4
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Ses, nefes, konuşma ve beden ilişkisi
Ses, nefes, konuşma ve fiziksel durumun bütün bunlara etkisi üzerine yazılmış bu tezde, ilerleyiş planı olarak bir konservatuardaki oyunculuk ve diksiyon eğitiminin ilk bir-iki yılı temel alınmıştır. Ana konusu, ?ses ve konuşma? olan bu tezde amaçlanan, ?doğru sesle, doğru konuşabilmek? kavramının anlamı ve bu yolda bireyin uygulaması gerekenlerin açıklanmasıdır. İrdelenen bir diğer önemli nokta ise, bireyin beden durumunun sesini ve konuşmasını ne yönde etkileyeceği, fiziksel eksikliklerden ve hatalardan kaynaklanan olumsuz etkilerin nasıl giderileceğidir. Bu yolda gelişime yardımcı olacak birçok çalışmayı kapsayan bu tez, konuşmanın birey için önemi ve ?doğru konuşma?nın ne olduğuyla birlikte bu konuda çekilen güçlüklerin anlatımıyla başlamaktadır. Ardından bedensel durumun ses ve konuşmaya olan etkisi ve de bedeni, ?doğru sesi? çıkartabilmek için uygun forma sokma yollarını gösteren çalışmalar gelmektedir. Nefesin insan için önemi, nefes konusunda yapılan hatalar, solunum sistemini oluşturan organların kısa açıklamaları, nefes alış-verişin işleyişi ve ?doğru nefes? üzerine yapılan çalışmaların anlatıldığı ikinci bölümü, ?ses? konulu üçüncü bölüm izlemektedir. Bu bölümde, insan sesinin oluşumu, sesi oluşturmada kullanılan organların tanıtımı ve sesi kullanma ve geliştirme üzerine yapılabilecek çalışmalar yer almaktadır. Boğumlanma bölümünde, gırtlakta oluşarak bedenin içinde büyüyen ve kalite kazanan sesin konuşmaya dönüştürülmesi, bu konuda yapılan hatalar ve bunların düzeltilmesi için yapılması gereken çalışmaların bir bölümü yer almaktadır. Son bölüm olan ses bilimi başlığı altında ise, Türkçede kullanılan sesler, bu seslerin doğru boğumlanma kuralları ve örnek çalışmalar yer almaktadır.Tezde varılan sonuç, bedensel rahatlama ve gerginliklerden arınma, nefesi doğru ve verimli kullanabilme, nefesi sese dönüştürmede yeni ve doğru alışkanlıklar edinme, sesi konuşmaya dönüştürmeyi ise ustaca gerçekleştirmek için çalışmalar yapma gibi bazı ön koşullar yerine getirilmediği taktirde bireyin, doğru, güzel, etkileyici ve sağlıklı bir konuşmaya sahip olamayacağı ve kendini ifade etme adına güçlükler yaşayacağı ve sadece doğru çalışmaları, yeterince uygularsa bu yetiye kavuşabileceğidir.
Doğru ve güzel konuşarak gelişen kimlik
Dogru ses kullanımı, güzel ve etkili konusma belli bir disiplin ile kazanılır. Bu tezçalısmamda, almıs oldugum egitim, edinmis oldugum tecrübeler ve kisisel arastırmalarımla,pek çok ögretiden yola çıkarak bir metod olusturmaya çalıstım. Bu metodta önceliklekonusma organlarımızın ne oldugunu, bunların potansiyellerinin farkındalık ve çalısma ilenasıl daha verimli kullanılabilecegini, bütün konusma organları ve ses için temel kaynak olannefesi tekrar ele alarak, daha iyi kapasite ve dogru kullanımı için ögreti ve çalısma metodlarısunmaya, konusma dilimizin Türkçe olması nedeni ile dilbilgisi ve Türkçenin genel yapısını,bu konu ile ilgili tüm bilgilerin konusma dilini ne denli etkiledigini vurgulamaya, fonetigininceledigi alan ile dilin kullanım gücünün nasıl arttıgını, güzel ve etkili diksiyonunhayatımızda ne denli önemli oldugunu anlatmaya çalıstım. Bütün çalısmalara ragmendüzeltemedigimiz, fizyolojik ve psikolojik konusma bozuklukları ile ilgili sorunlar, tanı vetedavi yöntemleri hakkında bilgiler vererek, olusmus ya da olusabilecek sorunları anlattım.Özellikle çocukluk dönemi üzerinde durdum çünkü erken tanı ile genç bireyin saglıklı birgelecegi için yardımcı olunabilmesini amaçladım. Konusma türleri hakkında bilgilendirerekis, sosyal ve özel hayatımızda bu türlerin dogru kullanılmasının geregini, bunların hayatımızakazandırdıgı sosyal ve psikolojik katkıları ifade etmeye çalıstım. Bütün bu bilgi ve çalısmametodlarını gerçeklestirirken, kim ya da hangi meslek grubundan olursa olsun hayatının birdöneminde -ki bunun erken olmasını temenni ederim- konusma ile ilgili bir çalısmaya ihtiyaçduyuldugunda ,bu tez çalısmamdan faydalanarak gelisme gösterebilmesi için bir fırsatolmasını dilerken, bunu yalnızca konusma biçimi yani güzel ve etkili konusma basarısı olarakdegil, kisinin yasamda oldugu ya da olmak istedigi kimligin gelisimi olarak tecrübe edecegitezinide savunmaktayım. Son olarak: KİMLİK, dogru ve güzel konusarak gelisir.
