121
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Arşivlenen Tez
Piridin-2,6-dikarboksamid NNN kıskaç tipi ligandların paladyum kompleksleri: Sentez, karakterizasyon ve katalitik uygulama
Kıskaç yapılı ligandların keşfinden bu yana, kıskaç yapılı ligand omurgasına sahip çok çeşitli geçiş metal kompleksi sentezlenmiş ve bu kompleksler sahip oldukları üstün özellikler nedeniyle daha fazla ön plana çıkarak, çok farklı uygulama alanlarında kapsamlı yer edinmiştir. Özellikle paladyum metali ile sentezlenen kıskaç yapılı komplekslerin eşleşme reaksiyonlarında katalizör olarak aktif rol oynaması, farklı yapılarda paladyum komplekslerinin geliştirilmesini ve bu reaksiyonlarında katalizör olarak kullanılmasını son derece yaygın hale getirmiştir. Gerçekleştirilen bu doktora tez çalışmasında piridin-2,6-dikarboksamid yapılı NNN kıskaç tipi iskelete sahip dokuz adet özgün ligand ve bu ligandların paladyum kompleksleri sentezlenmiştir. Sentezlenen tüm bileşiklerin yapıları 1H NMR, 13C NMR, COSY, HMQC, FT-IR ve UV-Görünür bölge teknikleri ile karakterize edilmiştir. Ayrıca X-ışını tek kristal kırınımı analizine uygun kristalleri elde edilen ligand ve komplekslerin kristal yapıları X-ışını tek kristal kırınımı metodu ile analiz edilmiştir. Çeşitli karakterizasyon teknikleriyle yapıları doğrulanan paladyum komplekslerinin katalitik aktiviteleri, 4-bromotoluen, 1-bromo-4-izobutilbenzen ve 2-bromo6-metoksinaftalen substratlarının fenilboronik asit ile Suzuki-Miyaura karbon-karbon çapraz eşleşme reaksiyonu üzerinden test edilmiştir. Yapılan katalitik aktivite analizi sonucunda paladyum komplekslerinin katalizörlüğünde, her üç substrat ile kısa sürelerde yüksek dönüşüm oranları ve eşleşme ürünleri elde edilmiştir. Katalizör olarak aktiviteleri incelenen paladyum kompleksleri arasında [Pd(H2L 9 )] kompleksinin en yüksek aktivite sahip olduğu tespit edilmiştir. [Pd(H2L 9 )]'un katalizör olarak kullanıldığı reaksiyonlarda; 4-bromotoluen substratı ile bir saatte %99'dan fazla dönüşüm ve %99'dan fazla verim, 1-bromo-4-izobutilbenzen substratı ile bir saat sonunda %98'den fazla dönüşüm ve %98'in üzerinde verim elde edilmiştir. 2-Bromo-6-metoksinaftalenin substrat olarak kullanıldığı reaksiyonda ise bir saat sonunda %100 dönüşüm ile birlikte %99'dan fazla verim sağlandığı belirlenmiştir. Katalizörün doğasını tespit etmek amacı ile civa testi yapılmıştır. Yapılan civa testi sonuçlarına göre civanın aktiviteyi tamamen sönümlemese de, katalizörlerin aktivitelerinde değişen oranlarda düşüşe neden olduğu tespit edilmiştir. Civa testi sonuçlarına göre, aktvitesinde en fazla düşüş gözlemlenen kompleks olan [Pd(H2L 8 )]'in reaksiyonundan elde edilen siyah amorf yapılı partiküllerin, aktvitelerinin test edilmesi amacı ile bir tekrarlanabilirlik testi yapılmıştır. Yapılan tekrarlanabilirlik analizinde, dört reaksiyon gerçekleştirilebilmiştir. İlk reaksiyonda %87 dönüşüm sağlanırken, dördüncü reaksiyonda bu dönüşüm miktarının %34'e düştüğü belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Piridin-2,6-dikarboksamid türevi bileşikler, NNN kıskaç tipi ligandlar, Paladyum komplek
