9
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Arşivlenen Tez
Kara Çelebi-zâde Abdülazîz Dîvânçesi (İnceleme-Metin-Çeviri)
Ḳara Çelebi-zāde ¤Abdü'l-¤azíz Dívānçesi (İnceleme-Metin-Çeviri) adlı bu çalışma, 17. yüzyılın önemli şahsiyetlerinden Şeyhülislam Ḳara Çelebi-zāde ¤Abdü'l-¤azíz Efendi'nin hayatı, eserleri, edebî şahsiyeti ve Dívānçe'sinin tenkitli metni ile günümüz Türkçesine aktarımından oluşmaktadır. Üç bölümden meydana gelen çalışmada, birinci bölümde kendi eserleri ve kaynakların verdiği bilgilerden istifade edilerek şairin hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde, Dívānçe'yi teşkil eden şiirler; nazım şekilleri, vezin, kafiye ve redif açısından "Dívānçenin Şekil Hususiyetleri" başlığı altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Dívānçe metnini oluştururken istifade ettiğimiz gazellerini ihtiva eden Süleymaniye Ktp. Lala İsmail 723/6 nolu nüshanın tavsifi ve diğer şiirlerinin yer aldığı Ḳara Çelebi-zāde ¤Abdü'l-¤azíz Efendi'nin eserleri ve şiir mecmuaları nüshaların listeleri verilmiş ve bu nüshalardan hareketle metni kurmada takip ettiğimiz yol açıklandıktan sonra Dívānçe'nin transkripsiyonlu metni kurularak Dívānçe'yi oluşturan şiirlerin günümüz Türkçesine aktarımı yapılmıştır. Son olarak da metinde geçen ve açıklanmaya muhtaç, üzerinde durulması gerekli görülen kelime ve kelime gruplarının beyit örnekleri ile açıklamaları yapılarak en sonunda da bu açıklamaların dizinine yer verilmiştir.
Osmanlı Dönemi'nde Şeyh Abdüsselam Barzani ve isyanları (1908-1914)
Bu çalışmada, Şeyh Abdüsselam Barzani'nin 1908-1914 yılları arasında Musul Vilayeti'ndeki siyasi faaliyetleri ele alınmıştır. Çalışmanın merkezinde Şeyh Abdüsselam Barzani ve faaliyetleri olmasına rağmen ilgili bölgenin sosyo-ekonomik yapısı ile Barzan bölgesi ve Barzan Aşireti hakkında da bazı bilgiler verilmiştir. Bununla birlikte, II. Abdülhamit ile İttihat ve Terakki'nin yönetim anlayışları ve bunun Musul'daki yansımaları da irdelenmiştir. Abdüsselam Barzani, 20. yüzyıl başlarında Barzan Aşireti'nin şeyhi konumundadır. II. Meşrutiyet'in ilanından (1908) sonra, bölgesel nüfuzunu genişletmek amacıyla İngiltere'nin de desteğiyle 1909 yılında önemli bir isyan başlatmıştır. Şeyh Abdüsselam, Osmanlı yönetiminin askeri harekatından sonra af dilemek zorunda kalmış ve bölgedeki asayişsizlik birkaç yıllığına da olsa ortadan kaldırılmıştır. Ancak, Osmanlı Devleti'nde yaşanan iç ve dış gelişmeler ve özellikle de Rusya'nın bölgede uyguladığı politikalar, Şeyh Abdüsselam'ın 1913 yılından itibaren tekrar nüfuzunu genişletmesine imkan vermiştir. Şeyhin gittikçe yoğunlaşan faaliyetleri, 1914 yılında silahlı isyan hareketine dönüşmüştür. İttihat ve Terakki'nin, özellikle de dönemin Musul valisi Süleyman Nazif'in girişimleri neticesinde, 1914 yılında Şeyh Abdüsselam yakalanarak Musul'a getirildi. Burada kurulan olağanüstü mahkemede yargılanması sonucu idam edildi ve onunla birlikte hareket edenler de çeşitli cezalara çarptırıldı. Böylece Osmanlı Devleti'ni uzun süredir uğraştıran mesele sona ermiştir. Bununla birlikte, Şeyh Abdüsselam'ın bu faaliyetleri, Osmanlı sonrasındaki Barzan ailesi ve aşiret reisleri üzerinde önemli bir etki bırakmıştır.
İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi rev 240 numarada kayıtlı Mecmû'a-i Eş'âr (30b-60a) (İnceleme-metin)
Çalışmamız, İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi REV 240 Numarada Kayıtlı 'Mecmûʻa-i Eşʻâr'ın 30b-60a yaprakları arasındaki metnin çeviriyazı alfabesiyle dizilmesi ve bu bölümün incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışma, inceleme ve tenkitli metin olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. İnceleme bölümünde söz konusu varaklar arasındaki şair, şiir ve vezinler ele alınmıştır. İkinci bölümde ise metin, çeviriyazı alfabesiyle dizilerek tenkitli metin oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: Divân, Mecmua, Şiir, Gazel
Selçuklu Anadolusu'nda kullanılan Türkçe şahıs adlarının tespiti, tahlili ve değerlendirilmesi (1075-1318)
İnsanoğlunun var olmasıyla ortaya çıkmış bir olgu ve kavram olan ad, bir kimseyi, bir şeyi anlatmaya, tanımlamaya, açıklamaya ve bildirmeye yarayan söz anlamına gelmektedir. Dünyadaki tüm varlıkları diğer türdeşlerinden ayırmak, varlıkları sınıflandırıp, onları somutlaştırmak ve kendilerine yabancı gelen varlıkları işaretlemek için, insanlar tarafından ad verilmeye başlandığı genel kabuldür. Canlıların, nesnelerin ve kavramların, kısaca çevremizde gördüğümüz ve algıladığımız her şeyin adıyla ilgilenen bilime ise, ad bilimi (onomastique) denir. Kişilere verilen adlar ve ad verme sırasındaki bir takım törenler, bir milletin dinî, siyasî, sosyal ve kültürel yapısını yansıtan en önemli ögelerden birisi olarak kabul edilir. Onun için her milletin kendine has ad ve ad verme törenlerinin araştırılması sadece tarih çalışmaları için değil, aynı zamanda dil bilimi, sosyoloji, folklor, etnografi gibi bilim dalları açısından da çok önemlidir. Bu sebeple tarihî ve edebî metinlerde geçen şahıs adlarının doğru bir şekilde tespit ve tahlil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Selçuklu Anadolusu'nda kullanılan Türkçe şahıs adlarının tespiti, tahlili ve değerlendirilmesi ele alınmaktadır. Çalışmanın ana hedefi, Selçuklu Anadolusu'nda kullanılan Türkçe isimlerin kökenini, yapısını, anlamını, ad verme gelenekleri ile ilişkisini, Türkçe adları kullanan insanların toplumsal konumunu, Türkçe adları kullanan insanların yaşadıkları yüzyıllara göre dağılımını, tespit edildikleri kaynak türlerine göre sınıflandırılmasını, Türkçe adları kullananan insanların cinsiyetini ve kullanım saylılarını tespit etmektir. Yani, Selçuklu Anadolusu'nda kullanılan Türkçe şahıs adlarının hem etimolojik izahını yapmak hem de ismi kullanan insanların tarihî şahsiyetini ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: Ad Bilimi, Kişi Ad Bilimi, Selçuklular, Anadolu, Türkçe Şahıs Adları, Ad Verme Gelenekleri
Orhan Kemal'in roman ve öykülerinde otobiyografik-biyografik ögeler
Yazar ile eserleri arasında sıkı bir ilişki olduğunu kabul eden biyografik okuma yöntemi eserleri açıklamakta yazarın biyografisini kaynak edinen bir okuma yöntemidir. Türk edebiyatında biyografik okumaya en müsait yazarlardan biri Orhan Kemal'dir. Yaşam ile sanat eseri arasında bir bağlantı olduğunu vurgulayan yazarın eserlerini yaratım sürecinde yaşadıklarından ve gözlemlerinden oldukça faydalandığı gözlenir. Otobiyografik romanlarının anlatıcı kişisinin yaşadıklarının yazarın yaşam hikâyesine paralel bir biçimde ilerlediği görülür. Yazdığı ilk eserler olan otobiyografik romanları haricindeki roman ve öykülerinin de biyografisinden izler taşıdığı söylenebilir. Çocukluk ve gençlik anılarından meslek hayatına, yaşadığı aşklardan mahkûmiyet yıllarına yazarın yaşamından pek çok kare eserlerinde yansımasını bulur. Bu çalışmada, biyografisiyle eserleri arasında sıkı bir ilişkisi bulunan yazarın eserleri biyografik okuma yöntemi ışığında akademik kaynaklara dayanarak incelenip yazarın eserlerine yaşamından yansıyanlar ve eserlerindeki gerçeklik bağlantıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Biyografik Okuma, Roman, Öykü, Orhan Kemal
PKK terörünün Türk basınına yansımaları (1984-2002)
PKK, ilk yapılanmasını 1973 senesinde Ankara Çubuk'ta başlatan ve 27 Kasım 1978 tarihinde Partiye Karkeren Kürdistan ismiyle Diyarbakır Lice'de faaliyete geçen etnik bir terör örgütüdür. PKK, 1978 senesinden isim değişikliği yaptığı 2002 senesine kadar güvenlik güçlerini ve sivil halkı hedef almıştır. Bu doğrultuda Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde faaliyetler yürütmüştür. PKK terör örgütü, 1984 senesinde Siirt'in Eruh İlçesi'nde sistematik ilk saldırısını gerçekleştirmiştir. Örgüt, 1985 senesinde köy katliamları yapmaya başlamış ve 1987 senesinde bu katliamlarını hızlandırmıştır. 1989 senesinde ise kitle hareketlerine başlamıştır. 1990 senesinde örgüt, silahlı eylemlerini daha geniş alanlara yaymıştır. 1992 senesinde ise üç defa ayaklanma girişimlerinde bulunmuş, bu girişimler Türk Devleti tarafından önlenmiştir. 1993 senesinde örgütün katliamları artmış ve aynı senenin sonunda Türk Ordusu'nun da mücadelesiyle örgüt ateşkes talebinde bulunmuştur. Bu sözde ateşkes uzun ömürlü olmamış ve örgüt aynı yılın Nisan ayında tekrar saldırılarına başlamıştır. 1993 senesinin sonundan 1994 senesinin sonuna kadar Türk Ordusu PKK'yı büyük ölçüde imha etmiş ve 1995 senesindeki Çelik Harekâtı ve 1997 senesindeki Çekiç Harekâtı ile PKK terör örgütünün askeri kanadı çökertilmiştir. 1998 senesinde ise örgütün başındaki Abdullah Öcalan'ın yakalanma süreci başlatılmış, 15 Şubat 1999'da Abdullah Öcalan'ın yakalanmasıyla beraber örgüt etkisizleştirilmiştir. 2002 senesinde ise PKK, ismini KADEK olarak değiştirmiştir.
