faktörlerinden birisi olan ders uygulaması ile transaksiyonel uzaklık arasında pozitif anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Yapı bileşeninin alt faktörlerinden birisi olan ders tasarımı ile transaksiyonel uzaklık arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca öğrenen özerkliği ile transaksiyonel uzaklık arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar ile transaksiyonel uzaklığın operasyonel tanımına katkı sağlanması ve açık ve uzaktan öğrenenlerin transaksiyonel uzaklık algısına yönelik Türkçe bir ölçek ortaya konularak uzaktan eğitim alana katkı sağlanması hedeflenmektedir. Ayrıca bu çalışmada elde edilen sonuçlar ile Anadolu Üniversitesi gibi açık ve uzaktan öğrenim imkanı sunan diğer kurumların da karar süreçlerine ve eğitim politikalarına destek sağlanacağına inanılmaktadır.
Yetişkinlerin açık ve uzaktan öğrenmeyi tercih etme nedenlerinin demografik özelliklerine göre andragojik bir yaklaşımla incelenmesi
İçinde bulunduğumuz yüzyılda eğitim anlayışımız büyük bir değişim içerisine girmiştir. Bu değişim sosyoloji, ulaşım, ekonomi, teknoloji, bilişim ve iletişim gibi birçok alandan önemli ölçüde etkilenmektedir. Bütün bu ve benzeri alanlardaki hızlı gelişim göz önünde bulundurulduğunda, kişilerin eğitimden beklentileri de artmaktadır. Bilgiye ulaşmadaki kolaylık ve günlük yaşamdaki yüksek tempo, eğitimde zaman ve mekân kısıtlamasını ortadan kaldırmaktadır. Özellikle yetişkin eğitimi için birçok özelliğiyle daha avantajlı bir model olan açık ve uzaktan öğrenme her geçen gün daha fazla önem kazanmaktadır. Bunun öneminin farkındalığıyla, bu tez araştırmasının amacı yetişkinlerin açık ve uzaktan öğrenmeyi tercih etme nedenlerinin yaş, cinsiyet, gelir düzeyi, çalışma durumu, medeni durum ve yerleşim yeri türü gibi demografik özelliklerine göre andragojik bir yaklaşımla incelenmesidir. Andragoji, en temel anlamıyla, yetişkin öğrenmesine yardım etme bilim ve sanatı olarak tanımlanabilir. Andragoji yaklaşımına dayalı yetişkin eğitimi, günlük yaşam problemlerine acil çözüm getirebilen, öğrenenlerin öğrenme süreçlerinin her aşamasına dâhil oldukları, yetişkinlerin günlük yaşamdaki sorumluluklarıyla sürdürebildikleri, yetişkinlerin deneyimlerini öğrenme süreçlerinde kullanabildiği ve bireysel farklılıklardan kaynaklanan farklı eğitim ihtiyaçlarını karşılayabilen bir modeldir. Araştırmanın katılımcılarını Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesine kayıtlı öğrencilerden online anketi dolduran ve cevapları geçerli olan 4247 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada nicel baskın karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın gerçekleştirilmesinde, öncelikle konuyla ilgili alan yazında mevcut olan araştırmalar incelenmiştir. Daha sonra, uzman görüşleri ve pilot uygulama tekniğiyle Açık öğretim öğrencilerinin görüşleri de alınarak, Açık ve Uzaktan Öğrenmeyi Tercih Nedenleri Anketi hazırlanmıştır. Anket öğrencilere online olarak sunulmuştur. Veri toplama sürecinin sonunda, nicel ve nitel verilerden elde edilen bulguların açık ve uzaktan öğrenmeyi tercih nedenleri ile ilgili olarak birbirlerini destekler nitelikte olduğu görülmüştür. Bu bulgu açık ve uzaktan öğrenmenin, örgün öğretime ulaşmada yaşanan zorluklar ve kısıtlı imkânlardan dolayı değil sahip olduğu esnek yapı, hizmet çeşitliliği ve yükseköğretimde yeni fırsatlar sağlayan özelliklerinden dolayı tercih edildiğini gösterir niteliktedir. Yetişkinler zaman ve mekân esnekliği, yeni kariyer fırsatları elde etmek, yaşam boyu öğrenme ve kişisel gelişim gibi nedenlerle açık ve uzaktan öğrenmeyi tercih ettiklerini belirtmişlerdir. Ayrıca, nitel bir veri olarak yetişkinlerden açık ve uzaktan öğrenmeyle ilgili alınan öneriler incelendiğinde, yetişkin öğrenenlerin açık ve uzaktan öğrenme modeli konusunda farkındalık ve bilinçli olma düzeylerinin yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Bu araştırmanın alana sağlayacağı katkı bakımdan önemi, alan uzmanlarının öğrenenlerin tercih nedenleri ve alanla ilgili görüşleriyle ilgili bilgi sahibi olarak, sistemin gelişmesinde hedef kitle olan yetişkin öğrenenlerin görüş ve beklentilerine bağlı olarak düzenlemeler ve öğrenme faaliyetler yapılabilecek olmasıdır.
Kitlesel açık ve uzaktan öğrenmede başarının açık uçlu sorularla ölçülmesine yönelik bir sistemin tasarımı, uygulanması ve değerlendirilmesi
Ölçme araçları, amaca ve amacın işaret ettiği bilişsel düzeye göre çeşitlenebilmelidir. Akademik başarının farklı düzeylerde ölçülebilmesi için sadece çoktan seçmeli sorulardan değil, doğru-yanlış, boşluk doldurma, eşleştirme, kısa cevaplı ve açık uçlu uzun cevaplı sorulardan da yararlanılmaktadır. Özellikle açık uçlu sorular, derinlemesine ve kalıcı öğrenmeleri ortaya çıkarabilmek ve öğrenenin öğrendiklerini uyarlayabilmesine imkân tanıyabilmek için kullanılmaktadır. Açık uçlu sorular öğrenene kendi öğrenmeleri üzerinden yaklaşılabilmesine ve kendi fikirlerini yansıtabilmesine olanak tanır. Ancak kitlesel açık ve uzaktan öğrenme uygulamalarında açık uçlu soruların hazırlanması ve cevapların okunmasının zorluğundan dolayı yeterince kullanılamadığı bilinmektedir. Bu bağlamda yapılması planlanan çalışmada, açık ve uzaktan öğrenmede başarının değerlendirilmesinde açık uçlu soruların kullanılmasına olanak tanıyacak bütünsel bir sistemin tasarlanması, uygulanması ve pedagojik, yönetsel ve teknolojik açından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tasarım tabanlı araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme adımlarına bağlı kalınmıştır. Açık ve uzaktan öğrenme sistemlerindeki değerlendirme sınırlılığına bir çözüm getireceği ve farklı kurum ve kuruluşlara bütünsel bir sistem olarak değerlendirme süreçlerinde açık uçlu soruların kullanılmasına yönelik bir model oluşturacağı ön görüsü çalışmanın önemini ortaya koymaktadır. Çalışma sonunda Açıköğretim sisteminde açık uçlu soruların kullanılmasına yönelik yeni bir sistemin öğrenci, eğitmen ve yönetici bağlamında etkili, verimli, çekici ve sürdürülebilirliği katılımcıların görüşlerine bağlı olarak analiz edilmiş ve geliştirilen sistemin gerekliliğinin ne düzeyde olduğu sonuçlarda ifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Açık ve Uzaktan Öğrenme, Açıköğretim Sistemi,Değerlendirme, Açık Uçlu Sorular, Tasarım Tabanlı Araştırma, Sistem Tasarımı
Farklı kültürlerden öğrenenler için uzaktan ders tasarım ilkelerinin belirlenmesi: Anadolu Üniversitesi Azerbaycan programları üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın temel amacı farklı kültürlerden öğrenenlerin yer aldığı çevrimiçi öğrenme ortamlarında kültürel farklılıkları dikkate alan ders tasarım ilkelerini belirlemek ve Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi Azerbaycan programlarına devam eden açık ve uzaktan öğrenenlerin e-Öğrenme ortamına (portala) ilişkin görüş ve önerilerini tespit etmektir. Bu doğrultuda, kapsamlı bir alanyazın taraması ile elde edilen bilgiler ve Badrul Khan'ın (2005) e-Öğrenme çerçevesi adı altında sunduğu kontrol listesinin çalışma amaçları doğrultusunda ilgili bölümleri/başlıkları araştırma sorusuna uyarlanarak, 6 demografik, 2 kullanım sıklığını ölçen, toplam 24 maddelik 3'lü Likert türünde bir ölçek geliştirilmiştir. Hazırlanan ölçeğin görünüş ve kapsam geçerliliği sağlanmış ve 2014-2015 eğitim-öğretim yılı Anadolu Üniversitesi Azerbaycan Programlarına kayıtlı ve Azerbaycan Açıköğretim bürosuna kayıt ve akademik danışmanlık için gelen ve gönüllü olarak ölçeği yanıtlayan 305 öğrenciye uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, Azerbaycanlı öğrenenlerin ders materyallerini kullanım tercih ve sıklığına, ders işlenişi ve etkinlikler konusunda tercih ettikleri iletişim yöntemlerine ve programla ilgili idari konular ile ilgili tercih ettikleri iletişim yöntemlerine ilişkin bulguların kültürel farklılıklardan kaynaklandığı görülmüştür. Bunun yanı sıra e-Öğrenme ortamlarını kullanma durum ve sıklığının, çalışmada ele alınan bazı boyutlar üzerinde anlamlı farklılık oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca, katılımcılar tarafından, e-Öğrenme portalını kullanıp kullanmama gerekçeleri ile ilgili veriler elde edilmiştir. Araştırma bulgu ve sonuçlarının ve geliştirilen ölçeğin farklı kültürlerden öğrenenlerin yer aldığı çevrimiçi öğrenme ortamlarında etkili, verimli öğrenme için kültürel faktörleri dikkate alan ders tasarım ilkelerinin belirlenmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir. Ayrıca bu çalışma ile elde edilen sonuçların uluslararası uzaktan eğitim program, ders, öğrenci destek hizmetleri tasarımına, MOOCs (Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler-KAÇED) gibi farklı kültürden öğrenenlerin yer aldığı çevrimiçi ortam tasarımına, uluslararası açılım yapan veya yapmayı düşünen kurum ve üniversitelerin karar süreçlerine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Uzaktan eğitim, Açık ve uzaktan öğrenme, e-Öğrenme, Kültürel çeşitlilik, Öğretim tasarımı.