D-Pinitol ve L-Pinitol'ün yeni bir yöntemle sentezi
Son yıllarda, gıda takviyeleri ve ilaç içeriklerinde doğal biyoaktif bileşenlerin kullanımı yan etkileri azaltmak veya önlemek amacıyla daha fazla tercih edilmektedir. Bu nedenle biyoaktif doğal ürünlerin ve bunların türevlerinin toplam sentezi birçok araştırmacı tarafından büyük ilgi görmektedir. Doğal bir molekül olan D-Pinitol, antioksidan, antienflamatuar, antikanser ve antidiyabetik özellikler göstermesinin yanı sıra; birçok önemli biyolojik süreçte de yer almaktadır. Ayrıca farmasötik kimya, kimya ve tıp gibi alanlarda çalışan bilim insanları, diyabet ve diyabete bağlı birçok hastalık için potansiyel bir koruyucu olarak kabul edilen ve biyoaktif moleküllerin sentezinde önemli bir öncü olan D-Pinitol üzerindeki çalışmalarını sürdürmektedir. Tüm bu hususlar dikkate alındığında, D-Pinitol ve biyolojik değerlendirmelerde kullanılan enantiyomeri L-Pinitol'ün sentezi için yeni yöntemlerin geliştirilmesine yönelik araştırmalar büyük önem kazanmıştır. Bu tez kapsamında, D-Pinitol ve L-Pinitol'ü elde etmek için literatürde bilinen yöntemlere alternatif olabilecek yeni bir asimetrik yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemin temel adımında, konduritol B türevlerinin enantiyomerlerini elde etmek için, rasemik konduritol B türevinin Pd-katalizli dinamik kinetik çözünürlük tepkimesinden yararlanılmıştır. Bu sentetik yol, konduritol E türevlerinin enantiyomerik olarak saf formlarını elde etmek için konduritol B'nin iki alilik grubunun ters çevrilmesi yoluyla ilerlemektedir. D-Pinitol ve L-Pinitol'ün sentezi, konduritol E enantiyomerlerinin epoksidasyonu ve ardından konduritol E oksiranların stereo ve bölge seçici halka açılmasıyla stereoselektif olarak gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, D-Pinitol ve L-Pinitol'ü elde etmek için yapılan bu toplam sentez, ticari olarak temin edilebilen, ucuz ve akiral p-benzokinon'un başlangıç maddesi olarak kullanıldığı yeni bir yaklaşım sağlamaktadır.
Yavaş salınımlı zeolit bazlı gübre hazırlanması ve karakterizasyonu
Bu çalışmada, bitkiler için oldukça faydalı olması dolayısıyla bitki beslemede sıklıkla kullanılan amonyum nitrat gübresi ile ülkemizde rezervi yüksek olan, ucuz, ulaşılması kolay, toksik olmayan, tarımda genellikle toprak düzenleyici olarak kullanılan zeolit minerali kullanılarak yavaş salınımlı zeolit bazlı gübre hazırlanmıştır. Doğal zeolit Manisa Gördes yöresinden temin edilmiş olup, kimyasal ve minerolojik yapısı TGA/DTA, FTIR, BET, XRD, SEM-EDS ve ICP-OES karakterizasyon teknikleriyle aydınlatılmıştır. ICP-OES sonuçlarına göre zeolitin içerdiği Si/Al oranı 4.78, SEM-EDS analiz sonuçlarına göre Si/Al oranı 4.50 ve XRD analiz sonucuna göre Si/Al oranı 4.90 olarak tespit edilmiş olup doğal zeolitin türünün klinoptilolit olduğu, içeriğinde sanidin ve kuvars safsızlıklarının bulunduğu belirlenmiştir. Doğal zeolit ve amonyum nitrat kullanılarak elde edilen zeolitli gübrede, hazırlama sonrası yıkanma sayısı, farklı zeolit:amonyum nitrat katı:katı