123
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının etkili vatandaşlık yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Gerçekleştirilen bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının etkili vatandaşlık yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim döneminde, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde eğitimlerine devam eden 129 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Öğretmen adaylarının 90'ı kadın, 39'u erkektir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sağlam (2011) tarafından geliştirilen 'Etkili Vatandaşlık Yeterlikleri Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler IBM SPSS 21 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular tablolar ile sunulmuş ve alanyazın taranarak tartışılmıştır. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının etkili vatandaşlık yeterliklerinde cinsiyet değişkeni açısından anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Bu fark kadın öğretmen adayları lehinedir. Araştırmada 1.sınıfta öğrenim gören öğretmen adaylarının etkili vatandaşlık yeterliklerine ilişkin tutumlarının en düşük olduğu,3.ve 4. Sınıfta öğrenim görenlerin ise en yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş, anne-baba eğitim düzeyi, anne-baba çalışma durumu değişkenlerinde anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Araştırma sonuçları değerlendirildiğinde mezun olunan lise türünde etkili vatandaşlık yeterlikleri fen lisesi ve Anadolu öğretmen lisesi mezunlarında yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları doğrultusunda öneriler sunulmuştur.
Lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin öğrenen okul algısı arasındaki ilişki
Bu araştırmada öğretmenlerin lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları algısı ile öğrenen okul algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. İlişki düzeyini tespit etmek amacıyla araştırmada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Niğde Merkez ilçede lise kademesinde görev yapmakta olan 1085 öğretmen oluşturmaktadır. Bu evrende görev yapan 305 öğretmen seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve araştırmanın örneklemi oluşturulmuştur. Veri toplama sürecinde 202 öğretmenden elde edilen veriler kullanılmıştır. İhtiyaç duyulan verilere ulaşmak için Kişisel Bilgi Formu, Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği ve Öğrenen Okul Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucu elde edilen verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmen algılarına göre öğretim liderliği ve öğrenen okul ölçeği toplam puanları hesaplanmış sonrasında lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin öğrenen okul algısı arasındaki ilişki düzeyini ortaya çıkarmak için pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Ayrıca lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin öğrenen okul algılarını ne düzeyde yordadığını ortaya koymak amacıyla basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.Araştırma sonucu ortaya çıkan bulgular incelendiğinde lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile okullarının öğrenen okul olma algıları arasında yüksek ve pozitif düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bunun yanında lise müdürlerinin Öğretim liderliği davranışlarının öğrenen okulun anlamlı bir yordayıcısı olduğu ortaya konmuştur.
Güçlendirici liderliğin örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisi: Pozitif psikolojik sermayenin aracı rolü
Bu çalışmanın amacı, Niğde ili merkez ilçede görev yapan resmi ilköğretim okulu öğretmenlerinin; okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışlarına, öğretmenlerin örgütsel yaratıcılıklarına ve pozitif psikolojik sermayelerine ilişkin algı düzeylerini belirlemek, okul müdürlerinin güçlendirici liderlik, öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ve pozitif psikolojik sermaye düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymak ve güçlendirici liderliğin örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisinde pozitif psikolojik sermayenin aracı rol üstlenip üstlenmediğini belirlemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılan araştırmanın evrenini 2020/2021 eğitim öğretim yılında Niğde ili merkez ilçede bulunan resmi ilköğretim okullarında görev yapmakta olan öğretmenler; örneklemi ise 20 ilkokul, 19 ortaokul olmak üzere 39 ilköğretim okullarından yansız örnekleme yoluyla seçilen 462 öğretmen oluşturmaktadır. Kullanılan veri toplama aracı olarak araştırmada; "Kişisel Bilgi Formu", "Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği", "Güçlendirici Liderlik Ölçeği" ve "Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, tek yönlü varyans analizi, ortalama, LSD, Pearson Momentler çarpımı korelasyonu, tTesti kullanılmıştır. Ayrıca güçlendirici liderliğin örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisinde, pozitif