Kitlesel açık çevrimiçi derslerde öğrencilerin davranış ve tercihleri ile bireysel özellikleri arasındaki ilişki
Bu araştırmada, Türkiye'de Türkçe açılan kitlesel açık çevrimiçi ders katılımcılarının bireysel özellikleriyle derslerdeki materyal tercihleri ve aktiflik düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma kapsamında başarılı bir çevrimiçi öğrenenin sahip olması gereken bireysel özellikler; demografik özellikler, dijital okuryazarlık becerileri, öğrenme stratejileri ve çevrimiçi öğrenme deneyimleri bağlamında değerlendirilmiştir. Öncelikle öğrencilerin bireysel özellikleri ile AKADEMA kitlesel açık çevrimiçi ders platformunda sunulan materyallere ilişkin tercihleri ve bu platformdaki aktiflik düzeyleri ortaya konmuştur. Ardından öğrencilerin materyal tercihlerinin ve aktiflik düzeylerinin araştırma kapsamında değerlendirilen bireysel özellikleri ile ilişkisi araştırılmıştır. AKADEMA platformundan yararlanan öğrencilerin profili incelendiğinde geleneksel öğrenme sürecini tamamlamış, biçimlendirilmemiş (non-formal) ve yarı biçimlendirilmiş (informal) öğrenme deneyimleri yaşamaya istekli, eğitim düzeyleri yüksek, yetişkin bireyler oldukları görülmüştür. Katılımcı grubunun ayrıca dijital okuryazarlık becerilerinin oldukça yüksek olduğu, ders çalışırken farklı öğrenme stratejilerini kullandıkları, kitlesel açık çevrimiçi dersler konusunda az deneyimli oldukları belirlenmiştir. AKADEMA platformunda en fazla tercih edilen materyalin e-kitaplar olduğu ve öğrencilerin platforma pasif düzeyde katılım gösterdikleri tespit edilmiştir. Öğrencilerin AKADEMA platformundaki aktiflik düzeylerinde yaşları bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmakla birlikte yaş ilerledikçe öğrencilerin derslerden daha fazla yararlandıkları görülmüştür. Öte yandan öğrencilerin aktiflik düzeyleri dijital okuryazarlık becerilerine göre farklılık göstermektedir. Aktif öğrencilerin anlamlı olarak pasif öğrencilerden farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu durum, Aktif öğrencilerin dijital okuryazarlık becerilerinin pasif öğrencilerden daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Son bölümde, bu araştırma kapsamında elde edilen bulgulara dayanarak araştırmacılara, uygulayıcılara ve öğretim tasarımcılarına çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Eğitimde Açıklık,Açık ve Uzaktan Öğrenme,Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler,Bireysel Faklılıklar,Dijital Okuryazarlık Becerileri,Öğrenme Stratejileri,Çevrimiçi Öğrenme Deneyimleri.
Uzaktan eğitim yönetiminde balanced scorecard kullanımı ve AÖS örneği
Çok hızlı bir değişimin olduğu küresel ekonomik sistemde kurumların değişime ayak uydurup ayakta kalabilmeleri için sürekli olarak doğru ölçme ve doğru değerlendirme yapabilmeleri gerekir. Sadece faaliyet raporları ve finansal tablolardan oluşan geleneksel ölçüm sistemleri, bunun için yetersiz kalmaktadır. Günümüzde, kurumların doğru ölçüm ve değerlendirme yapabilmeleri için kullanılan bir yöntem olan "Balanced Scorecard" sistemi, hızlı bir şekilde geleneksel ölçüm sistemlerinin yerini almaktadır. Bu çalışma, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sisteminde karma yöntemin en gelişmiş stratejisi olan "yakınsayan paralel karma yöntem deseni" kullanılarak bir uygulama olarak yapıldı. Çalışmanın evrenini 2014 ile 2018 yıllarındaki veriler oluşturdu. Çalışmada hem nicel hem de nitel yöntemler kullanıldı. 2014 ile 2016 yılları arasındaki veriler kurum çalışanları ile görüşmeler yöntemiyle elde edilirken, 2016- 2017 akademik yılı için mevcut veriler ile birlikte yeni anketler de yapıldı. Çıkan sonuçlara göre 2017-2018 yılı için tahminler yapılarak hedefler oluşturuldu. Bu araştırmada finansal boyut, öğrenciler boyutu, içsel süreçler boyutu ve öğrenme-gelişme boyutu olmak üzere Balanced Scorecard'ın dört boyutu kullanıldı. Bu boyutlar altında oluşturulan ölçütlerle sürekli bir iyileştirmenin olacağı geri bildirimli bir sistem kurulması amaçlandı. Anahtar Sözcükler: Uzaktan Eğitim, Balanced Scorecard, Açıköğretim Fakültesi
21. yüzyıl vatandaşlığının geliştirilmesinde açık ve uzaktan öğrenme: Bir metafor analizi araştırması
İçinde ulunduğumuz yüzyıl, kendi normlarını da beraberinde getirmiş ve vatandaşların da bu teknoloji ile harmanlanmış yaşam biçiminin sahip olduğu normlara ayak uydurmalarını gerekli kılmıştır. Günümüz vatandaşlık anlayışı, kişilerin iyi bir birey olarak yetişmesi ve bununla birlikte kendinin ve çevresinin farkında ve yine kendine ve çevresine saygılı birey olması ile tanımlanabilir. Temel hak ve özgürlüklere sahip olma, bunların farkında olma ve ulusal ve evrensel boyutlarda bu konuların uygulanmasına hassasiyet gösterebilme vatandaşlık olgusunun temellerini oluşturmaktadır. 21. yüzyıl vatandaşlığı ve 21. Yüzyıl yeterlilikleri konusu günümüzde oldukça yaygın bir şekilde tartışılmaktadır. 21. yüzyıl vatandaşlık eğitimi yukarıda bahsedilen başlıkların dışında yaratıcı, eleştirel düşünen, katılımcı, işbirliği, içinde çalışabilen, empati becerisine sahip, çevresine duyarlı bireyler yetiştirme başlıklarını da kapsamaktadır. İçinde bulunduğumuz yüzyılda ister dijital yerli isterse dijital göçmen olsun vatandaşların tümü dijital teknolojilerle iç içedir. Eğitim süreçlerinde olduğu gibi hemen her alanda bireyler teknolojinin aktif kullanımıyla karşılaşmaktadırlar. Kişilerin teknolojiye maruz kalma oranları arttıkça, teknolojinin sorumsuzca ve zararlı kullanımları da artmaktadır. Teknolojinin uygunsuz ve etik dışı kullanımından doğacak olan olası tehlikelere ilişkin farkındalık düzeyi de oldukça düşüktür. Bu noktada 21. Yüzyıl vatandaşlık becerilerinin toplumun her kesiminden vatandaşa ulaştırılmasının büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. Açık ve uzaktan öğretim, toplumun tüm kesimlerine hitap eden bir öğretim yaklaşımı olmakla birlikte, toplumun tüm kesimlerine bu eğitimi en esnek şekilde götürmeyi hedeflemiş bir yaklaşımdır. Böylesine etkin bir öğretim yaklaşımının dijital vatandaşlık normlarının günümüz topluluklarına kazandırılmasında etkin bir rol oynaması beklenmektedir. Avrupa Birliği Çoçukları Online Raporunda (2014) Türkiye'deki vatandaşların, özellikle 16-24 yaş arası, oldukça yüksek oranda dijital teknolojileri kullandıkları ortaya çıkmıştır. Bu da Türkiye'de büyük kitlelere eğitim veren Açık ve Uzaktan Öğrenme kurumlarının 21. Yüzyıl vatandaşlığı gibi önemli bir konuya programlarında yer vermelerinin kritik değerini ortaya koymaktadır. Kitleler üzerinde etkisi yadsınamaz olan Açık ve Uzaktan Öğrenmeyi böylesine önemli bir konu için etkin hale getirip, en üst seviyede bundan faydalanmanın oldukça akılcı bir uygulama olacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda gerçekleştirilen bu projenin amacı, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim sistemine kayıtlı öğrenciler ile birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde alan uzmanlarının metafor analizi yoluyla Açık ve Uzaktan Öğrenmenin 21. Yüzyıl vatandaşlık becerilerinin kazandırılmasındaki etkinliğine ilişkin görüş ve önerilerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda hem alan uzmanlarının hem açık ve uzaktan öğretim öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesinde nitel araştırma yöntemlerinde metafor analizinden yararlanılmıştır. Anahtar Sözcükler: Açık ve Uzaktan Öğrenme, 21. Yüzyıl vatandaşlık eğitimi, metafor analizi
Açık ve uzaktan öğrenmede öğrenme analitikleri kontrol panelinin geliştirilmesi: Öğrenme Bulutu
Açık ve uzaktan öğrenme bağlamındaki öğrenme analitikleri uygulamalarına yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlayan bu çalışma kapsamında, Öğrenme Bulutu olarak adlandırılan yeni bir öğrenme analitikleri sistemi geliştirilerek kullanılabilirliğine ilişkin araştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın öğrenme analitiklerine ilişkin alanyazın araştırması, atıf verilerine dayalı iki aşamalı sistematik bir yaklaşım çerçevesinde desenlenmiştir. Birinci aşamada; öğrenme analitiklerine ilişkin Web of Science veri tabanında yer alan akademik yayınların analizi yapılmıştır. İkinci aşamada ise; öğrenme analitikleri tüm detayları ile tanımlanarak tarihsel gelişimi ortaya konulmuştur. Öğrenme analitiklerine ilişkin süreçler, teknikler, araçlar, bağlantılı çalışma alanları ve uygulama örnekleri incelenmiştir. Son olarak öğrenme analitiklerine ilişkin etik tartışmalar vurgulanmıştır. Araştırma süreci; geliştirme, uygulama ve değerlendirme olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Geliştirme sürecinde Öğrenme Bulutu'nun teknik altyapısı kurularak, öğrenen etkinlikleri takip mekanizmaları ve kullanıcı kontrol panelleri geliştirilmiştir. Araştırmanın uygulama süreci, Avrupa'daki eğitim-iş uyuşmazlığının azaltılması amacıyla hayata geçirilen EMLT açık ve uzaktan öğrenme sistemi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, Avrupa Birliği Erasmus+ Programı tarafından desteklenen EMLT Projesine katılan öğrenenlerin öğrenme etkinliklerinin takip edilmesi, depolanması ve analiz edilmesi amacıyla Öğrenme Bulutu kullanılmıştır. Son aşama olan değerlendirme sürecinde ise nicel araştırmalar altında sınıflandırılan betimsel tarama modeli çerçevesince Öğrenme Bulutu'nun kullanılabilirliğini belirlemeye yönelik analizler yapılmıştır. Ayrıca öğrencilerin Öğrenme Bulutu'nun kullanılabilirliğine ilişkin memnuniyet düzeylerinin ders başarısı, motivasyon, bilgisayar ve internet kullanım düzeyi, veri paylaşım tercihleri ve kitlesel açık çevrimiçi ders deneyimi bakımından farklılık gösterip göstermediği istatistiksel olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde, araştırma sorularına ilişkin elde edilen bulgulara, bulgular doğrultusunda ulaşılan sonuçlara ve sonuçlara bağlı olarak geliştirilen önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Açık ve Uzaktan Öğrenme, Öğrenme Analitikleri, Kontrol Paneli, xAPI, Experience API, Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler, Öğrenme Bulutu, Öğrenme Yönetim Sistemleri
Açık ve uzaktan yükseköğretimde öğrenme ortamlarında videonun kullanımı: Türkiye'deki uygulamalara ilişkin değerlendirmeler
Bu çalışmanın amacını, Türkiye'de açık ve uzaktan yükseköğretim eğitim programlarında videonun nasıl kullandığının uzman görüşlerine dayalı olarak ortaya çıkartılması oluşturmaktadır. Ayrıca Türkiye'de yükseköğretimde açık ve uzaktan öğrenme ortamı olarak videonun eğitim amaçlı olarak farklı kullanım özelliklerinin ve güncel eğilimlerinin neler olduğu literatür taraması ile ele alınmıştır. Bu çalışmada, yöntem olarak nitel veri toplama teknikleri ile veriler elde edilmiş, elde edilen verilere dışarıdan bir müdahale yapılmamıştır; sadece var olan durum araştırılmıştır.