oranları, uygulama sıcaklığı, reaksiyon süresi ve zeolitin farklı boyut parametreleri optimizasyon çalışmaları kapsamında incelenmiştir. Optimum zeolitli gübre 0-200 µm zeolit boyutu kullanılarak 1:4 zeolit:amonyum nitrat katı:katı oranında, 200 °C'de sekiz saat sentez süresinde elde edilmiştir. Optimum koşullarda elde edilen zeolitli gübrenin elementel azot analiz sonuçlarına göre %N içeriği %5.06 olarak tespit edilmiştir. Zeolitli gübrenin karakterizasyonu doğal zeolitte olduğu gibi TGA/DTA, FTIR, BET, XRD, SEM-EDS teknikleriyle yapılmış ve suda 15 günlük yavaş salınımı incelenmiştir. Doğal zeolite amonyum nitrat adsorpsiyonu zeolit yapısını önemli ölçüde değiştirmemiş, TGA analizinde yapı doğal zeolite göre daha fazla kütle kaybına uğramış, FTIR analizinde nitrat piklerinin varlığı tespit edilmiş, XRD analizi sonucuna göre zeolit kristal yapısı korunmuştur. BET analizine göre amonyum nitrat adsorpsiyonu zeolitli gübrenin yüzey alanını azaltmış ve SEM görüntülerinde yapının agregatlaştığı tespit edilmiştir. Zeolitli gübrenin 15 günlük yavaş salınımında yapısından suya salınan NO3⎺ ve NH4+ iyonları IC cihazıyla tayin edilmiştir. Yavaş salınım sonrası zeolitli gübrenin karakterizasyonu doğal zeolit ve zeolitli gübrede olduğu gibi TGA/DTA, FTIR, BET, XRD, SEM-EDS teknikleriyle yapılmış, böylece doğal zeolit ve zeolitli gübreye göre meydana gelen değişimler izlenebilmiştir. Zeolitli gübrenin yavaş salınımı sonrası %N içeriği %1.58 olarak tespit edilmiş, TGA analizinde kütle kaybı zeolitli gübreye göre azalmış, FTIR analizinde nitrat piklerinin kaybolduğu gözlemlenmiştir. BET yüzey alanı zeolitli gübreye göre yapısındaki iyonları saldığı için yeniden artmış, SEM görüntülerinde yapının yeniden doğal zeolit görüntülerine yakın bir görünüm aldığı gözlemlenmiştir. XRD analizi ile EDS kimyasal analizlerine göre yavaş salınım sonrası zeolitli gübrede N elementi dışındaki diğer elementlerin miktarları doğal zeolit ve zeolitli gübre ile benzerlik göstermektedir. Detaylı karakterizasyon analiz sonuçlarına göre elde edilen bilgiler birbirleri ile uyumlu olup elde edilen zeolitli gübre yavaş salınımlıdır ve yavaş salınım 15. güne kadar devam etmiştir. Bu metotla elde edilen zeolitli gübrenin yavaş salınımlı zeolitli gübre olarak kullanılabileceği, ticarileştirilebileceği ve entegre gübreleme programlarına dahil edilerek bitkisel verimin arttırılmasında etkili olabileceği düşünülmektedir.
Kloramfenikol bileşiğinin katmanlı çift hidroksit katalizörleri kullanılarak heterojen elektro-fenton yöntemi ile oksidasyonu
Kloramfenikol geniş spektrumlu bir antibiyotiktir ve ucuz olması nedeniyle kullanımı yaygındır. Kloramfenikol gibi farmasötik ilaçların çoğunluğu biyolojik bozunmaya dirençli olduğundan konvensiyonel arıtım yöntemleri sonrası işlemden değişmeden çıkarak yer üstü sularına karışırlar. Bu tip bileşiklerin sucul canlılar ve besin zincirine bağlı olarak insan üzerinde olumsuz etkileri mevcuttur. Aynı zamanda bakterilerin geliştirdiği antibiyotik dirence bağlı olarak insan tedavisi daha zor hale gelmektedir. Bu nedenle