psikolojik sermayenin aracılık rolünü belirlemek amacıyla, yapısal eşitlik modellemesiyle yol analizi yapılmıştır. Sobel testi aracılık rolünün anlamlılığını belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Öğretmenlerin okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışları algılarıyla, öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık algıları ve pozitif psikolojik sermaye algıları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Güçlendirici liderliğin, örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisinde pozitif psikolojik sermayenin tam aracılık rolü olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık davranışı ortaya koymasında okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışları göstermesinin ve öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeylerinin gelişmiş olmasının gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışları sergileyerek öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeylerini arttıracağı ve bunun da okullarda yaratıcılığın ortaya çıkmasına olanak sağlayacağı için okullarda güçlendirici liderliğin vurgulanması önerilir. Anahtar Kelimeler: Güçlendirme, Güçlendirici Liderlik, Yaratıcılık, Örgütsel Yaratıcılık, Pozitif Psikoloji, Pozitif Psikolojik Sermaye,
Müzik öğretmeni adaylarının müziksel benlik ve iyi oluş düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, müzik öğretmeni adaylarının müziksel benlik ve iyi oluş düzeylerinin belirli değişkenler açısından incelenmesidir. Bu değişkenler: Cinsiyet, sınıf, mezun olunan lise türü, öğrenimi görülen enstrüman, enstrümandaki deneyim süresi ile başarı düzeyi, müzik alan derslerindeki genel akademik başarı düzeyi, enstrüman çalışma alışkanlıkları ile süreleri, okul orkestrasında ve okul korosunda yer alma durumu ile konser vb. etkinliklere katılma durumu, müzik öğretmenliğini bir meslek alanı olarak edinmekten duyulan mutluluk durumu ve mezun olduktan sonra müzik öğretmenliği alanını meslek olarak edinme isteği ya da alanı terk ederek başka bir alandaki mesleğe yönelme istekleridir. Araştırmanın örneklem grubu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Atatürk, Gazi Osman Paşa, Marmara, Muğla Sıtkı Koçman, Necmettin Erbakan ve Niğde Ömer Halisdemir Üniversitelerinin müzik eğitimi ana bilim dallarında öğrenim görmekte olan öğrencilerdir. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Müziksel Benlik Ölçeği" ve "Perma İyi Oluş Ölçeği" ile toplanmıştır. "Kişisel Bilgi Formu", araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. "Müziksel Benlik Ölçeği" 2003 yılında Vispoel tarafından geliştirilmiş ve 2020 yılında Aydıner-Uygun ve Kılınçer tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. "Perma İyi Oluş Ölçeği" ise Butler ve Kern (2016) tarafından geliştirilmiş ve Demirci vd. (2017) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Araştırmanın öğrencilerin müziksel benlik düzeyleri ile ilgili bazı sonuçlarına göre: Kız öğrencilerin müziksel benliğin dans etme boyutunda, erkek öğrencilerin ise besteleme, müzik dinleme ve enstrüman çalma boyutlarında daha yüksek düzeye sahip oldukları bulunuştur. Enstrümanına haftalık olarak daha fazla süreyle çalışan öğrencilerin, müziksel benlik alt boyutlarından müzik dinleme ve enstrüman çalma boyutlarında da daha yüksek düzeylerinin olduğu belirlenmiştir. Müzik alan derslerindeki başarı düzeyleri en yüksek puan aralığında olan öğrencilerin, müziksel benliğin hemen hemen her boyutundaki düzeylerinin de yüksek olduğu tespit edilmiştir. Okul orkestrasında ve okul korosunda görev alan öğrencilerin, müziksel benliklerinin de genel olarak yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Müzik öğretmenliği alanını seçmekten mutluluk duyan ve mezun olduktan sonra müzik öğretmenliği alanını meslek olarak sürdürmek isteyen öğrencilerin, yine müziksel benliğin alt boyutlarında da yüksek düzeye sahip oldukları bulunmuştur. Araştırmanın iyi oluş ile ilgili bazı sonuçlarına göre: Erkek öğrencilerin sağlıklı olma hissi boyutunda kız öğrencilere göre daha yüksek düzeye sahip oldukları bulunmuştur. Enstrümanına haftalık olarak daha fazla süreyle çalışan öğrencilerin, iyi oluşun anlam ve başarı boyutlarında da daha yüksek düzeylerinin olduğu belirlenmiştir. Enstrüman derslerinde ve müzik alan derslerinde yüksek başarı puan aralığına sahip öğrencilerin iyi oluşun olumlu duygular, bağlanma, anlam, başarı ve mutluluk boyutlarında daha yüksek düzeylerinin olduğu tespit edilmiştir. Okul orkestrasında ve okul korosunda görev alan öğrencilerin, iyi oluşun hemen hemen her boyutunda yüksek düzeye sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Müzik öğretmenliği alanını seçmekten mutluluk duyan ve mezun olduktan sonra müzik öğretmenliği alanını meslek olarak sürdürmek isteyen öğrencilerin, yine iyi oluşun alt boyutlarında da yüksek düzeye sahip oldukları bulunmuştur.