Açık ve uzaktan öğrenenlerin mobil öğrenme okuryazarlık becerilerinin incelenmesi
Bu araştırma, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi'ne kayıtlı açık ve uzaktan öğrenenlerin mobil öğrenme okuryazarlık becerilerinin, demografik özellikleri, teknolojiye erişim olanakları ve tercihleri ile olan ilişkisini tespit etmeyi ve bu bağlamdaki gereksinimleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda yapılan alanyazın taraması ile oluşturulan mobil öğrenme okuryazarlığı anketi seçilen örnekleme uygulanmış, sonuçlar, temel bileşenler analizi, bağımsız örneklemler t-testi, ANOVA gibi istatistik yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, mobil öğrenme okuryazarlığı becerilerinin üç alt boyut (teknik, bilişsel ve sosyal) çerçevesinde incelenebileceğini ve farklı öğrenen grupları arasında anlamlı farklar olduğunu göstermiştir. Mobil teknolojileri kullanarak Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi'nin sunduğu e-öğrenme hizmetlerinden faydalanan öğrenenlerin, mobil öğrenme okuryazarlığı becerilerine ilişkin ortalamalarının, bu hizmetlerden faydalanmayan öğrenenlerin ortalamalarından yüksek olduğu görülmüştür. Öğrenenlerin mobil olmayan teknolojilere sahip olma durumları ile mobil öğrenme okuryazarlığı becerileri arasında ise anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır. Bu çalışma kapsamında geliştirilen ve uygulanan anket aracının, gelecekte gerçekleştirilecek mobil öğrenme okuryazarlığı ölçeği çalışmalarına da ışık tutacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Açık ve Uzaktan Öğrenme, Mobil Öğrenme, Bilgi Okuryazarlığı, Mobil Öğrenme Okuryazarlığı, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi
Açık ve uzaktan öğrenme programlarında oyunlaştırma kullanımı
Oyunlaştırma, en basit haliyle oyun unsurlarının oyun dışı uygulamalarda kullanılması olarak tanımlanabilir. Eğitim-öğretim ortamlarında oyunlaştırmanın kullanımı yeni bir uygulama olarak görülmesine karşın, işletme gibi diğer alanlarda bir süredir kullanılmaktadır. Örneğin, kullanıcıların bulundukları mekân bilgisini girerek, kullanım sıklığına oranla puan ve ödül kazandığı "foursquare" uygulaması oyunun dört temel unsurunu – puan, seviye, rozet, lider sıralaması – başarıyla kullanmaktadır. Eğitim alanında, özellikle çevrimiçi öğrenmede de oyunlaştırmanın kullanımı artmaktadır ancak incelendiğinde çoğu uygulamanın bir ders kapsamında yapıldığı, büyük ölçekli sistemlerde özellikle katılımı arttırma konusunda fazla çalışma yapılmadığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda gerçekleştirilen araştırmanın temel amacı üniversitelerin çevrimiçi öğrenme web sitelerine oyunlaştırma unsurları eklenmesinin öğrencilerin derslere katılımını ve bu ortamlarda sunulan hizmetlerden yararlanma durumlarını artırıp artırmadığı incelemektir. Ayrıca bu unsurları kullanmanın öğrencilerin akademik başarıları üzerine yardımcı olup olmadığı ve öğrenci memnuniyeti de araştırılmıştır. Sıralı açımlayıcı karma araştırma deseninin kullanıldığı çalışma sonunda öğrencilerin e-öğrenme ortamını ziyaretleri, içeriklere erişimleri, kaynakları indirmeleri ve ödev ve/veya testleri tamamlamaları açısından oyunlaştırma öncesi ve oyunlaştırma sonrası durumları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir artışın olduğu bulunmuştur.
Uzaktan eğitimle hizmet içi eğitim alan çalışanların uzaktan eğitime yönelik görüşlerinin incelenmesi: Sakarya Üniversitesi örneği
Uzaktan eğitim, teknolojik gelişmelerin etkisiyle eğitimde esneklik, erişilebilirlik ve bireyselleştirilmiş öğrenme olanakları sunan alternatif bir model olarak öne çıkmaktadır. Son yıllarda özellikle yükseköğretim kurumlarında yaygınlık kazanan bu modelin, çalışanlar tarafından nasıl algılandığı konusu önem kazanmıştır. Araştırmanın amacı, bir devlet üniversitesinde görev yapan akademik, idari ve sürekli işçi statüsündeki personelin uzaktan eğitime yönelik görüşlerini belirlemek ve bu görüşlerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırma nicel desenle yürütülmüş olup veriler, Yıldırım ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilen "Uzaktan Eğitim Öğrencilerinin Uzaktan Eğitime Yönelik Görüşleri" ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma grubunu Sakarya Üniversitesi bünyesinde görev yapan ve uzaktan eğitim deneyimine sahip 318 çalışan oluşturmaktadır. Veriler, betimsel istatistikler ve bağımsız örneklem test analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, çalışanların uzaktan eğitime yönelik genel tutumlarının olumlu olduğu görülmüştür. Cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, bilgisayar kullanma becerisi gibi değişkenler uzaktan eğitime yönelik tutumlar üzerinde anlamlı farklılıklar yaratmaktadır. Özellikle teknolojiye yatkın bireylerin uzaktan eğitimi daha olumlu değerlendirdiği saptanmıştır. Elde edilen bulgular, uzaktan eğitimin çalışanlar açısından etkili bir öğrenme yöntemi olabileceğini, ancak içerik tasarımı, teknik altyapı ve bireysel destek mekanizmalarının iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Kurumların, uzaktan eğitim süreçlerini planlarken çalışanların demografik ve bireysel özelliklerini dikkate alarak farklılaştırılmış stratejiler geliştirmesi önerilmektedir.
Öğretim elemanlarının yapay zekâ kabulünün farklı değişkenlere göre incelenmesi
Üniversitelerde, YZ gibi yeni teknolojilerin kabulü ve kullanımı bu kurumlarda eğitim ve araştırma süreçlerini önemli ölçüde etkileyebilme gücüne sahiptir. Bu nedenle, bu çalışmada Türkiye'de üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının YZ teknolojilerine yönelik kabulünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada mevcut durumu tespit etmek için tarama yöntemlerinden betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Yapay Zekâ kabul Ölçeği kullanılarak nicel veriler toplanmış ve sonuçları açıklamak için genellemelere gidilmeye çalışılmıştır. Veriler 2023-2024 Eğitim- Öğretim yılı bahar döneminde Özyeğin Üniversitesi ve Sakarya Üniversitesinde görev yapan öğretim elemanlarından e-posta ile yollanan Google Form üzerinden toplanmıştır. Toplamda 392 öğretim elemanı çalışmaya katılım sağlamıştır. Çalışmada veri toplama aracında belirli demografik bilgiler istenmiş ve kabul düzeylerini ölçen soruların cevaplanması istenmiştir. Araştırmanın bulguları, yükseköğretimde görev yapan öğretim elemanlarının YZ araçlarını kabul düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir (ortalama 3.61), bu değer "Katılıyorum" aralığında yer almaktadır. Ayrıca, YZ araçlarının kabulüne yönelik alt faktörlerden kullanım kolaylığına (ortalama 3.69) ve faydasına (ortalama 3.57), kullanmaya yönelik tutuma (ortalama 3.43), kullanıma yönelik niyete (ortalama 3.87) kabullerinin de yüksek olduğu tespit edilmiştir. Demografik değişkenler açısından incelendiğinde YZ kabul ölçeğinde yaş değişkeni gruplar arasında anlamlı farklılıkların gözlemlendiği değişken olmuştur. Yine, kullanım süresine göre de anlamlı farklar gözlemlenmiştir ve kullanım süresi artıkça kabul düzeylerinin de arttığı belirlenmiştir. Dört alt faktör ayrı ayrı ele alındığında sadece Algılanan Kullanım Kolaylığına (AKK) yönelik yaş, eğitim düzeyi, mesleki unvan değişkenlerinin anlamlı fark ortaya çıkardığı tespit edilmiştir.
Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi (Tpab) ile çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışma günümüz öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterliklerinin ve çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre farklılık olup olmadığını tespit etmek ve 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterlikleri ve çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Kocaeli ili içinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 25 okulda görevli 337 ortaokul ve lise öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma nicel araştırma yöntemleri kullanılarak betimsel ve ilişkisel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterliklerini ölçmek için Alpaslan ve diğerleri (2021) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "21. Yüzyıl Becerileri Kapsamında Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği (TPAB-21)", çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeylerini ölçmek için Koç ve diğerleri (2022) tarafından geliştirilmiş "Çevrimiçi Ölçme ve Değerlendirmeye Yönelik Öz yeterlik Ölçeği (ÇÖDYÖÖ)" ve araştırmacının hazırlamış olduğu kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmaya katkıda bulunan öğretmenlerin TPAB-21 ve ÇÖDYÖÖ toplam puanları arasında bulunan ilişkiye bakıldığında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin TPAB-21 ve ÇÖDYÖÖ toplam puanları cinsiyet, yaş, kademe, alan, mesleki deneyim ve günlük teknolojiyi kullanma süresi değişkenlerine göre incelenmiştir. Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri kapsamında TPAB yeterlikleri cinsiyet, kademe, alan ve günlük teknolojiyi kullanma süresi değişkenlerine göre farklılık gösterirken yaş ve mesleki deneyim değişkenlerine göre farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir. Çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeylerine bakıldığında ise yaş, alan ve mesleki deneyim değişkenlerine göre farklılık gösterirken cinsiyet, kademe ve günlük teknolojiyi kullanma süresi değişkenlerine göre farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Çevrimiçi toplulukların sosyal ağ analizi: Bir öğretmen forumu örneği
Bu çalışmanın genel amacı, bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yaygın olarak kullandıkları açık, yarı yapılandırılmış, çevrimiçi bir forumun sosyal ağ analizi yöntemiyle analiz edilerek, öğretmenlerin mesleki gelişimleri için çevrimiçi iletişim desenlerinin tanımlanması, sosyal ağ ilişkilerinin ortaya koyulması ve bu sosyal ağın yapısal özelliklerinin incelemesidir. Araştırma kapsamında, 2008-2009 eğitim öğretim yılının I. döneminde (Eylül ve Şubat ayları) bilgisayarbilisim.net forumunda bilişim teknolojileri öğretmenlerinin mesleki paylaşımları için ayrılan bölümde en fazla mesaj alan başlık incelenmiştir. Bu bağlamda söz konusu başlıkta yazışmalar yapan 32 bilişim teknolojileri öğretmeni araştırmaya katılmıştır.Sosyal ağ analizi kapsamında öğretmenler arasındaki ilişkisel bağların yoğunluk ve merkezlilik düzeyleri (derece merkezliliği, arasındalık merkezliliği ve yakındalık merkezliliği) incelenmiştir. Araştırma bulguları topluca değerlendirildiğinde sosyal ağ analizi, hem aktör düzeyinde hem de topluluk düzeyinde ölçümler sağlamıştır. Çevrimiçi toplulukların hem nicel verilerle analiz edilmesini hem de ağ haritaları yardımıyla görsel olarak derinlemesine incelenmesini olanaklı hale getirmiştir. Grubun etkililiğinin bilimsel verilerle değerlendirilmesine, sosyal ağ kuramı temelinde, iletişim desenlerinin, ağ yapılarının ve aktör rollerinin belirlenmesine, olanak tanıdığı saptanmıştır.
Anadolu Üniversitesi ilköğretimde teknoloji uygulamaları e-sertifika programının öğrenen görüşüne göre bağlam, girdi, süreç ve ürün (CIPP) modeli ile değerlendirilmesi
Bu çalışmanın genel amacı, Anadolu Üniversitesi İlköğretimde Teknoloji Uygulamaları e-Sertifika Programını bağlam, girdi, süreç ve ürün boyutlarında incelemek ve değerlendirmektir. Çalışma, bu programa 2008 Güz, 2009 Bahar, 2009 Yaz ve 2009 Güz dönemlerinde kayıt yaptıran 398 katılımcıdan dönen 149 geçerli anketten elde edilen veriler ile gerçekleştirilmiştir. Ankette yer alan sorulara verilen cevapların frekans (f) ve yüzdesi (%) alınmış ve ankete verilen yanıtların katılımcıların branş ve unvanları ile ilişkisi incelenmiştir. Son olarak da her bir program değerlendirme boyutuna verilen toplam yanıtlar ile kişisel özellikler arasındaki ilişkiye bakılmıştır.Araştırma sonunda, katılımcıların genel olarak programın bağlam, girdi, süreç ve ürün değerlendirme boyutları ile ilgili olumlu görüşler taşıdığı ortaya çıkmıştır. Katılımcıların kişisel özellikleri ile program değerlendirme boyutlarına ilişkin verdikleri yanıtlar arasında önemli bir farklılık ortaya çıkmamıştır.
Yapay zeka sohbet ajanlarının uzaktan eğitimde öğrenci destek hizmeti olarak kullanılabilirliği
Öğrenci destek hizmetleri uzaktan eğitimin en önemli bileşenlerinden biridir. Baş döndürücü bir hızla gelişen bilgisayar teknolojilerin uzaktan eğitim uygulamalarına kattığı güç, öğrenenlere sunulan hizmetlerin daha etkili ve verimli olmasını sağlamaktadır. Mektup ile başlayan, radyo ve televizyon aracılığıyla daha geniş kitlelere yayılan, günümüzde ise blog, wiki ve sosyal paylaşım ile gelişime hızla devam eden uzaktan eğitim uygulamaları; yapay zeka teknolojilerle yeni bir boyut kazanmıştır.Bu çalışmanın temel amacı, yapay zeka teknikleri kullanılarak geliştirilen bir sohbet ajanının (chatbot) uzaktan eğitimde öğrenci destek sistemi olarak kullanılabilirliğinin belirlenmesidir. Çalışmada; AIML (Artificial Intelligence Markup Language) tabanlı bir yapay zeka sohbet ajanı geliştirilmiş ve Türkiye'nin en büyük uzaktan eğitim yapılanması olan Anadolu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Sistemi kapsamında öğrenenlerin kullanımına sunulmuştur. Bunun yanı sıra sohbet ajanlarının uzaktan eğitimde öğrenci destek sistemi olarak kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla iki bölümden oluşan nitel ve nicel bir değerlendirme modeli tasarlanmıştır.Bu çalışma raporunda öncelikle güncel tartışmalara yer verilerek çalışmanın amacı, önemi ve sınırlılıkları ortaya konmuştur. İlerleyen bölümlerde konuyla ilgili alanyazında yer alan önemli başlıklar incelenerek çalışmanın yöntemi ve bağlamı detaylı olarak tanımlanmıştır. Son olarak elde edilen bulgular yorumlanarak sonuçlar ve öneriler detaylı olarak açıklanmıştır.Anahtar Kelimeler: uzaktan eğitim, öğrenci desteği, yapay zeka, sohbet ajanı
Uzaktan eğitimde IPTV'nin kullanılabilirliğine ilişkin bir delphi çalışması
Bu araştırma, 21. Yüzyılın teknolojisi olarak adlandırılan IPTV'nin uzaktan eğitimde kullanılabilirliği ile ilgili uzaktan eğitim ve IPTV uzmanlarının görüşünü alarak öngörü oluşturmayı amaçlayan nitel yapılandırılmış bir Delphi çalışmasıdır. Araştırmada iletişim kuramlarından İletişim Ortamları Zenginliği Kuramı ve öğrenme kuramlarından Sosyal Yapısalcı Öğrenme Kuramı'nın ilkeleri çapraz tablo yöntemiyle eşleştirilmiştir. Çapraz tablo aracılığı ile bu iki kuramın ortak ilkeleri belirlenerek, bu ilkelere göre yarı yapılandırılmış açık uçlu anket soruları gönüllülük esasıyla araştırmaya katılmış Amerika'dan 1, Fransa'dan 1 ve Türkiye'den 2 uzman olmak üzere toplam 4 uzmana elektronik posta yoluyla gönderilmiştir.İki oturumdan oluşan Delphi çalışmasının ilk oturumundaki 35 açık uçlu sorudan çıkartılan 182 ana temanın triangulation sistemi ile analizi yapılarak 35 soruluk nicel tabanlı ölçme aracı hazırlanmıştır. Sonuçlarda gerekli düzenlemeler yapıldığı takdirde IPTV'nin uzaktan eğitimde kullanılabilirliğine ilişkin olumlu yönde bir öngörüyü ortaya çıkarmıştır.
