5
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Eymen Rüşdî Süveyd'in Kur'ân ve tecvid ilmindeki yeri
"Eymen Rüşdî Süveyd'in Kur'ân ve Tecvid İlmindeki Yeri" adlı bu tez çalışması Eymen Süveyd'in ilmî hayatını ve tecvid, Kur'an ve kırâat ilimlerine dair tartışmalı bazı meselelere yönelik yaklaşımını, akademik bir çerçevede ele almayı hedeflemektedir. Bu amaçla araştırmanın konusunu, Eymen Rüşdî Süveyd'in ilmî hayatı, ele aldığı eserleri, hocaları, talebeleri, yapmış olduğu ilmî faaliyetler, kırâat ve tecvid ilminin problematiği olan bazı meselelere dair yaklaşımı gibi başlıklar oluşturmaktadır. Bu çalışma bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde, Eymen Süveyd'in doğup büyüdüğü Suriye'nin; sosyal, siyasi ve ilmi geçmişine kısaca değinilmiştir. Ayrıca Süveyd'in hayatı, ilmi kişiliği, hocaları, talebeleri, eserleri ve içerisinde bulunduğu diğer ilmî faaliyetleri ele alınmıştır. Birinci bölümün son kısmında ise Süveyd'in eserlerinde ve diğer çalışmalarında takip ettiği yöntem ana hatlarıyla ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ise Süveyd'in; Kur'ân, tecvid ve kırâat ilimlerindeki bazı tartışmalı meselelere yaklaşımı ve bu tartışmaların ülkemiz ve diğer İslam dünyasındaki yansımaları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu yaklaşımlar değerlendirilmeden önce tecvid ve kırâat ilimlerine dair özet bilgiler verilmiştir. Diğer taraftan söz konusu ilimlerin problematiği olarak kabul edilen harflerin mahreç ve sıfatları, "dâd" harfi, gunne, iklâb ve dudak ihfâsı, kalkale, yedi harf ve Kur'ân'ın eğitim ve öğretimi gibi meseleler incelenmiştir. Bu konuların ülkemiz ve diğer İslam ülkelerinde neye tekâbül ettiğine dair yaklaşımlar değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Süveyd, Tecvid, Kırâat, Yedi Harf.
Cemâluddîn el-Hısnî'nin el-keşf 'an ahkâmi'l-hemze fi'l-vakfi'l-hişâm ve hamza isimli eserinin tahkik ve tahlili
Kıraat ilmi ve dilbilim açısından büyük önem taşıyan Hemze bahsi, tarihi süreç içerisinde dilciler ve kıraat âlimleri için geniş bir araştırma alanı olmuştur. Hemze'nin tahfifi ile ilgili Hişâm ve Hamza'nın vakf kuralları üzerine birçok çalışma yapılmış, bu konu kıraat kitaplarında ve müstakil eserlerde incelenmiştir. Bu konuda yazılmış müstakil eserlerden biri de Osmanlı döneminde yaşamış Hüseyin b. Ali b. Abdurrahman b. Muhammed b. Cemâluddîn el-Hısnî'nin el-Keşf 'an Ahkâmi'l-Hemze fi'l-vakfi'l-Hişâm ve Hamza adlı eseridir (ö. 971/1563). Üretken bir kişiliğe sahip olan el-Hısnî, henüz on dört yaşındayken eser yazmaya başlamış ve başta şer'i ilimler olmak üzere farklı ilim dallarında birçok eser kaleme almıştır. El-Keşf, Hişâm ve Hamza' nın Hemzeli Kur'ân lafızlarındaki okuyuş biçimlerini ve aralarındaki farklılıkları ele alır. Bu bağlamda Resm-i Mushaf'ta Hemzenin yazım şekillerini "و" ve "ي" kürsüsünde resmedilen Hemzenin yazım metodundaki farklılıklar neticesinde vakf halinde ortaya çıkan okunuş şekilleri detaylı bir şekilde incelemiştir. Eser, üzerinde vakf yapılma ihtimali olan tüm Hemzeli Kur'ân lafızlarını kapsayarak özgünlük göstermektedir. Bu nedenle, el-Hısnî'nin el-Keşf adlı eseri kapsamlı bir şekilde incelenip tahkik edilmiştir. Çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı, önemi, yöntemi, kapsamı ve Kıraat ilmi ile Hemze konusu ele alınmıştır. Birinci bölümde müellifin hayatı, ilmi kişiliği, eserleri, hocaları ve "el-Keşf" adlı eserinin incelenmesi yapılmıştır. Eserin adı, telif tarihi, yazılış amacı ve müellife aidiyeti tabakat kitaplarından araştırılarak ortaya konmuştur. Müellif ve eserleri hakkında bilgiler, öncelikle müellifin eserlerine başvurularak ve ardından tabakat kitaplarındaki dağınık bilgiler toplanarak metin karşılaştırması ve veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. İkinci bölümde "el-Keşf' adlı eser İSAM Tahkikli Neşir Esasları (İTNES) dikkate alınarak tahkik edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kıraat İlmi, Vakf, Hemze, Hişam, Hamza, el-Hısnî.