Türkçe doğal dil işleme araçlarının ilk ve ortaokul fen bilimleri ders kitapları analizinde kullanımı: Sözcük ve sözcük kökü frekanslarının karşılaştırmalı analizi
Bu tez çalışmasının amacı, ilkokul ile ortaokul sınıf düzeylerinde okutulan Fen Bilimleri ders kitaplarını doğal dil işleme araçları yöntemleriyle otomatik olarak analiz edilmesine dayanmaktadır. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada doküman analizi kullanılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Bilişim Ağı'nda 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı için yayınlanmış olan PDF formatındaki her sınıf düzeyinden iki Fen Bilimleri ders kitabı örneklemi olmuştur. Üniteler PDF formatından Microsoft Word belgesi ardından düz metin belgesine dönüştürülmüştür. NKod yazılımı yardımıyla sözcük frekans listeleri elde edilmiş olan üniteler RStudio programı yardımıyla R programlama dilinde uygun kütüphaneler ve gerekli kodlamalarla, otomatik metin analizi yapılarak karşılaştırılmıştır. Metinlerdeki 134915 sözcük ve 19363 isim kökü ile çalışılmıştır. Yapılan analizlerde ilk olarak ders kitaplarının sözcük frekans listelerinin ilk 20 sözcüğünün sınıflandırılmış ve ünitelerin içeriğini yordamaya yardımcı olduğu sonucuna varılmıştır. İkinci olarak elde edilen sözcük frekans listeleri normal dağılıma uymadığından üniteler arasındaki korelasyonlar için Spearman Sıra Korelasyonu Testi uygulanmıştır. Analizler farklı kitapların aynı üniteleri arasında güçlü ve orta kuvvette ilişki (0.3≤𝜌≤0.5), farklı üniteleri arasında ise düşük kuvvette ilişki (𝜌<0.3) veya ilişki olmadığını (𝜌≅0) göstermiştir. Parametrik olmayan Ki-kare testi ile her sınıf düzeyindeki tüm ünitelerin, ünite bazında istatistiksel olarak farklılaşan terimleri (𝜒2 >3.84 𝑣𝑒 𝑝<0.05) elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar üniteye özgü terimler, günlük hayata veya fen bilimleri derslerine özgü nesneler ve diğer kategorilerine uygun olup olmama durumlarına göre yorumlanmış ve tartışılmıştır. Sınıf seviyesi yükseldikçe üniteye özgü farklılaşan terimlerin sayısında gözle görülür artış tespit edilmiştir.
Batı müziği teori ve uygulaması dersinde armonik küp materyali destekli öğretimin öğrencilerin erişi düzeylerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, Batı müziği teori ve uygulaması dersinde armonik küp materyali destekli öğretimin öğrencilerin erişi düzeylerine etkisini sınamaktır. Bu amaç doğrultusunda Ankara Güzel Sanatlar Lisesi 9 ve 10. sınıf öğrencilerinin Batı müziği teori ve uygulaması dersinde 6 haftalık armonik küp materyali destekli bir öğretim programı hazırlanarak uygulanmıştır. Çalışmada ayrıca uygulama öncesi ve sonrasında öğrencilerin derse ilişkin öğrenme yaklaşımları ölçülmüştür. Çalışmanın veri toplama araçları araştırmacı tarafından geliştirilen Batı Müziği Teori ve Uygulaması Başarı Testi ile Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu'dur. Bunların yanı sıra Aydıner-Uygun (2018a; b) tarafından geliştirilen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlara göre; deney grubundaki öğrencilerin Batı müziği teori ve uygulaması dersinde armonik küp materyali destekli öğretimin öğrencilerin erişi düzeylerine yüksek düzeyde olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Uygulama sonrası deney grubu öğrencilerinin öğretim sürecine ilişkin derin öğrenme yaklaşımı düzeylerinin anlamlı derecede yükseldiği bulunmuştur. Buna karşın kontrol grubu öğrencilerinin olumsuz şekilde öğretim sürecine ilişkin yüzeysel öğrenme yaklaşımı düzeylerinin anlamlı derecede yükseldiği bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Batı müziği, teori, uygulama, armoni, aralık bilgisi, öğretim materyali.
