5
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Yabancı dil olarak türkçe öğretimi ders kitapları anlatı metinlerinde zaman belirteci hal türü etkileşiminin incelenmesi
Günümüz koşullarında dil öğretimi; sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda önemli bir rol üstlenmektedir. Küreselleşen dünya şartları, teknolojinin gelişim göstermesi, bilgiye erişimin daha kolay olması ve insan yaşamında birden çok dil bilmenin insanları bir adım daha öne alması farklı bir dil öğrenmenin önemini göstermektedir. İnsanlar; iş, sağlık, eğitim vb. sebeplerden dolayı farklı ülkelerden ülkemize gelmektedir. Bu durumlar yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin geçmişten günümüze kadar gelişim göstererek devam etmesini sağlamıştır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretim sürecinde temel kaynak olarak kullanılan ders kitapları, Türkçe'nin dil bilgisel zenginliğini aktarmaya yarayan önemli bir materyal olarak görülmektedir. Ders kitaplarında yer alan anlatı metinleri, dil öğrenen bireylerin görünüş ve zaman bilgisi edinim süreçlerinde yararlandıkları kaynaklardır. Bu çalışmada; yabancı dil olarak Türkçe öğretimi Yedi İklim, Yeni Hitit ve Yeni İstanbul ders kitapları tüm seviyelerinde yer alan anlatı metinlerinde zaman belirteci hal türü etkileşimi, Smith (1991)'in İki Bileşenli Görünüş Kuramına göre incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi Yeni Hitit, Yedi İklim ve Yeni İstanbul ders kitapları anlatı metinlerinde en fazla kullanılan belirtecin zaman odaklı belirteçler olduğu görülmüştür. Anlatı metinlerinde yer alan eylemlerin hal türlerine göre dağılımı incelendiğinde Yeni Hitit yabancılar için Türkçe ders kitabı A1-A2 seviyesi anlatı metinlerinde en fazla kullanılan hal türünün 71 sıklıkla bitirme hal türü, B1 seviyesinde 81 sıklıkla durum hal türü, B2-C1 seviyesinde 59 sıklıkla bitirme hal türü olduğu görülmüştür. Yedi İklim yabancılar için Türkçe ders kitabı A1-A2 seviyesi anlatı metinlerinde en fazla kullanılan hal türü 72 sıklıkla bitirme hal türü, B1-B2 seviyesinde 129 sıklıkla edimsellik hal türü, C1-C2 seviyesinde 102 sıklıkla bitirme hal türü olduğu görülmüştür. Yeni İstanbul Yabancılar için Türkçe ders kitabı A1-A2 seviyesi anlatı metinlerinde, 95 sıklıkla edimsellik hal türü, B1-B2 seviyesinde 86 sıklıkla edimsellik hal türü, C1 seviyesinde ise 41 sıklıkla durum hal türü olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar Smith (1991)'in İki Bileşenli Görünüş Kuramına uygun bir dağılım sergilemiştir.
-(A/I)r biçimbiriminin betimlenmesinde kuram ve yabancılara öğretilmesinde yöntem sorunları
-(A/I)r biçimbirimi üzerine yapılan bu çalışmanın temelde iki boyutu bulunmaktadır. İlk olarak -(A/I)r'ın geleneksel dilbilgisi ve dilbilimsel çalışmalardaki yapısal ve işlevsel özellikleri açıklanmaktadır. Bu çalışmalarda saptanan kuramsal sorunlar belirlendikten sonra -(A/I)r'ın fiilcil ek olarak kullanıldığı farklı metin türleri ve anlamsal değerler zaman-kip-görünüş kavramları açısından incelenerek geleneksel dilbilgisi ve dilbilimsel çalışmalarda değinilmeyen anlamsal özellikler belirlenip kuramsal betimleme boyutunda sorunlar belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci boyutunda yapılan betimleme çalışmasına bağlı olarak yabancı dil olarak Türkçe öğretim sürecinde -(A/I)r biçimbiriminin işlevlerinin nasıl öğretildiği incelenmiş ve bu alandaki sorunlar tespit edilmiştir.Anahtar Sözcükler: -(A/I)r biçimbirimi, zaman-kip-görünüş, yabancı dil öğretimi
İşe dayalı dil öğretim malzemelerinin Türkçe'nin yabancı dil olarak öğretiminde uygulanması
Bu çalışmanın amacı, Türkçedeki ?mA, -DIK ve ?AcAK biçimbirimleriyle oluşturulan ad yantümceleme yapılarının Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilere öğretilmesine yönelik, İşe-Dayalı Dil Öğrenme ve Öğretim Modelini kullanarak malzeme geliştirmektir.Bu çalışmanın dayanağı olan İşe-Dayalı Dil Öğrenme ve Öğretme Modeli, bilgilendirme aracı olarak temelde ?işler?i kullanılır. Bu çalışmada, Türkçedeki ad yantümcelerini öğretmek için düzenlenen işler, iletişimsel uygulamalarla aynı anda öğrencilerin öğrenme konusu olan yapıya odaklanmalarını sağlayan odaklanmış işlerden oluşmaktadır. Öğrencilerin erek yapıları fark edebilmesi, anlamlandırabilmesi ve üretebilmesi için yapıya dayalı üretim işleri, not al-yaz işleri, zenginleştirilmiş girdi, bilinçlendirme işleri düzenlenmiştir. Aynı zamanda, öğrencilerin dilsel birimleri işlemlemesinde rolü olduğu belirtilen açık ve örtük öğrenme kuramlarından yola çıkılarak, ilk olarak örtük öğrenme teknikleri aracılığıyla, daha sonra, düzenlenen son işle açık öğrenme teknikleriyle erek yapılara odaklanma sağlanmıştır.