İzuddin Abdurrazık B. Rizkullah er-Ras'ani'nin "Rumüzü'l-kunüz fi tefsiri'l-aziz" adlı tefsirinde kıraat vecihleri
"er-Rasʿânî'nin Rumûzu'l-Kunûz fî Tefsîri'l-Kitâbi'l-ʿAzîz Adlı Eserinde Kıraat Olgusu" başlıklı bu yüksek lisans çalışması, bir giriş, iki ana bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde Rizkullah er-Rasʿânî'nin hayatı ve ilmî kişiliği üzerine hazırlanan bu çalışma, onun yaşadığı dönemin siyasi, sosyal, ilmî ve kültürel yapısını incelemektedir. er-Rasʿânî'nin doğup büyüdüğü coğrafyanın İslam dünyasındaki gelişmelere etkisi, onun ilmî kişiliğini şekillendiren çevresel faktörlerle birlikte ele alınmaktadır. Eğitim sürecinde aldığı dersler, hocaları, öğrencileri, telif ettiği eserleri ve özellikle "Rumûzû'l-Kunûz fî Tefsîri'l-Kitâbi'l-Azîz" adlı tefsiri, "kıraat, lügat, irab, ahkâm ve kıssa" gibi farklı açılardan tanıtılmaktadır. Son olarak er-Rasʿânî'nin kıraat ilmindeki konumu ortaya koyduğu eserlerle belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise, er-Rasʿânî'nin tefsirinde kıraat ilmine verdiği önem sistematik olarak incelenmektedir. Kıraat farklılıklarına yaklaşımı sahabe ve tâbiîn rivayetlerinden yararlanması, kıraatleri senetli veya senetsiz şekilde sunması, kıraat imamlarını zikretme tarzı ve bu rivayetleri yorumlayarak açıklama yöntemleri etraflıca işlenmektedir. Mütevatir ve şâz kıraatlere yaklaşımı, tercih yöntemleri, kıraatlerin fıkhî, nahvî ve sarfî sonuçlarına dair analizleri de bu bağlamda yer almaktadır. Çalışma, hadisçi bir alim olan er-Rasʿânî'nin aynı zamanda kıraat ilmindeki yetkinliğini ve kıraat ilmini tefsir geleneğiyle nasıl bütünleştirdiğini ortaya koyan önemli bir akademik katkı sunmaktadır.