Fen bilimleri ders kitapları ve yardımcı kaynak kitapların kelime frekans listeleri yardımıyla analizi
Bu çalışmanın amacı Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ders kitabı olarak kabul edilen 8. sınıf Fen Bilimleri kitapları ile farklı yayınevleri tarafından hazırlanan 8. sınıf Fen Bilimleri konu anlatımlı kitaplarında yer alan kelimelerin sıklık dağılımlarını belirlemek, fen kavramları ve fen öğretimi açısından benzerlik ve farklılıkları tartışmaktır. Araştırmanın amacı doğrultusunda doğal dil işleme ve metin madenciliğinde kullanılan yöntemler tercih edilmiştir. Ders kitaplarındaki ve kaynak kitaplardaki metinler düz metin haline getirilerek Zemberek NLP Uygulama Programlama Arayüzü kullanılarak JAVA programlama dilinde hazırlanmış olan NKod yazılımı yardımıyla ilgili ders kitaplarındaki kelimelerin frekanslarına ulaşılmıştır. Verilerin analizinde R Programlama Dili (R Core Team, 2021) ve RStudio (RStudio Team, 2020) uygulaması kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular aşağıdaki gibidir. •Ders ve yardımcı kaynaklarda kullanılan ilk 10 ve ilk 100 terimin ünite içeriğini yansıttığına ulaşılmıştır. Ayrıca ders ve yardımcı kaynaklarda en çok vurgulanan terimler genellikle aynıdır. •Kitapların kendi üniteleri arasındaki en yüksek Spearman sıra korelasyon değerleri hem "Basınç" ile "Basit Makineler" hem de "Mevsimler ve İklim" ile "Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi" ünitelerine ait olup en düşük korelasyon değerleri ise "DNA ve Genetik Kod" ünitesinin "Madde ve Endüstri", "Basit Makineler" ve "Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi" üniteleriyle arasındaki korelasyon değerine aittir. •Araştırmada incelenen kitapların aynı üniteleri arasındaki en yüksek Spearman sıra korelasyon değerleri yardımcı kaynaklar arasında iken en düşük korelasyon değerleri ise ders kitaplarıyla yardımcı kaynaklar arasındaki korelasyon değerlerine aittir. •Ünite düzeylerinde terimlerin frekans dağılımları arasındaki istatistiksel olarak farklılaşmaya ki-kare testi ile bakılmış olup resmi ders kitapları arasında daha az oranda olduğu görülürken, ders kitabı ile kaynak kitaplar arasındaki istatistiksel olarak farklılaşmanın ise daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca "Elektrik Enerjisi ve Elektrik Yükleri" ünitesi hariç diğer ünitelerin hepsi için en çok istatistiksel olarak farklılaşmanın ünite içeriğine ait terimlerde olduğuna ulaşılmıştır. İstatistiksel olarak farklılaşan terimlere göre kitapların vurguladığı içerikler yorumlanmış ve genel itibariyle kaynak kitapların sorulara ve üniteye ait bazen de kazanım dışı terimlere vurgu yaptığı, etkinliklerde ise öğrencilerin sonuca deney ve gözlem ile ulaştırılmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. Ders kitaplarında ise soruların azlığına, üniteye ait terimlerden çok etkinliğe yönelik terimlerin vurgulandığına, etkinliklerde ise öğrencilere hazır deneyler verildiğine ulaşılmıştır.
Türkiye'de fen bilimleri öğretim programı çalışmalarının karşılaştırılması (2000-2020)
21. yüzyılda bilim ve teknolojide meydana gelen gelişmeler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de öğretim programlarının güncellenmesini gerektirmiştir. Bu araştırmada, Türkiye'de 2000- 2020 yılları arasında uygulanan 2000 Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı, 2005 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı, 2013 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ve 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının karşılaştırılmasının yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış olup veriler 2000-2018 yılları arasında yürürlükte olan fen öğretim programlarından elde edilmiştir. 