Öğrencilere özgün girdi sağlamak için farklı türlerdeki metinlerden Türkçedeki ?mA, -DIK ve ?AcAK ile oluşan ad yantümceleri taranmış ve bu yapıların gazetelerde, dergilerde ve haber bültenlerinde sıklıkla kullanıldığı görülmüştür. Gazete ve dergi metinlerinden toplanan verilerle, ad yantümce türleri ve ana tümce eylemleri ile gösterdikleri eşdizimsel ilişkiler incelenmiştir. Metinlerin kullanıldığı malzemeler, bu eşdizimsel özellikler çerçevesinde hazırlanmıştır.Bu çalışmada sadece Türkçedeki belirli ad yantümceleme yapılarının öğretimi için malzeme geliştirmeye odaklanılmaktadır. Çalışmada geliştirilen işler ve hazırlanan malzemelerin gerçek öğretme ortamlarında değerlendirilmesi ileri çalışmalara bırakılmıştır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenicilerinin Türk edebiyatı klasiklerindeki toplumsal cinsiyet söylemlerine dair farkındalıklarının incelenmesi üzerine nitel bir araştırma
Günümüz toplumlarında hayat boyu öğrenmenin ayrılmaz bir parçası olduğu düşünülen informal eğitim, çoğu zaman formal eğitimin tamamlayıcısı olarak karşımıza çıkmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi söz konusu olduğunda ise formal eğitimde öğrenilen teorik bilgilerin hayata aktarılması veya ek öğrenmelerin gerçekleştirilmesi gibi konularda görev almaktadır. Fakat alanda yapılan literatür taraması sonuçlarına göre çalışmaların eğitimin daha çok formal boyutuyla sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle ilgili çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde informal eğitimin rolü ve sağladığı faydaları vurgulamayı hedeflemiştir. Bunun için öncelikle amaçsal örnekleme yöntemiyle 10 adet Türk edebiyatı klasiği seçilmiştir. Ardından seçilen eserler içerik analizi yöntemi ile incelenmiş ve eserlerde yer alan toplumsal cinsiyet içeren ifadeler tespit edilerek kategorilendirilmiştir. Son olarak öğrenicilerin seçilen eserlerde yer alan cinsiyetçi söylemlere dair farkındalık sahibi olup olmadıklarını tespit edebilmek amacıyla amaçsal örnekleme yöntemiyle seçilen beş Türkçe öğrenicisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular informal eğitimden destek alan öğrenicilerin belirlenen eserlerdeki toplumsal cinsiyet söylemlerine dair farkındalıklarının yüksek olduğunu ve dil becerilerini kullanmada yetkin olduklarını göstermiştir. Bu nedenle dil öğreticilerinin gerek kültür aktarımı gerek öğrenicilerin dil becerilerinin gelişimi için doğru yönlendirmeler yaparak öğrenicileri informal eğitim ile kaynaştırmaları büyük önem arz etmektedir. Son olarak çalışmadan elde edilen tüm bu verilerin alanda gerçekleştirilecek olası çalışmalara ışık tutması hedeflenmektedir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisinin temel ve orta seviyelerde hedef dil bağlamında karşılaştırılması
Yabancı dil öğretimi dört temel dil becerisi üzerine şekillenir. Bu temel beceriler okuma, yazma, konuşma ve dinlemedir. Bu temel beceriler de anlama ve anlatma becerisi olarak iki gruba ayrılmaktadır. Anlama becerileri olan okuma ve dinleme konuşan birini ya da yazılı bir metni anlamak ve yorumlamakla ilgilidir. Başkasına ait duygu ve düşüncelerin okunarak ya da dinlenerek anlaşılmaya çalışılmasına yönelik çalışmalar anlama becerilerinin temelini teşkil eder. Anlatım becerileri olan yazma ve konuşma ise kişinin kendine ait duygu ve düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak ifade etmesidir. Konuşma ve yazma becerileri üretmeye bağlı beceriler olması sebebiyle anlamaya bağlı beceriler olan dinleme ve okumaya kıyasla öğrencinin etkin olmasını gerektiren becerilerdir. Elbette tüm bu becerileri dil öğretiminde birbirinden ayrı düşünmek mümkün değildir. Öğrencinin duygu ve düşüncelerini, edindiği tüm bilgileri, ne kadar anladıklarını ölçmek ve değerlendirebilmek için konuşma ve yazma becerilerini kullanmaları beklenir. Öğrencilerin yazma becerilerinin geliştirilmesi için yapılacak yazma etkinliklerinin sıklığı, öğrencilerin yazılı anlatımlarına zamanında verilen dönütler, öğrencilerin farkındalığının artmasına ve zamanla yapılacak hataların azalmasına, yazılı anlatımlardaki hatalarla birlikte sözlü anlatımlardaki hataların da buna bağlı olarak düzeltilmesine sebep olacağı düşünülmektedir. Öğrencilerin yazılı anlatımlardaki yanlışlarını belirleyebilmek ve bunları sınıflandırabilmek için kullanılan yöntemlerden biri de yanlış çözümlemesidir. Bu çalışma İbn Haldun Üniversitesi TÖMER bünyesinde A2 seviyesinde Türkçe öğrenen 10 öğrencinin A2 seviyesindeki yazılı metinleriyle dil eğitimlerine devam eden aynı öğrencilerin B2 seviyesindeki yazılı metinleri karşılaştırılarak öğrencilerin yanlış sıklığını ve gelişimlerini takip etmek amacıyla oluşturulmuştur. Öğrencilerin metinleri yanlış çözümleme yöntemi kullanılarak incelenmiş ardından seviyeler arasındaki yanlışlar karşılaştırılarak öğrencilerin gelişimi takip edilmiştir.