2
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Buğdayın su ayak izi üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme
2022 yılı verilerine göre Türkiye'de toplam sektörel su kullanım miktarı yaklaşık 57 milyar m3 olup bunun 44 milyar m3'ü tarımsal sulamadan ( %77), 13 milyar m3'ü ise içme kullanma ve Sanayi'nden %13) kaynaklanmaktadır. Falkenmark Göstergesine göre; kişi başına yıllık su potansiyelinin 1000 m3, 500 m3 ve < 500 m3 olması sırasıyla su stresi, su kıtlığı ve kesin su kıtlığı durumunu göstermektedir. Türkiye'de 2022 yılında kişi başı su potansiyeli 1313 m3/yıl iken bu potansiyelin 2030 yılına kadar 757 m3/yıla düşeceği ve bu duruma bağlı olarak ta bu tarihten sonra ülkemizin su fakiri ülke statüsüne geçeceği beklenmektedir. Bu noktadan hareketle bu tez çalışmasında; Türkiye tarımı içinde ekonomi, beslenme ve sosyokültürel açıdan önemli yeri olan buğdayın su ayak izi incelenmiştir. Türkiye genelinde 2004, 2010 ve 2023 yılları için yapılan hesaplamalara göre kışlık ekmeklik buğday üretiminin toplam su ayak izi 33,52 – 40,00 Mm3/yıl, makarnalık buğday su ayak izinin yalnızca 6,59 Mm3'dür. Kışlık ekmeklik buğday üretiminin toplam WF: Türkiye genelinde 51 Mm3/ton , Fırat havzasında 6,81 Mm3/ton, Dicle havzasında 6,6 Mm3/ton, Diyarbakır ilinde 1,4 Mm3/ton, Sivas ilinde 346 m3 /ton, Kırıkkale ilinde 2120,3 m3/ton olarak hesaplanmıştır. Türkiye geneli, havza, bölge ve iller düzeyinde yapılan buğday su ayak izi hesaplamalarına göre; buğday üretimin toplam su ayak izinin en büyük bileşeni yeşil su ayak izidir ve dolaysıyla da mavi-yeşil su ayak izi oranı düşüktür. Türkiye' nin kışlık ekmeklik buğday yeşil su ayak izi; Türkiye geneli için 45 Mm3/ton, Fırat havzasında 3,36 Mm3/ton, Dicle havzasında 3,63 Mm3/ton, Diyarbakır ilinde 1 Mm3/ton, Sivas ilinde 340 m3/ton, Kırıkkale ilinde 1991 m3/ton olarak hesaplanmıştır. Bu bulgulara göre Türkiye'de buğday üretimi, esas olarak kuru tarım koşullarında yapılması nedeniyle yağmur suyuna bağlılık göstermektedir. Buğday WF bakımından iller ve bölgeler içinde ve arasında genellikle farklılıklar çıkmaktadır. Bu durum illerin ve bölgelerin toprak yapısı, su kaynakları ve bunların yönetimi, iklim koşulları, tarım uygulamaları, su ayak izini hesaplamada kullanılan modeller vb. faktörlerin değişiminde ileri gelmektedir. Anahtar kelimeler: Türkiye, tarım, buğday, su ayak izi
Food export and virtual water trade of Türkiye in the context of climate change
Although Turkiye is already experiencing water scarcity, the water resources are decreasing even more due to the impact of climate change. To meet the growing demand, there is a need for more effective water management by making use of the WF and virtual water trade concepts. When we look at the virtual water trade of Turkiye, besides the crops with low WF, the water-thirsty crops are also being exported because their economic return is high. With the export of agricultural products, Türkiye also exports water virtually. When the virtual water exports of the selected crops examined, it can be perceived that the exported virtual water is equivalent to the domestic water needs of Istanbul for almost 7 years. To use water resources more efficiently, attention should be given to the concept of WF in exported agricultural products. The WF of the production of apricots in Malatya, which has an important place in exports and economic value, has been examined as a case study. According to the calculations, while the global green WF is 694 (m3/ton), Malatya's long-term average green WF is 311 (m3/ton). Besides, the blue WF is 502 (m3/ton) globally and 3283 (m3/ton) in Malatya. It has been seen that the blue WF of apricot production in Malatya is very high when compared to the global WF. The fact that apricot production is highly dependent on irrigation water has a negative impact on the water resources in the region. For this reason, more efficient irrigation methods should be used to reduce irrigation water in production and the blue WF should be minimized for the sustainability of water resources.