Açık ve uzaktan öğrenmede etkileşim aracı olarak web 2.0 teknolojilerinin kullanımı: Kurumsal bir sosyal ağ sitesinin özelliklerinin belirlenmesi
Uzaktan Eğitim kavramı günümüzden yaklaşık 100 yıl önce öğrenenlerin evde eğitim görmelerini sağlamak fikriyle ortaya çıkmıştır. Hayat boyu öğrenme kapsamında, öğrenenlerin zamandan ve mekandan bağımsız bir şekilde bir çok medya ve ortam desteği ile öğrenmelerini sağlayan uzaktan eğitim zamanın ve teknolojinin gelişimi doğrultusunda farklı araç ve yöntemler kullanmıştır. Mektupla (yazışarak) öğrenme ile başlayan Açık ve Uzaktan Eğitim uygulamalarında, günümüzde web teknolojileri aktif olarak kullanılmaktadır. Senkron ve asenkron şekilde öğrenmeye olanak sağlayan web teknolojileri, öğrenenlerin kurumla, öğreticilerle, içerikle, diğer öğrenenlerle ve arayüzle etkileşim kurabilmesine olanak sağlamaktadır.Etkileşim unsurunun eğitimdeki önemi göz önüne alındığında birçok farklı yolla etkileşime olanak sağlayan web 2.0 ortamları zamanla eğitsel amaçlarla formal ya da informal olarak kullanılmaya başlanmıştır.Çalışmada amaç; Açık ve Uzaktan eğitimde, etkileşim sağlayacak bir ortam olarak tasarlanacak bir sosyal ağ sitesinin sahip olması gereken özellikleri saptamaktır. Bu özellikler saptanırken Moore'un Etkileşimsel Uzaklık Kuramı göz önüne alınacaktır. Öncelikle, var olan etkileşim durumunu tespit etmek için, ülkemizde milyonlarca öğrenene açık ve uzaktan öğretim imkanı sunan Anadolu Üniversitesi'nin öğrenenleri için var olan e-öğrenme eğitim ortam ve materyallerinin kullanım sıklıkları ve amaçları belirlenmiştir. Daha sonra öğrenenlerin, kurum haricinde kullandıkları web 2.0 ortamlarını ve kullanım amaçları ile sıklıklarını tespit edilmiştir. Böylece kurum tarafından sağlanan ortamlardaki etkileşim ve öğrenenlerin kurum dışı sunulan ortamlardaki etkileşimleri göz önüne alınarak yeni oluşturulacak ortam için değerlendirmeler yapılmıştır.Çalışma Nicel Araştırma Yöntemi ile desenlenmiştir. Belirtilen amaçların gerçekleştirilebilmesi için Anadolu Üniversitesi'nde Açıköğretim ve uzaktan öğretim göre öğrenenlerinin fikirlerini alındığı bir anket tasarlanmıştır. Hazırlanan anketler hem e-öğrenme ortamlarını kullanan öğrenenler hem de yüz yüze eğitime katılan öğrenenlere uygulanmıştır.Gönüllü katılımcılardan oluşan örneklem 2464 öğrenenden oluşmuştur.Dünyada ve Türkiye'de uygulanan örneklerin incelenmesi, literatür taraması yapılması ve anket analiz sonuçlarının değerlendirilmesi ile Anadolu Üniversitesi'nin Açık ve Uzaktan öğretim öğrenenlerinin kullanımına yönelik Web 2.0 ortamı olan sosyal ağ sitelerinin sahip olması gereken özellikler belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, ortam tasarlanırken dikkat edilmesi gereken özellikler ile ilgili öneri niteliğinde bir sunum gerçekleştirilmiştir.
Sosyo-teknik kuram çerçevesinde esnek bir çevrimiçi öğrenme modeli: Bilgisayar mühendisliği lisans programı örneği
Bu araştırma, Bilgisayar Mühendisliği Lisans Programlarının uzaktan eğitim aracılığıyla tasarlanmasına yönelik bir modelin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Modelin oluşturulması sürecinde iki temel kuramdan yararlanılmıştır: (1) Sosyo-Teknik Kuram, (2) Esnek Öğrenme Yaklaşımı. Sosyo-Teknik Kuram, sosyal ve teknik boyutları içeren sistemlerin tasarımına, Esnek Öğrenme Yaklaşımı ise uzaktan eğitim ortamlarının esnek bir biçimde tasarlanmasına ilişkin süreçlere odaklanmaktadır.Araştırmada, Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi Programlarının tasarımına ilişkin modelin geliştirilmesi sürecinde Uzaktan Eğitim, Mühendislik Eğitimi ve Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Eğitimi alanında uzman kişilerin görüşleri alınmıştır. Bu nedenle araştırma, nitel bir durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırmada ilk olarak, kuramsal temel çerçevesinde bir kuramsal dizey (matris) geliştirilmiş ve bu kuramsal dizeyden oluşturulan görüşme sorularıyla yarı-yapılandırılmış bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Daha sonra, bireysel görüşmelerden elde edilen verilerle bir kontrol listesi geliştirilmiş ve ardından uzmanların katılımından oluşan bir odak grup görüşmesi ile bu kontrol listesi bir model önerisine dönüştürülmüştür. Model önerisinin modele dönüştürülmesi sürecinde ise yine bireysel görüşmeler aracılığıyla uzman görüşleri alınmıştır.Araştırmanın sonunda, Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi tasarımına yönelik geliştirilen model yatay düzlemde pedagoji, teknoloji, değerlendirme ve yönetim olmak üzere dört; dikey düzlemde teknik ve sosyal olmak üzere iki boyuttan oluşmaktadır. Geliştirilen modelin, Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi sürecinin tasarlanmasında ve yürütülmesinde kurumlara ve uzmanlara yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Uzaktan fen eğitiminde destek materyal olarak sanal laboratuvar uygulamalarının etkililiği
Eğitim kurumlarında laboratuvarlar birçok yönden yetersiz kalmaktadır. İyi yapılandırılmış sanal laboratuvarlar, gelişen bilgisayar teknolojileri sayesinde laboratuvarlarda yaşanan bu sorunların üstesinden gelecek potansiyele sahiptir.Bu araştırmanın amacı uzaktan fen eğitiminde destek materyal olarak kullanılan sanal laboratuvar uygulamaları hakkında öğrenenler ve öğretim elemanlarının tutumlarını incelemektir. Araştırma Yeniliklerin Yayılması ve Yapılandırmacılık kuramlarına dayandırılarak oluşturulmuştur.Bu araştırmada Anadolu Üniversitesi uzaktan Kimya Teknolojileri Ön Lisans Programı'nda kayıtlı öğrenenlerin ve programda görev alan öğretim elemanlarının, sanal laboratuvar uygulamaları hakkındaki tutumları; nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılarak yapılandırılmıştır. Bu çerçevede sanal laboratuvarların öğrenen ve öğretim üyeleri üzerindeki memnuniyet düzeyleri, algılanan üstünlük ve sınırlılıkları ve etkililiği; açımlayıcı durum çalışmasıyla derinlemesine incelenmiştir. Bu amaçla 8 öğrenen ve 2 öğretim elemanı ile odak grup görüşmeleri yapılmış; elde edilen bulgular yorumlanarak sonuçlar ve öneriler detaylı olarak açıklanmıştır.
Çevrimiçi öğrenmede kişiselleştirmenin öğrenci performansı ve memnuniyet düzeyi ile ilişkisi
Bu çalışmanın genel amacı, kişiselleştirilebilir çevrimiçi öğrenme ortamları ile öğrenenlerin bu ortama katılımlarını, ortamı kullanma memnuniyetlerini, ortamın öğrencilerin öğrenmeye ilişkin dersteki performanslarına etkisini belirlemek ve bu ortamlarda harcadıkları zamanı araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda öğrenenlerin kendilerine sunulan çevrimiçi öğrenme ortamlarında görünüm ve içerik sırasını kişiselleştirme tercihleri ile kişiselleştirmeye ilişkin memnuniyet ve performansları belirlenmeye çalışılmıştır.Veri toplama ve veri analizi süreçlerinde hem nicel hem de nitel yöntemler kullanılmış, araştırma karma modelde desenlemiştir. Nicel veriler anket ve içerik çözümlemesi tekniklerinden yararlanılarak, nitel veriler ise odak grup ve derinlemesine görüşme tekniğinden yararlanılarak, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Lisans Programında öğrenim gören ikinci sınıf 60 öğrenciden toplanmıştır.Sonuç olarak, öğrencilerin yarısından fazlası kişiselleştirme işlemini gerçekleştirmiş olup kızlara göre daha az sayıda erkek daha yüksek sıklıkla ortamının görünümü kişiselleştirmiştir. Genel olarak öğrencilerin kişiselleştirme işleminden memnun kaldıkları, kişiselleştirme işlemini gerçekleştirenlerin bu işlemi gerçekleştirmeyenlere göre performanslarında anlamlı bir fark ortaya çıktığı belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Çevrimiçi Öğrenme, Uzaktan Eğitim, Kişiselleştirme, Memnuniyet, Performans, Öğrenme Yönetim Sistemi
Uzaktan eğitimde öğrenenlerin yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerileri: Uzaktan İÖLP örneği
Bu araştırma, 21. Yüzyıl eğitim sisteminde yaygın olarak ele alınan yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerilerini konu almaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, öğrenenlerin kendi kendine öğrenmesine olanak sağlayan özerk öğrenme becerileri kazanımlarını uzaktan eğitim alan öğrenenler açısından araştırmaktır. Bu çalışma uzaktan İngilizce Öğretmenliği Lisans öğrenenlerinin yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerilerini ortaya koymayı amaçlayan nicel yapılandırılmış bir çalışmadır. Araştırmada uzaktan İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı 2.sınıf öğrenenlerinin yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerilerine ilişkin bir anket uygulaması yapılmıştır. Yapılan ankete katılan öğrenen sayısı ise toplam 162'dir.Anket araştırmasının sonuçları SPSS programı ile değerlendirilmiştir.
İngilizce öğretmen adaylarının özyeterlik inancı, başarı yönelimi ve çevrimiçi öğrenme ortamına katılım durumu: Uzaktan İÖLP örneği
Bu araştırmanın amacı, İngilizce öğretmen adaylarının öğretmenlik özyeterlik inancı, başarı yönelimi ve çevrimiçi öğrenme ortamına katılma durumu ve bu ortamı kullanma sıklıkları arasındaki ilişkileri incelemektir. Verilerin toplanmasında ve çözümlenmesinde niceliksel yöntem kullanılmıştır. Bulgular dört ayrı ölçme aracıyla 2011-2012 öğretim yılı bahar döneminde toplanmıştır. Çalışmaya Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı son sınıfa kayıtlı 186 öğretmen adayı katılmış ve veriler çevrimiçi ortam aracılığıyla toplanmıştır.Araştırma bulguları değerlendirildiğinde, İngilizce öğretmen adaylarının özyeterlik inancı bakımından kendilerini oldukça yeterli gördükleri ve birden fazla başarı yönelimine sahip oldukları görülmektedir. Ayrıca, bulgular öğretmen özyeterlik inancı ve başarı yönelimi ile çevrimiçi öğrenme ortamına katılma durumu arasında bir ilişkinin olmadığını ancak öğretmen özyeterlik inancı ile öğrenme başarı yönelimleri arasında anlamlı ve olumlu bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. Araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve sonraki araştırmalar için de öneriler sunulmuştur.