farmasötiklerinde içinde bulunduğu kirleticiler için daha etkili oksidasyon yöntemlerine ihtiyaç duyulur. Elektro-Fenton yöntemi reaktif oksijen radikallerinin üretimine dayalı elektrokimyasal ileri oksidasyon yöntemlerinden biridir. Bu çalışmada kloramfenikol bileşiğinin sentezlenen FeIIFeIII, NiIIFeIII ve CoIIFeIII tabakalı çift hidroksit katalizörleri kullanılarak elektro-Fenton yöntemi ile oksidasyonu gerçekleştirilmiştir. Her üç heterojen katalizörün pH 3 de daha etkili olduğu ancak pH 5 de etkinliklerinin azaldığı gözlenmiştir. pH 3 de bir miktar çözünme sonucu çözeltiye geçen metal iyonlarının homojen Fenton tipi reaksiyonları sonrası oksidasyon verimi artış göstermiştir. Katmanlı çift hidroksit FeIIFeIII katalizörünün kütlece %10 grafen oksit yüzeyine yüklenmesi ile elde edilen GO-FeIIFeIII katalizörünün pH 5 de FeIIFeIII katalizörüne göre daha etkili bozunma ve mineralizasyon sağladığı belirlenmiştir. GO-FeIIFeIII katalizör dozajı 1 g/L iken pH 5 de ve 300 mA akımda 60 dakika Elektro-Fenton işlemi sonrası 40 mg/L derişiminde kloramfenikol'ün %100 bozunması gerçekleştirilmiştir. Kloramfenikol derişimi 10, 20, 40 mg/L olduğunda aynı işlem koşullarında elde edilen mineralizasyon verimleri ise sırasıyla %78, %58, ve %54 olarak bulunmuştur.
Pitaya (Hylocereus spp.) dilimlerinin kahvaltılık gevreklerde kullanılabilirliğinin araştırılması
Tez çalışmasına konu olan meyve; Pitaya veya yerel olarak Ejder Meyvesi olarak bilinmekte olup yenilebilir meyveler üreten tropikal bir bitkidir. Cactaceae familyasına ait olup, genellikle Güney Amerika, Malezya, Vietnam ve Dünya'nın diğer bölgelerinde özeliklede tropikal ülkelerde yaygın olarak tarımı yapılmaktadır. Pitaya (Hylocereus spp.) meyvesinin dilimleri kabuklu ve kabuksuz olarak kurutularak (etüv,liyofilizatör) kahvaltılık gevreğe katılmasının raf ömrüne etkisi incelenecektir. Bu bağlamda, Mersin ili yerel pazarlarından aynı olgunluk derecesinde elde edilecek Pitaya (Hylocereus spp.) meyvesinde ilk ve son üründe yapılacak analizler ile nem (Infrared dryer), renk (Hunter Lab), tekstür (Texture Analyser), kurutma öncesi ve sonrası fenolik madde ve antioksidan aktivitesi (spektrofotometre) ve son olarak duyusal açıdan incelenmesinin yapılması hedeflenmektedir.
Paradeniz Lagünü'nde (Mersin - Göksu Deltası) su, sediment ve bazı denizel türlerde (Liza ramada, Callinectes sapidus) metal ve metaloid düzeylerinin belirlenmesi.
Araştırmada Mersin İli Göksu Deltası Paradeniz Lagünü'nde su, sediment ve biyotayı temsilen lagün içerisinden avlanarak tüketime sunulan kefal (Liza ramada Risso, 1826) ve mavi yengeç (Callinectes sapidus Rathbun, 1896) türlerinin dokularında bazı metal (Al, Cr, Fe, Cu, Zn, Se, Pb, Cd ve Ti) ve metaloid (As) düzeylerinin mevsimsel olarak değişiminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal seçiminde türlerin organizasyon seviyesi ve yaşam alanları dikkate alınmıştır. Su ve sediment numuneleri lagünü temsil eden altı farklı istasyondan mevsimsel olarak örneklenirken balık ve yengeç örnekleri kooperatife bağlı balıkçılardan satın