2000, 2005, 2013 ve 2018 yıllarında kabul edilip yürürlüğe konulan fen dersi öğretim programları tarihi tarama yöntemine göre analiz edilerek incelenmiştir. Araştırmada 2000, 2005, 2013 ve 2018 yıllarında uygulanan fen dersi öğretim programları; içerik, amaç, kazanım, öğrenme-öğretme durumları ve ölçme/değerlendirme durumları bakımından incelenmiştir. İçerik bakımından 2000 fen bilgisi dersi öğretim programının 4-8. sınıfları, 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programının 4-8. sınıfları, 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının 3-8. sınıfları kapsadığı görülmektedir. 2000 fen bilgisi dersi öğretim programında 4-7. sınıf düzeyinde dört; 8. sınıf düzeyinde beş ünite yer almaktadır. 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programında 4 ve 5. sınıf düzeyinde yedi; 6 ve 8. sınıflarda sekiz ve 7. sınıfta yedi ünite bulunmaktadır. 2013 fen bilimleri dersi öğretim programında 3-5. sınıflarda yedi; 6 ve 8. sınıfta sekiz; 7. sınıfta yedi ünite vardır. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında ise tüm sınıflarda yedişer ünite bulunmaktadır. Ünite isimleri değişmekle birlikte içeriğinin aynı kaldığı söylenebilir. Amaçlar göz önüne alındığında 2000 fen bilgisi dersi öğretim programı problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, çeşitli düşünme becerilerinin önemini; fen ve teknolojiye yönelik ilgiyi, bilimin doğasını, doğa korumayı, sağlıklı yaşamı, bilimsel bilgi edinmeyi içermektedir. 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı bilimsel bilgi edinmeyi, Fen- Teknoloji- Toplum- Çevre (FTTÇ) ilişkisini anlamayı, bilimsel yöntemi, kariyer bilincini, problem çözmeyi, etik değerleri, ekonomik verimliliği hedeflemektedir. 2013 fen bilimleri dersi öğretim programı bilimsel bilgiyi, problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, FTTÇ'yi, sürdürülebilir kalkınma ve kariyer bilincini, bilimin doğasını; doğa olaylarına merakı, bilimsel çalışmalarda güvenlik tedbiri almayı ve sosyobilimsel konuları içermektedir. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında bilimsel bilgi, Fen ve Mühendislik Uygulamaları, problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, FTTÇ'yi ve sürdürülebilir kalkınma bilincini, kariyer bilinci ve girişimcilik becerilerini, bilimin doğasını, doğal olaylara ilgi ve merakı, güvenli çalışma bilincini, sosyobilimsel konuları, değer ve bilimsel etiği içermektedir. 2000'den itibaren programlara ulusal ve uluslararası durum belirleme çalışmaları ve gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri nedeniyle fen okuryazarlığı yanında teknoloji okuryazarlığı da dahil edilmiştir. Ölçme ve değerlendirme açısından 2000 fen bilgisi dersi öğretim programında gözleme dayalı, öz ve grup değerlendirmeyi; 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını; 2013 fen bilimleri dersi öğretim programında öz ve akran değerlendirme ile tamamlayıcı ölçmeyi görmekteyiz. 2013 ve 2018 programlarında süreç değerlendirme önemsenmektedir. Bu boyutta 2018 programının zenginliği göze çarpmaktadır. Öğrenme yaklaşımları yönünden 2000 fen bilgisi dersi öğretim programının öğrenci merkezli, 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programının yapılandırmacı; 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının araştırma ve sorgulamaya dayalı olduğu görülmektedir. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programı ayrıca disiplinler arasıdır. Fen dersi öğretim programları karşılaştırıldığında müfredatın çeşitli aralıklarla düzenli olarak güncellendiğini söylemek mümkündür. Programlar, tüm program boyutları düşünülerek hazırlandığından okullarımızda daha etkili bir fen öğretimi yapılmasını sağlayacaktır. Öğretim ve değerlendirme boyutlarındaki uyum bakımından son programlarda bu iki boyut dengelenmiştir. Ancak, 2000 fen bilgisi dersi öğretim programı öğrenci merkezli olmasına rağmen ölçme ve değerlendirme bakımından yetersiz kalmıştır. Son iki programa disiplinler arası, araştırma sorgulama ve performansa dayalı ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının ve özellikle son programa STEM eğitimi ve Avrupa Yeterlikler Çerçevesini odak alan Türkiye Yeterlikler Çerçevesi eklenmesi nedeniyle Türkiye'deki program çalışmaları "program geliştirme" olarak ifade edilebilir.
