A. S. Puşkin'in masallarının Fransızca ve Türkçe çevirisinde kültürel ögelerin incelenmesi

Masallar kültürel ve folklorik öğeler açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Çeviri sürecinde kültürel ve folklorik öğelerin aktarımı çevirmen açısından çeşitli zorluklar içerir. Masal çevirisinde kültürel farklılıklar, çevirmenlerin çeviri sürecinde kaynak eseri, alıcı kültürü ve benzeri birçok unsuru göz önünde bulundurarak, masalların kültürel aktarımını sağlamak için seçimler yapmalarını gerektirmektedir. Dolayısıyla, masal içinde büyük öneme sahip olan kültürel ögeleri aktarmak zorunda olan çevirmenler, değişik çeviri stratejilerini uygulayıp farklı çeviri yaklaşımları benimsemektedir. Bu çalışmamızda, Rus kültüründe önemli bir konuma sahip olan Aleksandr Sergeyeviç Puşkin'in masallarının Türkçe ve Fransızca çevirileri ele alınmaktadır. 19. Yüzyılda Puşkin tarafından kaleme alınan masallar, şiir-fabl karışımı olarak nitelendirilebilecek özel tarzı ve Rus kültürüne özgü kültürel öğelerin zengin kullanımıyla, çevirmenlerin yoğun olarak erek dil, kültür, okur ve skopos bağlamında seçimler yapmasını gerektirmektedir. Çalışmamızda, beş masalın Rusça-Fransızca ve Rusça-Türkçe dil çiftlerinde, biri "eski" biri "güncel" olmak üzere, ikişer çevirisi incelenmiştir. Bu yüksek lisans tezinde kuramsal bağlamda Puşkin'in Türkçeye ve Fransızcaya çevrilen masallarında kültürel ögeleri tespiti için Aixelà'nın kültüre özgü öğeler (ing. culture-specific items) kavramından ve kültürel ögelerin aktarımında uygulanan çeviri stratejilerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, makro düzeyinde Venuti'nin öne sürdüğü "yabancılaştırma" ve "yerlileştirme" kavramları kullanılmıştır. Çalışmamızda kullandığımız diğer bir yaklaşım ise, masalların farklı yıllarda tekrar çevrilmesinden hareketle, Berman'ın yeniden çeviri hipotezidir. Bu çerçevede Puşkin'in masallarının Rusçadan Türkçeye ve Fransızcaya yeniden çevirilerinde kültürel ögelerin aktarımı incelenmeye çalışılmıştır.