Uzaktan eğitime ekolojik bir yaklaşım: Sürdürülebilir uzaktan bilgisayar mühendisliği eğitimi ekosistemi önerisi
Nitel bir durum çalışması olan bu araştırma, sürdürülebilir uzaktan eğitimi ekosisteminin tanımlandığı ve uzaktan bilgisayar mühendisliği eğitimi odağında atık kavramının çözümlendiği bir tasarım önerisi belirlemeyi amaçlamaktadır. Uzaktan eğitim sistemi ekolojisini ele alan çalışmalarda sistemin unsurları ve birbirleri ile ilişkilerini tanımlayan yaklaşımlar yer almakta, sürdürülebilirlik kavramının da bu ilişkilerin etkili yürütülmesi boyutunda tartışıldığı görülmektedir. Sürdürülebilirlik kavramının temellerinden biri olan atık yönetimi ise bu alanda henüz yeterince tartışılmamıştır. Bu çerçevede bu çalışma; (1) uzaktan eğitim ekosistemin girdi, çıktı ve denge unsurları tanımlanması, (2) denge ilişkilerinin çözümlemesi, (3) atık unsurların belirlenmesi, (4) atıkların azaltılması ve yok edilmesi hedefi doğrultusunda uzaktan eğitim ürün ve hizmetlerinin yaşam döngülerinin incelenmesi ve (5) uzaktan bilgisayar mühendisliği eğitimi odağında sürdürülebilir bir ekosistem oluşturmaya yönelik önerilerin belirlenmesi basamaklarından oluşmaktadır. Bilgisayar mühendisliği, yaşadığımız bilişim çağı çerçevesinde insanlık yararına ürün ve hizmetler ortaya koyma amacını sürdürülebilirlik ilkeleri ve etik kurallarla gerçekleştirme alanı olan mühendisliğin lokomotifi olarak görülmektedir, bu nedenle bu çalışmanın odağında yer almaktadır. Çalışma sonucunda ortaya konan sürdürülebilir tasarım önerilerinin Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi sürecinin tasarlanmasında ve yürütülmesinde yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Bağlantıcı mobil öğrenme ortamlarında yönlendirici destek
Ağ toplumu süreciyle birlikte sosyal ağlar ve bilgiye her an her yerden erişim sağlayan mobil platformlar öğrenmenin gerçekleştiği yeni mecralar olarak öğrenme süreç ve yaklaşımlarını da dönüştürmektedir. Bu durum öğrenme süreçlerinde öğrenenlere sağlanması gereken destek yaklaşımlarını da gözden geçirmeyigerektirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı;öğrenenlere ağda öğrenebilmeleri için öğretim desteğinin, ağda etkileşebilmeleri için sosyal desteğin, ağ toplumuna ait araç ve teknolojileri kullanabilmeleri için teknik desteğin ve ağdaki öğrenme süreçlerini yönetebilmeleri için yönetim desteğinin nasıl sağlanabileceği araştırmaktır. Araştırmanın kuramsal alt yapısı, Siemens?in Bağlantıcı Öğrenme (connectivism), Berge?nin Öğrenme Desteği (learner support) ve Vygotsky?nin Yönlendirici Destek (scaffolding) yaklaşımlarıharmanlanarak oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında bağlantıcı yaklaşım kullanılarak yönlendirici destek hizmetlerini sunmak üzere bir mobil öğrenme ortamı tasarlanmıştır. Araştırma,karma yöntemle desenlenmiştir. Veri kaynakları;araştırmacı günlüğü, yarı yapılandırılmış görüşmeler, Facebook grup duvarı iletileri, Facebook kişisel mesajları, Facebook sohbetleri, katılımcıların Blog girdileri,e-postalar, Twitter iletileri, Diigo girdileri, Mobil öğrenme yönetim sistemi istatistikleri, algılanan ivöğrenme(perceived learning)anketi ve demografik bilgi formundan oluşmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre bağlantıcı mobil ortamlarda sağlanacak yönlendirici desteğin türü, sağlayıcısı, zamanlamasıve stratejileriolmak üzere dört temel bileşeni bulunmaktadır. Katılımcılarsıklık sırasıyla sosyal desteği, yönetim desteğini, öğretim desteğini ve son olarak teknik desteği kullanmışlardır. Sosyal desteği en fazla akranlarından,yönetim desteğini en fazla öğretim elemanındanalmayı tercihetmişlerdir. En çok kullanılan mobil uygulama Facebook olmuştur. Mobil cihazların kullanımı derse olan ilgi ve motivasyonu arttırmıştır. Bazı katılımcılar, merak ettikleri anda öğrenebildikleri için öğrenmenin daha kalıcı olduğunusosyal ağların ve mobilteknolojileri kullanımının performanslarını olumlu etkilediğini ve öğrenme süreçlerini yönetmeyi kolaylaştırdığını ifade etmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Bağlantıcı Yaklaşım, Yönlendirici Destek, Öğrenen Desteği, Mobil Öğrenme, Mobil Teknolojiler, Karma Yöntem, Durum Çalışmas
Genişletilmiş gerçeklik ile zenginleştirilmiş öğrenme materyallerinin öğrenen başarısı ve memnuniyeti üzerindeki etkisi
Bu araştırmanın amacı, genişletilmiş gerçeklik ile zenginleştirilmiş öğrenme materyali kullanımının öğrenenlerin başarısı ve memnuniyet düzeyine etkisini belirlemektir. Yarı-deneysel olarak desenlenen araştırmada çalışma grubunu Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi, İletişim ve Fen bölümlerinin üçüncü sınıfında kayıtlı olan, gönüllü 63 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrenenler araştırmada yer alan öğrenme materyallerine teknoloji bağlamında tanıdık (Böte); çalışma alanı bağlamında tanıdık (Fen) ve çalışma alanı bağlamında yabancı (İletişim) olmak üzere 3 grup olarak sınıflandırılmıştır. Araştırma için genişletilmiş gerçeklikle işlevsel olarak zenginleştirilmiş OptikAR (Temel Geometrik Optik Deneyleri) ve görsel olarak zenginleştirilmiş InsectARium (Temel Böcek Çeşitliliği ve Sınıflaması Uygulaması) materyalleri geliştirilmiştir. Uygulama öncesinde öğrenenlere ön-test olarak materyale özgü başarı testi uygulanmıştır. Daha sonra materyaller verilen yönergeler doğrultusunda laboratuvar ortamında öğrenenler tarafından bireysel olarak kullanılmıştır. Son aşamada öğrenenlere memnuniyet anketi ve son-test olarak aynı başarı testi tekrar uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), çoklu karşılaştırma testi (Post-Hoc), etki büyüklüğü, ortalama, standart sapma, frekans ve yüzdelik hesaplamalar kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, genişletilmiş gerçeklikle işlevsel olarak zenginleştirilmiş OptikAR ve görsel olarak zenginleştirilmiş InsectARium öğrenme materyallerinin kullanımının öğrenen başarısını olumlu etkilediği saptanmıştır. Görsel olarak genişletilmiş gerçeklikle zenginleştirilmiş öğrenme materyallerinin kullanımının, işlevsel olarak genişletilmiş gerçeklikle zenginleştirilmiş öğrenme materyallerinin kullanımına oranla başarıya daha fazla olumlu etkisi olduğu görülmüştür. Bu etki teknoloji bağlamında tanıdık grupta az bir farkla da olsa, çalışma alanı bağlamında tanıdık ve çalışma alanı bağlamında yabancı olan gruplardan daha yüksek çıkmıştır. Benzer şekilde, geliştirilen öğrenme materyallerinin öğrenenlerin memnuniyet düzeyleri üzerinde olumlu etkisi olduğu gözlenmiştir. Memnuniyet düzeyleri teknoloji ve çalışma alanı bağlamında tanıdık gruplar için benzer düzeyde olup, bu grupların memnuniyet düzeyleri çalışma alanına yabancı olan gruptan daha yüksek olduğu görülmüştür.
Türkiye'de üniversite öğrencilerinin ve öğretim elemanlarının açık ve uzaktan öğrenmeye hazırbulunuşlukları
Bu araştırmanın temel amacı Türkiye'deki üniversitelerde öğrenim gören öğrencilerin ve görev yapan öğretim elemanlarının AUÖ'ye (Açık ve Uzaktan Öğrenme) yönelik hazırbulunuşluklarını incelemektir. Hazırbulunuşluk kapsamında yeterlilikler ve kaynaklar, yeterlilik kapsamında ise bilgi/beceriler ve tutum/inançlar yer almaktadır. Araştırmanın kavramsal çerçevesini BİT (Bilgi ve İletişim Teknolojileri), zaman ve UÖ (Uzaktan Öğrenme) faktörlerine ilişkin hazırbulunuşluklar oluşturmaktadır. Araştırmada iç içe geçmiş çoklu durum deseni kullanılmış, belirli ölçütlere göre seçilen 4 üniversitenin eğitim, fen edebiyat ve mühendislik fakültelerindeki öğrenci ve öğretim elemanları durumlar olarak ele alınmıştır. Öğrencilerden anket yoluyla nicel, öğretim elemanlarından ise görüşmeler yoluyla nitel veriler toplanmıştır. Öğrencilerden toplanan anketlerden 2994'ü geçerli sayılmış ve istatistiksel analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Toplam 36 öğretim elemanı ile görüşmeler yapılarak toplanan nitel veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Toplanan verilerin analizi doğrultusunda öğrencilerin genel olarak AUÖ'ye hazır oldukları söylenebilir. Hazırbulunuşluk kapsamındaki faktörler incelendiğinde BİT ve zaman faktörlerindeki hazırbulunuşluğun yüksek, UÖ konusunda hazırbulunuşluğun orta düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin yaklaşık yarısının AUÖ dersleri alma konusunda istekli oldukları görülmüştür. Öğretim elemanlarının AUÖ'ye hazırbulunuşluklarına ilişkin olarak AUÖ'ye olumsuz yaklaşmadıkları, ancak AUÖ'nün etkililiği ve öğrencilerle iletişim konularında birtakım endişelere sahip oldukları söylenebilir. Öğretim elemanlarının gerek derslerde, gerekse öğrencilerle iletişimde BİT'den faydalandıkları ve BİT araçlarına yeterli düzeylerde erişebildikleri söylenebilir. Öğretim elemanları, zaman yönetimi konusunda kendilerini yeterli görmekle birlikte, yeterli zamana sahip olma konusunda sıkıntı yaşadıklarını bildirmişlerdir.