alınmıştır. Örneklemeler sırasında suyun çözünmüş oksijen, sıcaklık, pH, elektriksel iletkenlik gibi bazı fiziksel ve kimyasal parametreleri CTD prop yardımıyla anlık olarak ölçülmüştür. Su, sediement ve biyota örnekleri buz kutuları içerisinde Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi İşleme Laboratuvarına getirilmiştir. Su, sediment ve doku örnekleri spektrofotometrik yöntem ile metal analizine hazır hale getirilmiş ve örneklerin metal ve metaloid düzeyleri THERMO SCIENTIFIC marka, NESLABTHERMO FLEX 2500 model Endüktif Eşleşmiş Plazma Kütle Spektrometresi (ICP-MS) ile ölçülmüştür. İncelenen metal ve metaloidlerin su sediment ve balık ile yengeç dokularındaki düzeyleri arasında metal ve mevsime bağlı olarak istatistiksel olarak önemli bir ayırım saptanmıştır (p<0,05). En yüksek metal ve metaloid düzeyleri sırasıyla sediment, biyota ve suda belirlenmiştir. Araştırmada, sediment örneklerinde, Al, Se, As, Pb yaz mevsiminde, Cr ve Ti kış mevsiminde, Fe, Cu, Zn, Pb ve Cd ilkbahar mevsiminde en yüksek düzeyde bulunmuştur (p<0,05). Su örneklerinde Al, Cr ve Fe yaz mevsiminde, Cr, Pb ve Ti sonbahar mevsiminde, Cu, As ve Pb kış mevsiminde, Cu, Zn ve As ilkbahar mevsiminde en yüksek düzeyde belirlenmiştir. Balık karaciğer dokusunda Se ve Pb sonbahar mevsiminde, Al kış mevsiminde, Cu, Zn ve As ilkbahar mevsiminde, Fe, Zn, Cd ve Ti yaz mevsiminde en yüksek düzeyde saptanmıştır. Solungaç dokuda Al, Se ve As sonbahar mevsiminde, Cr kış mevsiminde, Fe, Cu, Zn ilkbahar mevsiminde, Pb ve Ti yaz mevsiminde en yüksek düzeyde belirlemiştir. Kas dokuda Al, Se, as ve Cd sonbahar mevsiminde, Cr kış mevsiminde, Fe ilkbahar mevsiminde, Cr, Pb ve Ti yaz mevsiminde en yüksek düzeyde saptanmıştır. Al dışında incelenen metaller en yüksek karaciğer dokusunda en düşük kas dokusunda bulunmuştur. Dokularda incelenen metaller arasında Fe, Cu ve Zn metalleri en yüksek düzeyde saptanmıştır. Yengeç hepatopankreas dokusunda; Se ve As sonbahar, Fe ve Cd kış, Cu ilkbahar, Al, Zn, Pb ve Ti yaz mevsiminde en yüksek düzeyde, solungaç dokusunda; As sonbahar, Al, Fe ve Ti kış, Se ilkbahar, Cu, Zn ve Pb yaz mevsiminde, kas dokusunda; As sonbahar, Cr ve Se, kış, Al ve Ti ilkbahar, Pb ve Cd yaz mevsiminde en yüksek düzeyde bulunmuştur. Fe, Cu ve Zn kas doku düzeyleri bakımından mevsimsel olarak ayırım saptanmamıştır (p>0,05). Örneklenen balık ve yengeçlerin tüketilebilir kısmı olan kas dokusunda Zn, Cu, Cr, Se, Pb ve Cd düzeyleri belirlenmiş ve bu düzeylerin Türk Gıda Kodeksi'ne göre, insan tüketimi için, belirtilen kabul edilebilir düzeylerde (Cd: 0.1 mg/kg; Cu: 20.0 mg/kg; Pb: 0.4 mg/kg; Zn: 50.0 mg/kg) olduğu saptanmıştır. Su ve sediment örneklerinde incelenen metal ve metaloid düzeyi bakımından mevsimsel değişim, yağışlar, buharlaşma gibi klimatik faktörler ile daha çok tarımsal faaliyetler etkisinde oluşan antropojenik olaylar ile açıklanabilir. İncelenen metal ve metaloidler bakımından dokular arasındaki ayırım dokuların işlevsel farklılıklarından, türler arasındaki ayırım organizasyon seviyesindeki ayırım ve üreme dönemleri ile ilişkilendirilebilir.