İbn Kesîr, Ebû Ca'fer ve Âsım kırâatlerinin mukayeseli incelenmesi ve kırâat-anlam ilişkisi (Tevbe-Tâhâ Sûreleri bağlamında)
Kırâat ilmi, Kur'an kelimelerinin eda ve ferş yönüyle Kırâat İmam ve ravileri silsilesiyle Hz. Peygamber'e isnad edilen bir ilim dalıdır. Kırâat ilmi usul ve ferş farklılıkları olmak üzere iki ana unsurdan oluşur. Ferşî farklılıklar anlama etki etmektedir. Manaya etki etmesi dolayısıyla Kur'an'da bulunan ferşî kelimeler, tefsir ve meallerin konusu olmuştur. Ülkemizde yaygın olarak Âsım kırâatine göre Mushaf'lar basılmakta ve okunmaktadır. Mealler, Kur'an'ın içeriğini, vermek istediği mesajları, temel ilke ve esaslar çerçevesinde açıklamak amacıyla yapılmaktadır. Ülkemizde yapılan meallerin ekser kısmı, Âsım kırâati çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kur'an meallerinde kırâatlerin kullanılmasının bir fayda olacağı kanaatiyle, çalışmamızda Kûfe kırâat imamı Âsım, Mekke kırâat imamı İbn Kesîr ve Medine kırâat imam Ebû Ca'fer kırâatlerini hem usul hem ferş olarak ele aldık. Bu imamların kırâatlerindeki ferşî farklılıkların anlama etkisini değerlendirdik. Bazı ayetlerde diğer kırâat imamlarının (Hamza, Kisâî ve Halefü'l-Âşir gibi) okuyuşlarına da yer verdik Meal Kur'an temel mesajını en sade bir biçimde aktarma vazifesi görmektedir. Mealler yapılırken anlamla doğrudan ilgisi olan ferşî farklılıklar göz ardı edilmemelidir. Bu bağlamda bir kırâat vechi (Âsım kırâati) yerine Kırâat-i Aşere kapsamına giren diğer bütün mütevatir kırâatler değerlendirilmelidir. Çünkü mütevatir kırâat özelliği taşıyan ferşü'l-hurûf, Kur'an hükmünde olup anlam açısından tefsirler kullanıldığı gibi meallerde de yer verilmesi gereklidir.
Şeyhü'l Kurrâ Hâfız Ramazan Pakdil'in kıraat ilmi eğitimindeki yeri
Allah (cc) kullarını yarattıktan sonra kendi haline bırakmamış ve tebliğ edip doğru yolu göstermesi sebebi ile onlara peygamberler göndermiştir. Onlara, göndermiş olduğu peygamberler aracılığı ile insanlara dünya ve ahiret saadetine ulaşmanın yolunu gösteren ilahi mesajlar sunmuştur. Bu amaç ile insanlığa gönderilen elçilerin sonuncusu Hz. Muhammed (s.a.v)'dir. Hz. Peygamber kendisine vahiy olunun ayetleri Kur'ân'ı okuyarak tebliğ etmiştir. İşte bu yüce kitap Kur'ân-ı Kerîm'i okumak, onun lafızlarını telaffuz etmekle gerçekleşebilir. Kıraat ilmi alanında yapılan çalışmaların amacı, Kur'ân-ı Kerîm'i barındırdığı farklı kıraatları ile birlikte muhafaza edip onun eda keyfiyetini nesilden nesile aktarmayı hedeflemektedir. Böyle kıymetli ve büyük bir rolü ilk dönemlerden itibaren alanında üstat olmuş kişiler üstlenmiştir. İçerisinde bulunduğumuz XXI. Yüzyıldaki kâri ve mukrî vasıflarına sahip temsilcilerinden birisi de Şeyhü'l Kurrâ Hâfız Ramazan Pakdil'dir. Karîlik yönü ile ön planda olan ve kıraat ilmi icrasında büyük yeri bulunan üstat Ramazan Pakdil, mukrîlik yönü ile de takdire şayan bir konumda bulunmaktadır. Böyle kutlu bir ilmin yayılmasında öncülük ederek değeri biçilemez bir hizmette bulunan şahsiyetlerin ve hayatlarının en ince detayı ile ortaya konulması ve neticesinde önemli mesajlar çıkarılması aynı zamanda geride bıraktıkları mirasa sahip çıkarak insanlığın istifadesine sunulması üzerinde hassasiyetle durulması gereken bir görevdir. Bu düşünceden hareketle çalışmamızda Şeyhü'l Kurrâ Hâfız Ramazan Pakdil'in kıraat ilmindeki yeri ve önemini ele almaya çalıştık. Günümüz Türkiye'sinde merhum hocası Abdurrahman Gürses'ten ilmi alması ile birlikte silsilenin bozulmadan devam etmesinde öncü olan Ramazan Pakdil'in eğitim metodunu ve bu alandaki hizmetlerini tespit edip ifade ettik.