Açık ve uzaktan öğrenmeye yönelik etkileşimli e-kitap değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı açık ve uzaktan öğrenme sistemleri için etkileşimli e-kitap değerlendirme kriterlerinin belirlenmesidir. Araştırma, Delphi tekniği ve heuristic yaklaşımın veri toplamak ve analiz etmek için kullanıldığı karma model olarak desenlenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, toplam dört turda 30 panelistten oluşan bir Delphi uzman grubu aracılığıyla nicel ve nitel veriler toplanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, toplam 20 etkileşimli e-kitap heuristic araştırma yaklaşımıyla incelenmiştir. Araştırmanın son aşamasında, Delphi tekniği ve heuristic yaklaşım bulguları bir araya getirilmiştir. Bu araştırmada ayrıca alanyazın taramasına dayanarak etkileşimli e-kitapların tanımı, özellikleri, avantajlı ve dezavantajlı durumları ortaya konulmuştur. Araştırma bulguları değerlendirildiğinde, açık ve uzaktan öğrenme sistemlerinde kullanılabilecek etkileşimli e-kitaplar için 4 tema altında, 14 boyut ve 37 kriter geliştirilmiştir. Son olarak, araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve ileri araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
IPTV'de uzaktan eğitim amaçlı sosyal ağ oluşturma
Bu araştırma, IPTV ortamında uzaktan eğitim amaçlı sosyal ağ oluşturulmasına ilişkin IPTV uzmanlarının görüşlerini almayı amaçlayan nitel bir durum çalışmasıdır. Araştırma Sosyal Ağ Kuramı ve Karar Verme Yaklaşımı temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Her iki kuramın temel ilkeleri çapraz tablo yöntemiyle eşleştirilerek kuramsal bir matris oluşturulmuştur. Bu tablodan 30 adet açık uçlu soru oluşturulmuş ve Türkiye?den 3, yurtdışından 1 olmak üzere toplam 4 uzman ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.Sorular uzmanlara e-posta yoluyla gönderilmiştir. Alınan yanıtlar doğrultusunda, IPTV ortamında uzaktan eğitim amaçlı sosyal ağ oluşturmaya ilişkin 131 adet ana tema belirlenmiştir. Bu bağlamda, IPTV ortamında sosyal etkileşimlerin sağlandığı uygulamaların sunulabileceği, bunun yanı sıra IPTV eğitim ortamlarının sosyal ağlar ile bütünleştirilmesinin yararlı olabileceği konusunda olumlu görüşlere varılmış ve bu uygulamaları gerçekleştirirken dikkat edilmesi gereken özelliklerin vurgulandığı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: IPTV, Uzaktan Eğitim, Sosyal Ağ Kuramı, Karar Verme Yaklaşımı
Çevrimiçi uygulama topluluklarında bilişsel biçimin öğrenen davranışlarına etkisi
Bu çalışma, yenilikçi eğitim uygulamalarından biri olan çevrimiçi uygulama topluluklarında, bilişsel biçimin öğrenen davranışlarına etkisini gözlemleyen bir durum çalışmasıdır. Çalışma doğrultusunda, bir ürün oluşturmaya yönelik olarak, yüz-yüze ve öğretmen merkezli olarak sürdürülen Teknoloji Tabanlı Sistem Modelleme dersi, ders yöneticisi müdahalesi olmaksızın 7 uygulama grubu ile çevrimiçi olarak sürdürülmüştür. Çevrimiçi gruplar, bireylerin bilişsel biçimini ölçen, geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış, ?Gizlenmiş Şekiller Grup Testi? ile ve ölçek puanlarına göre kendi içlerinde heterojen olacak şekilde oluşturulmuştur. Çalışmanın temel amacı çevrimiçi uygulama gruplarının eğitsel bağlamda işe koşulması durumunda bilişsel biçimin öğrenen davranışlarına (sürece katılım, nitelik ve ders eğitmeniyle iletişim) etkisi ile öğrenen doyumuna etkisinin incelenmesidir. Çalışma, durumlu öğrenme ile kullanımlar ve doyumlar kuramları bağlamında ele alınmıştır. 7 hafta süren etkinliklerde çevrimiçi gruplar kendi içlerinde sosyal ağ platformu üzerinde etkileşerek bir ürün geliştirmişlerdir. Süreç araştırmacı tarafından gözlenmiş iletiler kayıt altına alınmıştır. Oluşan web dokümanlarının analizinde betimsel istatistikler ile ?web tartışmalarını değerlendirmeye yönelik puanlama cetveli? kullanılmış, katılımcı doyumları yarı yapılandırılmış görüşmelerle ortaya konulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmelerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, alan bağımlı ve alan bağımsız biçime sahip bireyler arasında, araştırma alt soruları olan çevrimiçi topluluğa katılım, ders yöneticisiyle iletişim, tartışmaların niteliği ve sürece ilişkin doyumlar bağlamında farklılıklar olduğunu göstermektedir. Buna göre alan bağımsızlar çevrimiçi etkinliklere daha az katılım göstermekte fakat nitelikli iletiler paylaşmaktadır. Bununla beraber ders yöneticisiye daha az etkileşime girmektedirler. Alan bağımlı bireyler ise çevrimiçi sürece ilişkin daha olumlu memnuniyet ifadelerine sahiptirler. Anahtar Kelimeler: çevrimiçi uygulama topluluğu, durumlu öğrenme, kullanımlar ve doyumlar kuramı, çevrimiçi etkileşim
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Programlarında yer alan genel matematik dersinin etkililiğinin değerlendirilmesi: Gaziantep örneği
Bu çalışmanın temel amacı, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıtlı olup Gaziantep ilinde ikamet eden, 400 öğrencinin, programlardaki Genel Matematik dersinden zorlanma durumlarını ve zorlanma nedenlerini belirlemek; uzaktan matematik öğretiminin etkili olmasına yönelik uzman görüşlerini almaktır. Araştırmada, nicel ve nitel ölçme araçlarından yararlanılmıştır. Öğrencilerin matematik dersinden zorlanma durumları, bunun sebepleri özel olarak hazırlanan bir anket ile; açık ve uzaktan öğrenme programlarındaki matematik eğitiminin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğine yönelik konu uzmanlarının görüşleri ise görüşme soruları ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin %75?nin matematik dersinden zorlandıkları ve bu zorlanmanın en önemli sebebinin matematik altyapısının eksikliği olduğu tespit edilmiştir. Konunun uzmanları ve öğrenciler, açık ve uzaktan öğrenme programlarındaki matematik dersinin öğretim stratejilerinde, öğrencilerin geçmişteki matematik öğrenmeleri bağlamında incelenmesi, yenilenmesi ve bu yenilenme işlemi yapılırken bilgi ve iletişim teknolojilerinden en üst düzeyde faydalanması gerektiğini vurgulamışlardır. Araştırma sonucu elde edilen bulgulara dayanarak araştırmacılara, ortam tasarımcılarına çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Açık ve Uzaktan Matematik Öğretimi, Matematik Eğitimi, Açıköğretim
Programlama dillerinin çevrimiçi öğretimi: Öğrenenlerin tutumlarının, memnuniyetlerinin ve akademik başarılarının incelenmesi
Bu çalışmanın genel amacı, Programlama Dilleri I dersi için hazırlanan çevrimiçi öğrenme ortamı olan Uzaktan Öğrenme Platformuna (UÖP) ilişkin, öğrenenlerin tutumlarını ve doyumlarını belirlemek, platform hakkında öğrenen görüşlerini almak ve uzaktan öğrenenlerle geleneksel öğrenenlerin başarılarını karşılaştırmaktır. Bu doğrultuda, öğrenenlerin, çevrimiçi öğrenme ve programlama dilleri dersine yönelik tutumları belirlenmeye çalışılmış, çevrimiçi öğrenmedeki doyumlarına etki eden faktörler araştırılmış, son olarak aldıkları çevrimiçi dersle ilgili görüşleri alınmıştır. Karma yöntemlerin kullanıldığı çalışmada, her iki yöntemin üstün yönlerinden yararlanılarak daha detaylı verilerin toplanması amaçlanmıştır. Çalışma, zaman açısından eş zamanlı, önem açısından ise nicel ağırlıklı bir karma yöntem çalışması olarak nitelendirilebilir. Nicel veriler, programlama dilleri dersi başarı puanı, derse devam oranları, çevrimiçi öğrenmeye yönelik tutum ölçeği, uzaktan öğrenen doyum ölçeği ve programlama dillerine yönelik tutum ölçeği aracılığıyla toplanırken, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla öğrenenlerle yapılan bire bir görüşmelerden elde edilmiştir. Çalışma kümesini, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümünde Programlama Dilleri I dersini alan 38 öğrenen oluşmaktadır. Amaçlı örnekleme sonucunda deney grubu, deney grubuyla eşleştirme yöntemi kullanılarak da kontrol grubu oluşturulmuştur. Deney grubundaki öğrenenler 14 haftalık dönem boyunca derslere tamamen uzaktan erişmişlerdir. Kontrol grubundaki öğreneneler ise geleneksel yöntemlerle dersleri almışlardır. UÖP ile dersi alan öğrenenlere sanal sınıf uygulamalarıyla, belirlenen zamanlarda ve geleneksel yöntemdekiyle birebir aynı ders saati uygulanmıştır. Alan uzmanları tarafından hazırlanan ara sınav ve yarıyıl sonu sınavları, öğrenenlerin başarı puanı olarak değerlendirilmiştir. Her iki grupta yer alan öğrenenlere dönem sonunda programlamaya yönelik tutum ölçeği uygulanırken, deney grubundaki öğrenenlere buna ek olarak çevrimiçi öğrenmeye yönelik tutum ölçeği ile uzaktan öğrenme doyum ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, deney grubu öğrenenlerinin daha başarılı oldukları ve derslere daha çok devam ettikleri sonucunun yanında, programlama dilleri dersine yönelik daha olumlu tutum gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Deney grubu öğrenenlerinin, çevrimiçi öğrenmeye yönelik olumlu tutum sergiledikleri ortaya çıkarken, programlama dilleri dersini daha fazla önemsedikleri; bu dersin işlenişinden daha çok hoşlandıkları, daha fazla özgüven duydukları ve derse yönelik güdülenmelerinin de daha fazla olduğu söylenebilir. Öğrenenlerle yapılan görüşmeler neticesinde, UÖP'ye karşı, sağlamış olduğu esnekliklerden, güdülenmelerini artırıcı unsurları barındırdığından, öğretim elemanıyla rahatlıkla iletişim kurabildiklerinden, zamanında geri bildirim alabildiklerinden, ders kaynaklarına rahatlıkla erişebildiklerinden vb. nedenlerden dolayı olumlu görüşler elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: Uzaktan Eğitim, Çevrimiçi Öğrenme, Programlama Dilleri, Tutum, Memnuniyet, Akademik Başarı, Öğrenme Yönetim Sistemi, Öğretim Tasarımı
Ortaokul öğrencilerinin kendi kendine öğrenmede ChatGPT kullanmalarının akademik başarılarına etkisi
Yapay Zekâ, günümüzde hızla gelişmektedir ve kullanım alanlarının yaygınlaşması ile oldukça dikkat çeker hale gelmiştir. Bu çalışmada ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin, kendi kendilerine HTML öğrenme sürecinde ChatGPT kullanmalarının akademik başarılarına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Bursa Osmangazi' de bulunan bir ortaokulun 6. Sınıf öğrencilerinden iki şubedeki öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada ön-test / son-test kontrol gruplu yarı deneysel desenden yararlanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere ChatGPT tanıtılıp, kullanımı gösterilmiştir. Kontrol grubuna HTML anlatan youtube kanalları, forum ve sitelerden örnekler tanıtılıp, tercihlerine müdahele edilmemiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere ön test / son test olarak "HTML Başarı Testi" uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere "Çocuklar İçin Teknolojiyle Kendi Kendine Öğrenme Ölçeği" ön test olarak uygulanmıştır. Buna ek olarak deney gurubundaki öğrencilerle ChatGPT kullanma deneyimleri hakkında yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda, ChatGPT kullanmanın kendi kendine öğrenme deneyimlerine pozitif etkisinin olduğu ve deney grubunun test skorlarında anlamlı bir farkla sonuçlandığı belirlenmiştir. Deney grubundaki öğrencilerin deneyimlerinde ChatGPT kullanımını farklı alanlarda çalışmak için de uygun buldukları gözlemlenmiştir. Gerçekleştirilen çalışma, konu üzerinde yapılan ilk çalışmalardan olduğundan yapılacak olan sonraki çalışmalara ve alanyazına katkıda bulunacağı söylenebilir.