Mersin tarihi kent merkezindeki kültürel mirası yorumlamak
Tarihi kentlerin zaman içerisinde geçirdiği fiziksel, ekonomik, sosyal ve kültürel değişimler kent kimliğini oluşturan bileşenlerin ve kültürel mirasın zarar görmesine neden olabilmektedir. Yaşanan kimlik kaybı, toplum ve kent arasındaki manevi bağın yıkılması ve aidiyet duygusunun zedelenmesi sonucunu doğurmaktadır. Günümüzde tarihi kentlerdeki koruma yaklaşımları çoğunlukla yapılı çevreye yönelik fiziksel müdahalelere odaklanmaktadır. Oysaki toplum ve kent arasındaki bağın onarılması da fiziksel çevrenin onarılması kadar değerlidir. Bu sebeple kültürel mirasın korunmasında, toplum bilinci geliştirmek ve halkın katılımını teşvik etmek amacıyla yorumlama ve sunum faaliyetlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Yorumlama; bir alanın önemini aktarmak, alana yönelik anlayış ve saygıyı geliştirmek amacıyla yapılan tüm çalışmalardır. Yorum ve sunum, toplum ve miras arasında anlamlı bir bağ kurulmasına yardımcı olur. 19. yüzyılın önemli liman kentlerinden biri olan Mersin, 60'lı yıllardan itibaren sahip olduğu özgün değerleri olumsuz etkileyen müdahalelerle karşı karşıya kalmıştır. Bunun sonucunda Mersin tarihi kent merkezi, bağlamından kopmuş bir alana dönüşmüştür. Bugün tarihi kent merkezinin sosyal, kültürel ve tarihi önemi ve kentin sahip olduğu tarihi kimlik algılanamaz durumdadır. Alanın öneminin ve sahip olduğu değerlerin aktarımı için yorumlama ve sunum faaliyetlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmanın amacı, Mersin tarihi kent merkezinin yorumu ve sunumu için temel ilkeleri belirlemek ve yöntem önerileri sunmaktır. Bu ilkelerin belirlenmesinde alanda yapılan analiz ve değerlendirmeler ile ICOMOS Kültürel Miras Alanlarının Yorumlanması ve Sunumu Tüzüğü'nde belirlenen erişim ve anlama, bilgi kaynakları, ortama ve bağlama dikkat, özgünlüğün korunması, sürdürülebilirlik için planlama, kapsayıcılık kaygısı, araştırma, eğitim ve değerlendirmenin önemi ilkeleri temel alınmıştır. Çalışmada yorumlama ve sunum kavramının kuramsal gelişimi ve uygulamaları değerlendirilerek yorumlama ve sunum için temel ilkeler belirlenmiştir. Belirlenen ilkeler doğrultusunda Mersin tarihi kent merkezinin sosyal, kültürel ve tarihi önemini aktarmak, kentin sahip olduğu değerler hakkında farkındalık kazandırmak, toplum ve kent arasındaki bağın onarılmasını sağlamak, tarihi kent merkezindeki somut ve somut olmayan kültürel mirasının korunmasında yerel halkın katılımını teşvik etmek, yok olmuş somut ve somut olmayan kültürel mirasın toplumsal bellekteki yerini canlandırmak için yöntem önerileri sunulmuştur.
Mersin tarihi kent merkezi ticaret yapılarında kültürel kimlik ögelerinin tespiti
Doğu Akdeniz'in kıyısında yer alan Mersin, batılı devletlerin bölgedeki ticaret ve sömürgecilik rekabetinin liman kentlerini fazlaca etkilediği 19. yüzyılda, bir liman ve ticaret kenti olarak ortaya çıkmıştır. Yüzyıl öncesinde ahşap bir iskele ve çevresindeki birkaç yapıdan ibaret bir balıkçı barınağı olan kent, aynı dönemde birbiri ardına yaşanan bölgesel ve küresel gelişmelerin etkisiyle, neredeyse sıfırdan ortaya çıkmış ve hızlı bir gelişim sürecine girmiştir. Ticaret yapmak için kente akın eden yabancı tüccarlar ve şirketler, kısa sürede kentin nüfusunun artmasını ve bir ticaret kültürünün oluşmasını sağlamışlardır. Diğer Osmanlı ve Doğu Akdeniz liman kentlerinden farklılaşan Mersin, deniz ticareti odağında kendine özgü bir kentsel kurgu oluşturmuştur. Zaman içerisinde, ticarette yaşanan gelişmeler ve yöntem değişimleri bu kurguyu biçimlendirmeye devam etmiştir. Bu gelişmeler aynı zamanda, kentsel kurgu içerisinde yer alan ticaret yapılarını da etkileyerek, mimari ve işlevsel anlamda sürekli olarak dönüştürmüştür. Çalışma, deniz ticaretinin tarihi kent merkezi içerisindeki geleneksel yapıları mimari ve işlevsel olarak etkileme biçimlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Kent merkezinde yer alan ticaret yapılarından hanların, depoların ve tüccar evleri gibi ticaretin etkilediği çeşitli yapıların deniz ticareti odağındaki dönüşümleri de ele alınarak kültürel kimlik ögeleri tespit edilmiştir. Böylece, Mersin'in günümüzde kaybolan liman kenti kimliğinin temsilcileri ve belgeleri olan ticaret yapılarına yönelik, kültürel kimliklerine uygun koruma yaklaşımlarının oluşturulmasına katkı sağlamak hedeflenmektedir.