Modelleme sürecinde sosyomatematiksel normların ve öğrenme fırsatlarının incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, modelleme süreçlerinin uygulandığı ve müzakere edildiği ortaokul düzeyindeki bir sınıfın matematik eğitimine ilişkin sosyomatematiksel normlarını saptamak ve bu normların sınıfın öğrenme ve kavrama düzeyindeki gelişimlerini gözlemlemek ve etkilerini araştırmaktır. Modelleme etkinliklerinin tartışıldığı öğrenme ortamlarında öğrencilerin matematiksel kavramların yanında akıl yürütme, problem çözme, tahmin etme, iletişim kurma, bilgiyi karşılaştığı durumlara göre transfer ederek yorumlama gibi 21. yüzyıl becerilerinin gelişimi sağlanır. Diğer taraftan öğrenme etkinlikleri için sosyal ve kültürel çevrenin önemi göz önünde bulundurularak sınıf mikro kültürünün incelenmesi ve sınıf normlarının belirlenmesi kavramsal öğrenme için önem arz etmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda çalışmanın iki ortaokulun sekizinci sınıfında bulunan öğrencilerle ve o sınıfın matematik öğretmeni ile yürütülmüştür. Bu süreçte öğrencilere modelleme etkinlikleri uygulanarak öğrencilerin modelleme süreçlerine dair davranışlarına ve gelişimlerine odaklanılmıştır. Nitel metotların kullanılacağı bu çalışmada görsel ve işitsel kaynaklar, bireysel öğrenci raporları, gözlemci notları ve görüşmeler neticesinde elde edilen veriler, içerik analizi ve geriye- ileriye dönük analizin birlikte kullanımına göre analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda ortaokul seviyesindeki iki matematik sınıfının sosyal yapı ve kültürünü belirlememizi sağlayacak sosyomatematiksel normların belirlenmesi ve normların öğrenme fırsatlarını açığa çıkarmada nasıl bir etkisinin olacağının ortaya konulması hedeflenmiştir. Ortaya konulan sosyomatematiksel normlar dikkate alınarak sınıfa ait mikro sosyal yapı ve kültürünün araştırıldığı bu çalışmada, matematik sınıflarında sosyomatematiksel normların göz önünde bulundurularak inşa edilmesi ve matematiksel eğitim ve pratiklerin bu güdümde gerçekleşmesi, matematiksel disiplin bakımdan altı çizilmesi gereken bir husustur. Anahtar Kelimeler: Matematik eğitimi, öğrenme fırsatları, modelleme, ortaokul matematik sınıfı, sosyomatematiksel normlar.
Fen bilimleri dersinde çizgi roman kullanımının eleştirel düşünme ve yansıtıcı düşünme becerilerine etkisi
Bu çalışmada dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde "Besinlerimiz" ve "Kuvvetin Etkileri" ünitelerinde çizgi roman kullanımının eleştirel ve yansıtıcı düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini, 2021- 2022 eğitim öğretim yılı Muş ili Malazgirt İlçesinde bulunan ilkokulda iki farklı dördüncü sınıf şubesinde öğrenim gören 30 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada 4/A sınıfında öğrenim gören 15 öğrenci deney grubunu, 4/B sınıfında öğrenim gören 15 öğrenci ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Deney grubunda dersler çizgi roman uygulaması ile işlenirken, kontrol grubunda ise dersler fen bilimleri dersi mevcut öğretim programında yer alan etkinlikler ile işlenmiştir. Araştırma yöntemi karma yöntem olarak belirlenmiştir. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Eleştirel Düşünme Ölçeği ve Problem Çözmeye Yönelik Yansıtıcı Düşünme Becerisi Ölçeği nicel veri toplama aracı olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formları ise nitel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri analiz edilirken SPSS istatistik programı kullanılmış, verilerin analizi bağımlı, bağımsız gruplar t testi ile aritmetik ortalama kullanılarak yapılmıştır. Nitel verilerin analizi ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına bakıldığında; deney ve kontrol gruplarından elde dilen ön test ve son test verilerine göre Eleştirel Düşünme Ölçeği ve Problem Çözmeye Yönelik Yansıtıcı Düşünme Becerisi Ölçeği puanları arasında deney grubu lehine anlamlı düzeyde farklılık bulunmuştur. Ulaşılan sonuçlar incelendiğinde fen bilimleri dersinde çizgi roman kullanılması, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin farklı becerilerine olumlu yönde etki etmiştir. Araştırmanın nitel sonuçlarına bakıldığında çizgi romanların öğrencilerde merak ve ilgi uyandırdığı, eleştirel düşünme, iletişim, tahmin ve problem çözme becerilerini geliştirdiği sonucuna varılmıştır. Öğrenciler ve sınıf öğretmeni ile yapılan görüşmelerde çizgi romanların; soyut kavramları somutlaştırdığı, bilgileri daha kalıcı hale getirerek günlük hayata aktarımını kolaylaştırdığı, çizgi romanların mizah içermesi nedeniyle derslerin daha eğlenceli hale geldiği, derslerde teknoloji kullanımına olumlu yönde katkı sağladığı ve diğer derslerde de kullanılması gerektiğini ifade etmişlerdir.