3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Sosyal ve beşeri sermayenin karar verme davranışı ile ilişkisi: Bilişim sektöründe görgül bir araştırma
Bireyler karşılaştıkları problemlere çözüm bulmak için hem deneyimlerinden hem de sosyal ilişkilerinden faydalanarak kendileri açısından en etkin kararı vermeye çalışırlar. Benzer şekilde, yöneticiler de kendi sosyal ve beşeri birikimlerinden faydalanarak organizasyonları için doğru tercihler yapma ve etkin kararlara ulaşma amacı güderler. Literatürde karar verme davranışında sosyal ve beşeri etkiye ait daha önceki çalışmalara bakıldığında, karar veren kişinin sahip olduğu bilgi ve birikim (tecrübe); kararın rasyonalitesi ve rasyonel karar tercihleri; sınırlı seçenekler arasından en etkin karar tercihleri gibi karar davranışlarının kendisine odaklanıldığı görülmektedir. Sosyal ve beşeri sermaye konuları hakkındaki literatür de bu kavramların farklı acılardan ele alındığını göstermektedir. Sosyal sermayenin ekonomik hayata etkisi, sahip olunan beşeri ve sosyal ilişkilerin bilgiye erişim ve yeni bilgi yaratmadaki rolü, ve bu tur ilişkilerin boyut, yön, nitelik gibi çeşitli yönleriyle çalışılması incelenen konular arasındadır. Bu çalışmanın amacı, hızlı ve değişken bir sektör olarak bilinen bilişim sektöründeki üst düzey yöneticilerin, karar verme davranışlarındaki sosyal ve beşeri sermaye etkisini anlamaya çalışmak ve karşılaşılan çeşitli durumlarda yöneticilerin karar tercihlerini ortaya çıkarmaktır. Yöneticilerin karar vermesi gereken durumlar, rutin ve rutin olmayan, sorun türleri için programlanmış veya programlanmamış, karar türü açısından da kurumsal – stratejik, yönetsel – operasyonel kararlar olarak ve sosyal sermayenin boyutları açısından içsel – dışsal, yatay – dikey, mikro – makro, güçlü – zayıf ilişki şeklinde tanımlanmaktadır. Beşeri sermaye ise, bireyin (yöneticilerin) tecrübe ve deneyimleri ile sahip oldukları yetenekler olarak betimlenmektedir. Bu araştırmada, karar verme davranışında sosyal ve beşeri sermaye etkilerinin incelenmesi amacıyla nicel bir çalışma yapılmış ve ilgili ağ düzeneğinde aktörlerin merkezilik konumları (merkezde veya merkezden uzakta olmaları) belirlenmiştir. Daha sonra ise karar davranışlarındaki tercihleri derinlemesine analiz yapabilmek amacıyla yarı – yapılandırılmış görüşme tekniği aracılığıyla nitel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu çalışma ile gündelik hayatta sık sık karşılaşılan ekonomik hayattaki sosyal ilişkilerin karar davranışına etkisini daha iyi anlamlandırmak ve literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Ayrıca yeni araştırmacılar için karar verme davranışında yerleşik ilişkilerin sınırları belirlenmiş, değişkenlerini daha iyi izole etmeleri ve karar verme davranışına ilişkin modeller geliştirebilmelerine yardımcı olmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal sermaye, beşeri sermaye, karar verme, sosyal ağlar, bilişim sektörü
Belirlenmiş stratejiyi uygulamada bir model önerisi: Dört boyutlu icra tablosu
Bu tez çalışmasında ana sorunsal, belirlenmiş bir stratejiyi uygulama sürecinde, aksama, gecikme ya da başarısızlıkların yaygın olarak görülmesidir. Yazında bu soruna yönelik yapılmış çalışmalar, dağınık bir yapı sergilemektedir. Bu çalışmalarda ilk olarak, başarılı bir uygulama önündeki engeller ve başarı faktörleri veya modeller önerilmiştir. Bu model veya faktörlerin, değişik strateji okullarınca farklı anlamlarda yorumlanması, ilave karışıklığa neden olmuştur. Bunun üzerine, başarı faktörlerinin "kapsam", "çerçeve" veya "bağlam" şeklinde gruplanması ile soruna çözüm aranmıştır. Anılan çalışmalar çoğunlukla "ne yapılması" gerektiğini ortaya koymuş ancak uygulamada başarı konusunda gelişme sağlanamamıştır. Bu tez çalışmasında, benzer