Aktörlere yönelik ses - konuşma - vücut eğitimi ve geliştirilmiş uygulama yöntemleri
Tezde, konservatuarlarda uygulanan ses ve konuşma eğitiminin sistematize edilmesi amaçlanmış ve bu amaç doğrultusunda seçilebilecek çalışma yöntemleri sunulmuştur. Muhakkak ki çok daha çeşitli çalışma teknikleri mevcuttur. Tez, bir tiyatro öğrencisinin, minimumda deneyimlemesi gereken teknikler göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Her konuda olabildiğince çok egzersiz seti verilmesinin amacı budur. Tezde, önceden bilinen ve uygulanan, egzersiz setlerinin toplanmasının yanı sıra, şu ana kadar bize ulaşmamış yeni teknikler de dilimize uygunluğu araştırılarak ve zaman zaman üzerinde uyarlama yapılarak sunulmuştur. Vücut, rahatlama ve nefes egzersizlerinde yoga ve sağlıklı yaşam konularındaki kitaplardan da faydalanılmıştırEgzersizlerde ses ve konuşma uzmanları Kristin Linklater ve Cicely Berry'nin yanı sıra, Jerzy Grotowski'den, Frederick Matthias Alexander'dan ve Eric Morris'den de yararlanılmıştır. Çalışma yöntemleri, York Üniversitesi ses ve konuşma bölüm başkanı Profesör David Smukler ve öğretim görevlileri Brad Gibson ve Hazal Selçuk'un, Kolombiya Üniversitesi ses ve konuşma eğitimcisi Profesör Tracey Moore'un, kendi üniversite müfredatları doğrultusunda, önerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.Tez boyunca bir aktörün üzerine alıştırma yapması gereken basamaklar, önce tek tek anlatılmış daha sonra ise uygun çalışma yöntemleri verilmiştir.Çoğu kez ses ve konuşma konusuna önem vermeyen aktör ve aktör adaylarının monotonluğa, sıkıcılığa, renksizliğe ve hatta bunların sonucu olarak başarısızlığa düştüğü bilinen bir gerçektir. En önemli malzemesinin olanaklarını keşfetmeyen aktör, kısıtlı bir malzemeyle yetinip yeteneğini de zaman içinde kaybolmaya terk eder. Bu durum kimi zaman gerginlikleri kimi zaman ise fiziksel engelleri aşamamasından, aşmayı denememesinden ya da bundan kurtulma yöntemlerini bilmemesinden kaynaklanır. Sorun belirlendikten sonra; tabi eğer fiziksel tedavi gerektiren bir durum değilse, egzersizlerin başa çıkamayacağı bir durum yoktur.Bu doğrultuda sunulan tez; bir tiyatro öğrencisinin ulaşabildiği tüm teknikleri ve yöntemleri deneyimlemesi, bu deneyimleri ışığında, eksiklerini ve gereksinimlerini göz önünde tutarak, kendi bireysel çalışma sistemini oluşturması gerektiğini, ancak bu taktirde, istenen kapasitede ve renklilikte sese, bedene ve dolayısıyla da oyunculuğa kavuşacağını savunur. Bir aktörün, oyunculuğunun verimliliği büyük ölçüde bu aşamadaki başarısına bağlıdır.Elde edilen sonuç egzersizlerin sesi ve bedeni, sahne üzerinde gerekli özgürlüğe, genişliğe, rahatlığa, renkliliğe kavuşturduğu, dolayısıyla da dinlenirliği ve izlenirliği sağladığıdır. Bunun aktörler için taşıdığı önemi anlatmaya bile gerek yoktur.Anahtar sözcükler: ses, nefes, tiyatro, egzersiz
Henry Cowell'ın piyanodan farklı tını elde etme teknikleri