Türk romanında iktidar mücadelesi (1923-1980)
Edebiyat ve kültür tarihi ile düşünce, toplum ve siyaset tarihi arasında yakın bir ilişki vardır. Büyük şair, yazar ve mütefekkirler; eserleri vasıtasıyla yaşadıkları dönemin sosyal ve siyasal olaylarına ışık tutarlar. Böylece hem yaşadıkları nesile ve hem de gelecekteki nesillere değişik fikir perspektifleri kazandırırlar. 1923-1980 arası dönem, Cumhuriyet'in ilanı ile başlayan; Tek Parti İktidarı, II. Dünya Savaşı, Çok Partili Siyasal Süreç, Soğuk Savaş, 68 kuşağı gençlik hareketleri, 27 Mayıs İhtilali, 12 Mart Muhtırası gibi sosyal ve siyasal oluşum, dönüşüm ve kırılmaların art arda yaşandığı dönemdir. Toplumun bir ferdi olmalarının yanı sıra, ortalamanın üstünde entelektüel birikime ve birikimlerinin temellendirdiği dünya görüşüne sahip roman yazarları da, ait oldukları toplumun sosyal ve siyasal dönüm noktalarını kendi perspektiflerinden romanlarına yansıtmışlardır. Türk Romanında İktidar Mücadelesi (1923-1980) adlı çalışmada; Türkiye'de yaşanmış iktidar mücadelelerinin roman sanatına doğrudan ve/veya dolaylı yansımaları; siyasal kurumlar, siyasal dönemler, toplum ve birey değişkenleri de göz önüne alınarak geniş bir perspektifte incelenmiştir.
İstanbul gazetelerinde yayınlanmış siyasi hatıraların kataloğu (1928-1950)
Bu araştırma 1928-1950 yılları arasında İstanbul gazetelerinde yayınlanmış siyasi hatıraların kataloğunu, ulaşılabilen kaynakların ışığında ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın kapsamındaki tarih aralığı, İstanbul gazetelerinde yayınlanan hatıratın yoğun olduğu ve önemli yayınların yapıldığı dönemdir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları ile Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşamış siyasi karakterlerin ve tanıkların ekseriyetinin araştırma kapsamındaki yıllarda hayatta olması, yazılanların doğruluğunun teyidi açısından bu çalışmayı önemli kılmaktadır. Biyografi olarak yazılmış, hatırat ölçüsünde bilgi taşıyan tefrikalar da ikincil olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı gazetelerde tefrika edilmiş hatıraların bir süre sonra kitap olarak yayınlanırken deformasyona, ideolojik değişikliklere ve tahribata uğramasındaki karışıklıkları ortadan kaldırmaktır. Diğer yandan tefrika yazımı edebî bir tür olarak değil tarihsel bağlamda değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmada hatırat yazarlarının bir kısmı müstear isim (mahlas) kullandığı için bu müstear isimlerin kim oldukları çeşitli kaynaklardan tespit edilip bu konudaki karışıklıklar giderilmeye çalışılmıştır. Fotoğraflı olan tefrikalar, şablonun açıklama kısmında (fotoğraflar ile) şeklinde belirtilmiştir. Anahtar kelimeler: Siyasi, Hatıra, Katalog, Tefrika, Biyografi, Gazete
Dijital mahremiyet: 21. yüzyıl bilgi profesyonellerinin yetkinlikleri
Dijital çağın getirdiği teknolojik gelişmeler doğrultusunda kişisel, mahrem bilgilerin dijital ortamlarda yer alması sonucu "dijital mahremiyet" kavramı ortaya çıkmıştır. Dijital mahremiyet, bilgi profesyonellerinin farkındalık sahibi olması gereken bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmada dijital mahremiyet kavramı detaylı şekilde işlenmiştir. Dijital mahremiyetin 21. Yüzyılda bilgi profesyonelleri için nasıl değiştiği incelenmiş ve 21. Yüzyıl bilgi profesyonelleri için bu konuda gerekli olan yetkinliklere değinilmiştir.