Bir sınıf diferansiyel operatörler için spektral analizin düz ve ters problemleri
Bu çalışmada pozitif yarı eksende tanımlı iki farklı sınır değer problemlerin spektral analizinin düz ve ters problemleri incelenmiştir. Tezin ilk kısmında sınır koşulunda spektral parametre içeren sınır-değer problemi için saçılma teorisinin ters problemi incelenir. Bu problem için, i) Saçılma verileri tanımlanır. ii) Saçılma verilerinin karakteristik özellikleri incelenir. iii) Saçılma verileriyle potansiyelin tek türlü inşa algoritması verilir. iv) Rezolvent operatör inşa edilir. v) Titchmarsh metodu ile özfonksiyonlara göre ayrışım formülü elde edilir. vi) Ters problemin çözümü için Gelfand-Levitan-Marchenko temel denklemi elde edilir. Tezin ikinci kısmında, süreksiz katsayılı diferansiyel denklem için sınır değer problemi ele alınır. Bu problem için, i) Özel çözümler tanımlanır ve çözümün özellikleri incelenir. ii) Saçılma verileri tanımlanır, saçılma verilerinin karakteristik özellikleri incelenir. iii) Rezolvent operatör inşası oluşturulur. iv) Singüler Sturm-Liouville operatörü için ayrışım formülü elde edilir. v) Temel denklem elde edilir
Belirsizlik problemleri için hibrit matematiksel küme modelleri ve Covid-19 pandemisine yönelik karar verme yaklaşımları
Tez beş ana bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde tezin konusu açıklanarak belirsizlik problemlerine yönelik genel kavramlar hatırlatılmıştır. İkinci bölümde, tezde kullanılan kavramların literatür bilgisi detaylıca verilmiştir. Üçüncü bölümde, tezde kullanılan temel tanım ve teoremler verilmiştir. Dördüncü bölüm tezin özgün kısmı olup yedi alt bölüme ayrılmıştır. Birinci ve ikinci alt bölümlerde bulanık parametreli esnek kümeler ve 2-kutuplu esnek kümeler için bazı yetersizlikler tespit edilmiştir ve bu matematiksel modeller yerine yeni hibrit yaklaşımlar önerilmiştir. Üçüncü alt bölümde 2-kutuplu esnek topolojik yapılar üzerine çalışılmıştır ve 2-kutuplu esnek sıralı topolojik yapı kavramı tanımlanmıştır. Dördüncü alt bölümde Q-nötrosofik esnek ilişkiler genelleştirilerek belirsizlik problemlerine yönelik daha iyi bir yaklaşım önerilmiştir. Beşinci ve altıncı alt bölümlerde ise Covid-19 pandemisi hastalığı üzerine bazı saptamalar yapılmıştır. Ayrıca salgının yayılmasını önlemek için bazı karar verme yaklaşımları inşa edilmiştir. Son olarak yedinci alt bölümde parametreleri etkileyen faktörlere odaklanan yeni matematiksel yaklaşımlar önerilmiştir. Beşinci bölümde ise sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.