20. yüzyıl öncesi Amerika'da, Avrupa müziği örnek alınmakta ve eğitim için Avrupa'ya gidilmesi gerektiğine inanılmaktaydı. 20. yüzyıl başlarında öncü Amerikalı besteciler, kendi müziklerini oluşturmak için yeni kaynak arayışlarına girdiler. Henry Cowell (1897-1965), Amerika'nın sunduğu göz kamaştırıcı farklı kaynakları kullanarak bir müzik ortaya çıkarmayı en geniş anlamıyla başaran ilk bestecilerden biri oldu.Cowell birçok ses materyaline, yeni besteleme tekniklerine ve Avrupa dışı müzik etkilerine cesur ve akıllıca bir yaklaşım sergileyen eserler besteledi. 1919 yılında, doğuşkanların müziğe etkisi ile ilgili teorilerini sunduğu ?New Musical Resources? (Yeni Müzikal Kaynaklar) adlı bir kitap yazdı. Toplumu, zamanın müziğini dinlemeye ve üzerinde fikir yürütmeye teşvik etmek gerektiğine inandığı için, 20. yüzyıl bestecilerini ve eserlerini duyurma amacıyla 1925'te New Music Society'yi (Yeni Müzik Derneği) kurdu ve 1927'de bu bestecilerin eserlerinin yayınlandığı New Music Quarterly'yi (Yeni Müzik Dergisi) çıkartmaya başladı. Birçok müzik okulunda ders verdi ve önemli bestecilerin öğretmeni oldu. Verdiği konferansların yanı sıra çok sayıda makale de yazdı.Cowell'ın yaptığı ilk deneysel çalışmalar, piyanonun pek kullanılmayan olanaklarından kaynaklandı. Deneylerinin öne çıktığı ve tekniklerini geliştirdiği 1920-1935 yılları arasındaki dönemde, piyanodan farklı tını elde etme yöntemleri üzerinde çalıştı ve eserlerini konser salonlarında defalarca icra ederek olumlu ve olumsuz tepkiler aldı. 1935-1950 yılları arasında deneysel çalışmalardan biraz uzaklaştı ve Avrupa dışı müzikle ilgilenmeye başladı. 1950 yılından ölümüne kadar yaptığı bestelerinde ise, bu iki ayrı dönemi bütünselleştirme çabası içine girdi.Cowell'ın piyanodan farklı tını elde etme yolundaki tekniklerden ilki, ikiden fazla bitişik notanın aynı anda seslendirilmesiyle oluşan ?ses salkımı?dır (tone cluster). Cowell avuç içi, yumruk veya önkolla çalınan bu ses salkımlarını, genellikle eserlerinin melodik çizgisini güçlendirmek için kullandı. Cowell ?ses salkımı? terimini müzik dünyasına kazandırmakla kalmayıp, onlar için yeni bir notasyon da geliştirdi.Cowell'ın kullandığı diğer teknik ise, kendi deyimiyle ?string piyano?dur (string piano). Cowell'ın string piyano eserleri, piyanonun tellerinin parmakla çekilmesi veya tellere avuç içi ve parmağın sürtülmesi gibi yöntemlerle çalınmaktadır. Aynı zamanda Cowell, piyanonun tellerine çeşitli nesnelerle mühadale ederek yeni tınılar yaratma fikrini de kullanmış, bu fikir daha sonra Cage tarafından ?hazırlanmış piyano? (prepared piano) olarak geliştirilmiştir.Henry Cowell ve eserleri, piyano müziği edebiyatında geniş bir yer tutmamasına ve sık icra edilmemesine rağmen, 20. yüzyıl piyano müziğine doğrudan ve dolaylı olarak büyük katkılarda bulunmuştur.Anahtar sözcükler: Henry Cowell, ses salkımı, string piyano, deneysellik.