şekilde, başarı faktörleri incelenmiş ve en sık kullanılan sekiz faktör belirlenmiştir. Bu faktörler ilk olarak "çerçeve" ve "işlem" faktörleri olarak gruplanmıştır. İşlem faktörleri, modelin dört boyutunu oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, farklı olarak, "işlem" faktörlerine ikinci kez gruplama yapılmış ve başarı faktörlerinden farklı olarak "etkililik" ve "verimlilik" bağlamına ulaşılmıştır. Bu işlemde, tümdengelim yöntemi ve askeri yazından yararlanılmıştır. Etkililik ve verimlilik, önerilen modelin ana yapısını oluşturmaktadır. Verimlilik için "uyumluluk tablosu", etkililik için ise iç yetenekler ile dış faktörlerin kıyaslandığı "oyun kuramı"ndan yararlanılmıştır. Uygulama açısından model, iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm; uygulama öncesinde "etkililik ve verimliliği" esas alan bir "hazırlık" yapılmasını kapsamaktadır. Bu hazırlık, bir "uygulama programı" şeklinde düzenlenmektedir. İkinci bölüm "sevk ve idare" aşamasıdır. Bu aşamada, "uygulama programı" bir rehber olarak kabul edilmelidir. Başarılı bir uygulama için örgütler, önerilen model kapsamında, "stratejik, taktik ve işlem seviyeleri (yatay bölümlenme)" ile "cari işlem grubu ve gelecekteki operasyonlar grubu (dikey bölümlenme)" şeklinde tertiplenmelidirler. Uygulamada stratejik başarı için, uygulama öncesinde güçlü bir "hazırlık" yapılmalıdır. Bu husus Sun Tzu'nun veciz ifadesinde şöyle belirtilmiştir: "Muzaffer komutanlar önce kazanır, sonra savaşa gider, mağlup olanlar ise önce savaşa gider, sonra kazanmaya çalışır." Anahtar kelimeler: Etkilik ve verimlilik, icra tablosu, uygulama, uyumluluk tablosu,
Zehirli liderliğin bazı öncülleri ve ardılları
Bu çalışma, liderlerin kişilik, bireysel değerler ve örgütsel adaletlerinin izleyenlerin zehirli liderlik algıları üzerindeki etkisini ve zehirli liderliğin izleyenlerin örgütsel bağlılık, örgütten ayrılma niyeti ve örgütsel vatandaşlık davranışlarına etkisini görgül bir araştırma ile incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu maksatla Ankara ili Çankaya ilçesindeki bir yükseköğretim kurumunda görev yapan 35 yönetici/amir ile 173 lider adayı, toplam 208 kişiden anket tekniği ile elde edilen veriler ile araştırma yürütülmüştür. Araştırma kapsamında zehirli liderlik ile ilgili Türk yazınında ölçek bulunmaması sebebiyle öncelikle çalışmanın yürütülmesi için ölçek uyarlaması yapılmıştır. Bu bağlamda Schmidt (2008) tarafında geliştirilen 30 maddelik zehirli liderlik ölçeği Türkiye bağlamına uyarlanmıştır. Ölçek uyarlama çalışmasından sonra ise liderlerin nevrotiklik seviyelerinin ve değer yargılarının astlarda oluşturduğu zehirli liderlik algısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca zehirli liderliğin astların örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütten ayrılma niyetlerinin üzerindeki etki seviyesi tespit edilmeye çalışılmıştır. Liderlerin, zehirli liderlik davranışlarının oluşmasına sebep olan öncüller, hiyerarşik doğrusal modelleme tekniğiyle, astların örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütten ayrılma niyetlerine etkisi ise hiyerarşik regresyon analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Ölçek uyarlama çalışmasının sonucunda orijinal ölçek beş boyutlu olarak doğrulanmıştır. Zehirli liderliğin boyutlarıyla kişilik, bireysel değerler ve örgütsel adalet arasında bir ilişki olmadığı hiyerarşik doğrusal modelleme analizi yapılarak tespit edilmiştir. Zehirli liderlik boyutlarıyla örgütten ayrılma niyeti, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında olumlu/olumsuz ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Zehirli Liderlik, Örgütsel Bağlılık, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Örgütten Ayrılma Niyeti, Hiyerarşik Doğrusal Modelleme(HDM).