3
Archived Theses
3
DOIs Assigned
100%
DOI Rate
Archived Theses
indexedOpen AccessTRÇocuk kitaplarında kültürel unsurlar: Metin Özdamarlar kitapları
Bu araştırmanın amacı, Metin Özdamarlar'ın çocuk kitaplarında yer alan kültürel ögeleri belirlemek ve sınıflandırmaktır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizi yöntemiyle yürütülmüş, elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Çalışmanın inceleme nesnesini popülerlik ölçütleri ve Millî Eğitim Bakanlığı ders kitaplarında yer alma durumu dikkate alınarak belirlenen Metin Özdamarlar'a ait on çocuk kitabı oluşturmaktadır. Kültürel ögelerin tespit ve sınıflandırılmasında alan yazından yararlanılarak oluşturulan bir çerçeve esas alınmış; ögeler günlük yaşam, kişiler arası ilişkiler, değerler ve eğitim, edebiyat-sanat ve müzik, gelenekler ve folklor, sosyal yaşam, coğrafya ve mekân ile atasözü ve deyimler olmak üzere sekiz kategori altında incelenmiştir. Araştırma sonucunda incelenen eserlerde toplam 875 kültürel öge tespit edilmiş; kültürel ögelerin en yoğun biçimde kişiler arası ilişkiler kategorisinde yer aldığı, bu kategoriyi sırasıyla atasözü ve deyimler, değerler ve eğitim, sosyal yaşam, günlük yaşam, edebiyat-sanat ve müzik, gelenekler ve folklor ile coğrafya ve mekân kategorilerinin izlediği görülmüştür. Araştırma bulguları, Metin Özdamarlar'ın çocuk kitaplarının kültürel aktarım açısından zengin ve çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu; tarih bilinci, millî değerler ve gündelik yaşam kültürüne ilişkin unsurların çocuk okura sistemli ve işlevsel bir biçimde sunulduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, söz konusu eserlerin kültürel kimlik oluşumu ve değer aktarımı bakımından önemli bir kaynak niteliği taşıdığına işaret etmektedir.
indexedOpen AccessTRArdahan masallarının Türkçe dersi öğretim programı bağlamında değerler eğitimi üzerinde etkisi
Dünyanın hızla gelişip değişmesinin kültürel değerlerin azalmasında kötü bir etkisi vardır denebilir. Kültürel değerleri yaşatma konusunda birçok araştırma yapılmakla birlikte folklorik çalışmaların da önemi artmaktadır. Bu çalışmalar folklorun içerisinde bulunan edebiyat metinlerini de kapsamaktadır. Kültürün yansıtıcısı olan öğelerden biri de Halk Edebiyatı içerisinde yer alan metinlerdir. Bu metinler arasında ise masallar büyük önem taşır. Buna bağlı olarak bu araştırma da Ardahan yöresinde derlenmiş 40 masalı, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan “on kök değer” açısından incelemeyi hedeflenmektedir. Böylece on kök değerin Türk kültürünü, bölgesel düzeyde ne derece yansıttığının ve Ardahan yöresine ait masalların değerler eğitimi açısından niteliğinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın evreni Ardahan masallarıyken; örneklemi Ardahan yöresinde derlenen 40 masaldan oluşmaktadır. Ardahan yöresinde derlenmiş masallar, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının hazırladığı Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine... adlı rapordaki “Değerler ve Değerlere İlişkin Bazı Tutum ve Davranışlar” adlı tabloda bulunan tutum ve davranışlar esas alınarak değerler tespit edilmiş, tespit edilen değerler doğrudan alıntı yöntemiyle gösterilmiş, bu tespitlerden sıklık tablosu oluşturulmuştur. Ardından masalların sayfa sayısı ve masallarda bulunan değer sayısı esas alınarak yoğunluk tablosu oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda 40 masalda toplam 296 değere rastlanmıştır. En çok rastlanan değer yardımseverlik f (72) değeridir. Masaların içeriği ve değer sayısı ele alınarak Türkçe dersi Müfredatında kullanılabilir sonucuna varılmıştır.
indexedOpen AccessTRGümüşhane masallarında mitolojik ögelerin incelenmesi
Bu araştırma, Türk halk edebiyatının sözlü kültür ürünlerinden biri olan masalların, Gümüşhane yöresine ait örnekleri üzerinden kapsamlı bir mitolojik inceleme sunmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi deseninin kullanıldığı çalışmada, Saim Sakaoğlu tarafından derlenen Gümüşhane ve Bayburt Masalları adlı eserden toplam yetmiş masal içinden günümüz Gümüşhane il sınırlarına ait olduğu tespit edilen 45 masal metni örneklem olarak seçilmiştir. İncelenen metinlerde, masalların sadece kurgudan ibaret olmadığı, animik, şamanik ve totemik inanç sistemlerinin, ortaklaşa olarak bilinçdışı yansımalarının ve eski inançların mitolojik semboller aracılığıyla günümüze taşındığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, masallarda yer alan varlıklar, büyülü nesneler, don değiştirme, rüya, kehanet ve mitolojik mekân motifleri, anlatının yapısal iskeletini kuran ve olay örgüsünü ilerleten temel işlevsel ögelerdir. Ayrıca bu mitolojik ögeler, bireyin ruhsal olgunlaşma sürecini örneklendiren temel kalıplardır. Bu kalıpların toplumun ahlaki değer yargılarını, adalet anlayışını ve doğaya saygı felsefesini yeni nesillere aktarmada güçlü bir pedagojik araç olarak kullanıldığı saptanmıştır. Sonuç olarak, Gümüşhane masallarının, yöre halkının evrenle ve ilahi güçlerle kurduğu güçlü bağın kodlandığı zengin bir kültürel bellek olduğu bilimsel olarak ortaya konulmuştur.