Tek Sağlık Anabilim Dalı

Echinococcus granulosus kaynaklı kist hidatik sıvısının metabolomik analizi

Nenni, M. Echinococcus granulosus Kaynaklı Kist Hidatik Sıvısının Metabolomik Analizi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tek Sağlık Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2024. Kistik ekinokokkoz (KE), Echinococcus granulosus sensu lato'nun larva formunun yol açtığı zoonotik bir enfeksiyondur. Hastalık, dışkının yutulması yoluyla hem insanlara hem de hayvanlara bulaşabilir. KE, Çin, Asya, Amerika, Afrika ve Akdeniz'de önemli bir varlığa sahip olmaya devam etmektedir. Dünya çapında yaklaşık bir milyon kişi etkilenmiş olup, veterinerlik ve halk sağlığı ile sosyal ve ekonomik konularda önemli sonuçlar doğurmaktadır. Bu kistlerin yaygınlığı akciğer ve karaciğerde en yüksektir. Bu kistlerin tam olarak hangi yolu izleyeceği konusunda belirsizlikler bulunmaktadır. Bu tezin amacı, metabolomik ve çok değişkenli istatistiksel analiz kullanarak kimyasal profillerini analiz ederek sığırlarda karaciğer ve akciğer KE kistlerinin immünolojik etki mekanizmalarını araştırmaktır. Karaciğer ve akciğer KE kistleri arasında ayrım yapmak için bu tez çalışmasında, sıvı kromatografisi ile kombine kuadrapol uçuş zamanlı kütle spektrometrisi (LC-QTOF-MS) kullanarak hedeflenmemiş metabolomik yöntemler kullanılmıştır. XCMS yazılımı, karmaşık kromatogramlardan pikleri ayırıp saptamak için gerekli olan veri işleme basamağı için kullanılmıştır. Çeşitli istatistiksel yöntemlerle elde edilen temel bileşen analizi (PCA) ve ortogonal kısmi en küçük kareler ayırıcı analiz (OPLS-DA) grafikleri, farklı gruplar içinde ve gruplar arasında metabolitlerin etkileşimlerini ortaya koymuştur. Karaciğer ve akciğer hidatik kistleri, birçok immünolojik yanıtta rol oynayan glutatyon, prostaglandin, folik asit ve kortizol gibi metabolitleri içermektedir. Ayrıca, bu metabolitlerin oranları karaciğer ve akciğer kistleri arasında değişim göstermektedir. Bu tez ile tanımlanan karaciğer ve akciğer kistlerinin metabolomik profillerindeki farklılıkların neden olabileceği immünolojik etki ve konak bağışıklık yanıtının belirlenmesi, kistin biyolojisini aydınlatılması ve spesifik terapötik yaklaşımların geliştirilmesini amaçlayan daha fazla araştırmaların gerçekleştirilimesine yardımcı olacaktır.