2
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
A. S. Puşkin'in masallarının Fransızca ve Türkçe çevirisinde kültürel ögelerin incelenmesi
Masallar kültürel ve folklorik öğeler açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Çeviri sürecinde kültürel ve folklorik öğelerin aktarımı çevirmen açısından çeşitli zorluklar içerir. Masal çevirisinde kültürel farklılıklar, çevirmenlerin çeviri sürecinde kaynak eseri, alıcı kültürü ve benzeri birçok unsuru göz önünde bulundurarak, masalların kültürel aktarımını sağlamak için seçimler yapmalarını gerektirmektedir. Dolayısıyla, masal içinde büyük öneme sahip olan kültürel ögeleri aktarmak zorunda olan çevirmenler, değişik çeviri stratejilerini uygulayıp farklı çeviri yaklaşımları benimsemektedir. Bu çalışmamızda, Rus kültüründe önemli bir konuma sahip olan Aleksandr Sergeyeviç Puşkin'in masallarının Türkçe ve Fransızca çevirileri ele alınmaktadır. 19. Yüzyılda Puşkin tarafından kaleme alınan masallar, şiir-fabl karışımı olarak nitelendirilebilecek özel tarzı ve Rus kültürüne özgü kültürel öğelerin zengin kullanımıyla, çevirmenlerin yoğun olarak erek dil, kültür, okur ve skopos bağlamında seçimler yapmasını gerektirmektedir. Çalışmamızda, beş masalın Rusça-Fransızca ve Rusça-Türkçe dil çiftlerinde, biri "eski" biri "güncel" olmak üzere, ikişer çevirisi incelenmiştir. Bu yüksek lisans tezinde kuramsal bağlamda Puşkin'in Türkçeye ve Fransızcaya çevrilen masallarında kültürel ögeleri tespiti için Aixelà'nın kültüre özgü öğeler (ing. culture-specific items) kavramından ve kültürel ögelerin aktarımında uygulanan çeviri stratejilerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, makro düzeyinde Venuti'nin öne sürdüğü "yabancılaştırma" ve "yerlileştirme" kavramları kullanılmıştır. Çalışmamızda kullandığımız diğer bir yaklaşım ise, masalların farklı yıllarda tekrar çevrilmesinden hareketle, Berman'ın yeniden çeviri hipotezidir. Bu çerçevede Puşkin'in masallarının Rusçadan Türkçeye ve Fransızcaya yeniden çevirilerinde kültürel ögelerin aktarımı incelenmeye çalışılmıştır.
Türkiye'de yayın politikaları ve "feminizm" -Feminist bir uygulama olarak çeviri-
Kadın hareketiyle beslenen bir doktrin olarak feminizm, kadının toplumda nasıl ve neden "görünmez" hale geldiğine ilişkin özel çözümleme yöntemleri önermektedir. Liberal, kültürel, Marksist, sosyalist, radikal ve varoluşçu gibi pek çok feminist kuram mevcuttur. Ancak her kuram, kadının ezilmesinin altında yatan nedenleri farklı biçimlerde açıklamış ve kadının toplumsal statüsünü iyileştirmeye yönelik değişik stratejiler geliştirmiştir. Feminizmin böylesine geniş olan kuramsal çerçevesini incelemek, feminizmin tarihsel bağlamı ve feminist literatürün kilit kavramları konusunda bilgilenmeyi sağlayacaktır. "Türkiye'de Yayın Politikaları ve 'Feminizm'" başlıklı bu yüksek lisans tezi, Anglo- Amerikan, Fransız ve Türk feminizmlerini incelemeyi hedeflemektedir. Bununla birlikte söz konusu araştırma, patriarkal toplumun fallogosantrik dilinden farklı, özgün bir kadın söylemi yaratmaya çalışan Fransız feminizmi ve kadın yazısı kavramı (ecriture teminine) üzerine odaklanmıştır. Fransız feministlerinin sözcük oyunlarıyla dokulu yenilikçi metinlerini çevirmek, güçlüklerle doludur. Bu araştırma, Fransız feministlerinden biri olan Luce Irigaray'ın Et l'une ne bouge pas şans l'autre başlıklı yapıtının çevirisinde karşılaşılan güçlükleri içermektedir. Ayrıca, yayın politikaları bağlamında feminizmin konumuna ilişkin ayrıntılı ve özgün bir anket, tez kapsamında yer almaktadır. 24 yayınevi yöneticisinin yanıtladığı bu anket, yayınevlerinin yayın kriterleri, okur profilleri, örgütsel yapıları ve feminizmi algılama biçimleri konusunda çarpıcı veriler sağlamıştır. Anketten, yayın politikalarını etkileyen sosyopolitik gelişmeler konusunda bilgi edinmek te mümkündür. Sonuç olarak, hem teorik hem de ampirik yönü olan bu disiplinlerarası araştırma, feminist hareketi, feminist yazın eleştirisini, feminist çeviriyi ve yayıncılık sektörü bünyesinde feminist yapıtların çevirisini çok boyutlu olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Feminizm ile dil arasındaki ilişkileri vurgulayan, "söylem" i kadınlara toplumda "görünürlük" kazandıracak bir araç olarak ön plana taşıyan bu araştırma aynı zamanda, feminizmin tanınmasını sağlayan başlıca faktör olarak 1980'ler Türkiye'sinde feminist literatürden yapılan çevirilere dikkat çekmektedir. Ayrıca söz konusu araştırma, Batıdan farklı olarak Türkiye'de feminizmin popüler olması sonucu kadın hareketinin doğduğunu öne sürmektedir. Anahtar Sözcükler Feminizm, kadın hareketi, görünmezlik, patriarkal toplum, feminist kuramlar, liberal feminizm, kültürel feminizm, Marksist feminizm, sosyalist feminizm, radikal feminizm, varoluşçu feminizm, kadınların ezilmesi, yayın politikaları, yayın kriterleri, okur profili, örgütsel yapı, feminizmin alımlanışı, sosyopolitik gelişmeler, Anglo-Amerikan feminizm, Fransız feminizmi, Türk feminizmi, kadın yazısı, fallogosantrik dil, çeviri, söylem, dil, çeviri eleştirisi, feminist yazın eleştirisi, feminist çeviri, feminist yapıtların çevirisi.