Açık ve uzaktan öğrenme süreçlerinde öğrencilerin sistemden ayrılma sebeplerinin incelenmesi
Student dropout remains a significant concern despite the growing corpus of literature on the subject. Through an in-depth examination of the lived experiences of those who have dropped out from distance education programs, this phenomenological study aims to reveal the factors that contribute to students' decision to leave. In this study, semi structured interviews were utilized to uncover the nuanced, personal, and complex factors and thematic data analysis technique was applied to analyze the data. The research group consists of 15 individuals who once enrolled in an open and distance education program but dropped out between the years 2019 and 2022. Based on the findings derived from participants' responses to the first interview question aiming to reveal the underlying reasons that contribute to participants' dropping out, most frequently addressed factors were assessment, course and study materials, life circumstances, enrollment policies and procedures, motivation and goal commitment, course difficulty, self-regulation, pandemic, tuition fee, other academic pursuits, trust and credibility, course design, course satisfaction, infrastructure and accessibility, communication channels and interaction and socialization. Participants' responses to the second interview question, which aims to bring the emotional outcomes of their decisions into light, revealed such emotional outcomes as indifference, sadness, relief, disappointment, being deceived, and awareness. Based on the findings, meticulously documented lived experiences of the participants were discussed by revisiting the literature, a set of recommendations were made and some implications for future studies were noted.
Açık ve uzaktan öğrenme için kültürel uzaklık ölçeği geliştirilmesi
Bu araştırmanın amacı Açık ve Uzaktan Öğrenme çevrimiçi ortamlarının ve süreçlerinin bir öğesi olan kültür ve onunla ilişkili temel bileşenleri tespit etmeyi sağlayacak geçerli ve güvenilir bir kültürel uzaklık ölçeği geliştirmek, bu ölçek aracılığıyla kültürel uzaklığı etkileyen değişkenler arasındaki etkileşimi ortaya koymaktır. Keşfedici sıralı karma yöntem izlenen araştırmada veri toplama aracı geliştirilirken kapsamlı bir alanyazın taramasının yanısıra yurtiçi ve yurtdışındaki toplam 37 alan uzmanının görüşleri nitel olarak analiz edilmiştir. 13'ü demografik olmak üzere toplam 90 maddeden oluşan, beşli Likert türündeki nihai ölçek üç alan uzmanı tarafından üç aşamalı Delphi tekniği ile değerlendirilerek kapsam geçerliği sağlanmıştır. Araştırmanın verileri 2022-2023 yılı Bahar dönemi İç Anadolu Bölgesindeki bir yükseköğretim kurumunun Açıköğretim Fakültesi Türkiye ve Yurtdışı programlarına kayıtlı ve çalışmaya gönüllü olarak katılan toplam 4613 öğrenciden oluşmaktadır. Yapı (açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri) geçerliliği, ayırtedici geçerlik ve güvenirliği sağlanan ölçek 7 boyut ve 61 maddeden oluşmaktadır. Çalışmada kültürel uzaklık puanlarının demografik değişkenlere göre farklılıkları da incelenmiştir. Son olarak kültürel uzaklık ile transaksiyonel uzaklık arasındaki etkileşim Yapısal Eşitlik Modeli ile analiz edilmiş ve üç kültürel uzaklık boyutunun (destek hizmetleri sınırlılığı, öğretim elemanının eğitsel tercih ve beceri sınırlılığı, bireyin kendisine ilişkin farklılık algısı) transaksiyonel uzaklık üzerinde anlamlı pozitif bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda, uzaktan eğitim bağlamında bazı öneriler sunulmuştur.
Açık ve uzaktan öğrenme ders videolarına ilişkin değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi: Bir Delphı çalışması
Bu çalışma, açık ve uzaktan öğrenme ders videolarını değerlendirme ölçütlerinin, Delphi tekniğiyle belirlenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Çalışma deseni olarak durum çalışması, örneklem olarak amaçlı örneklem belirlenmiştir. Örneklem, ders videosu yapımında veya açık ve uzaktan öğrenme alanında çalışan uzman panelistlerden oluşmuştur. Veri toplama sürecinde 13 panelist ile dört Delphi turu yürütülmüştür. İlk turda, değerlendirme ölçütlerinin belirlenebilmesi için panelistlere yarı yapılandırılmış görüşme formu sunulmuştur. Sonraki iki turda panelistlerden ölçütleri 5'li Likert ölçeğine göre yanıtlamaları istenmiştir. Toplanan veriler, uzlaşı koşulları doğrultusunda betimsel analizden yararlanılarak analiz edilmiştir. Buna göre; medyan ≥ 4, çeyrekler arası genişlik ≤ 1 ve uzlaşı yüzdesi ≥ 80 koşullarını sağlamayan ölçütler elenmiştir. Son turda ise panelistlerden elenen ölçütleri yeniden yanıtlamaları istenmiştir. Ölçütler üzerindeki uzlaşıyı yüksek tutmak için uzlaşı yüzdesi 90 ve üstü olarak belirlenmiştir. Turlar sonunda 7 tema, 15 boyut ve 68 ölçüt elde edilmiştir. Sonuçlara göre; ders videolarının güncel, anlaşılır, ilgi çekici ve kişiselleştirmeye uygun olması gerekmektedir. Videolarda altyazı ve kaliteli görsel-işitseller kullanmak gerekmektedir. Öğrenenler videolara erişimde zorlanmaktadır. Öğreticinin sesi ve beden dili etkileşim sağlayarak öğrenmeyi olumlu etkilemektedir.
Kitlesel açık çevrimiçi derslerde öğretmenlerin öz yönetimli öğrenme becerilerinin incelenmesi
Bu araştırmada Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler bağlamında öğretmenlerin Öz yönetimli öğrenme becerileri incelenmiştir. Araştırmanın amacı "etwinningonline.eba.gov.tr" ve ÖBA üzerinden derse kaydolan öğretmenlerin öz yönetimli öğrenme becerilerini farklı değişkenler açısından incelemektir. Çalışmada nicel veri toplama yöntemi olan tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2023-2024 öğretim yılında "etwinningonline.eba.gov.tr" ve ÖBA üzerinden derse kaydolan ve Manisa ilinde görev yapan 600 ilkokul ve ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında çalışma grubunda yer alan öğretmenlerin belirlenmesi için amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, cinsiyete göre kadınlar lehine anlamlı farklılığın olduğunu göstermektedir. Yani kadın öğretmenlerin Öz yönetimli öğrenme becerileri erkeklere göre daha yüksektir. Yine kıdem yılına göre de anlamlı farklılıkların olduğu ortaya çıkmıştır. Buna göre 1-20 yıl arası kıdeme sahip olan öğretmenlerin Öz yönetimli öğrenme becerileri 20 yıl üzeri kıdeme sahip olanlara göre daha fazla olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında yaş değişkenine göre de anlamlı farklılıkların olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Buna göre 26-30 ve 31-40 yaş aralığında olan öğretmenlerin 41-45 ve 46-50 yaş aralığına göre daha yüksek Öz yönetimli öğrenme becerilerine sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin KAÇED platformlarını ziyaret etme sıklığına göre anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Buna göre sık ziyaret edenlerin bazen ziyaret edenlere göre daha yüksek öz yönetimli öğrenme becerisine sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Yine öğretmenlerin daha önceden açık ve uzaktan öğrenme yoluyla ders alma durumlarına göre de ders alanlar lehine anlamlı farklılığın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında branş ve öğrenim düzeyine göre anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.