29
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Ekoturist etiğinin değerlendirilmesi: Bir ölçek uyarlama çalışması
Sorumlu bir seyahat biçimi olan ekoturizmin başarısı, ekoturistlerin duyarlı davranışlarına bağlıdır. Ekoturistlerin; ekoturizmin etik prensiplere uygun davrandıkları varsayılsa da gerçekten böyle olup olmadığını tespit etmek için somut verşihtiyaç duyulmaktadır. Bu gerekçelerle hazırlanan çalışmanın amacı, Nowaczek tarafından ekoturistlerin etik davranışlarını ve düşüncelerini ölçmek için geliştirilen Ekoturist Etik Ölçeği (EEÖ)' ni Türk dili ve kültürüne uyarlamaktır. Ölçek, teleoloji, deontoloji ve varoluşçu etik boyutlarına sahip 24 maddeden oluşmaktadır. Çalışmada veriler farklı meslek gruplarına mensup 422 kişiden elde edilmiştir. Uyarlama aşamasında ölçek maddeleri uzmanlar tarafından Türkçe 'ye çevrilmiş ve Türk diline uygunluğu incelenmiştir. Geri çeviri yöntemi ile orijinal ölçek ile arasındaki tutarlılığa bakılmıştır. Ölçeğin faktör yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır. Mevcut yapının doğruluğu iki farklı model ile test edilmiştir. DFA sonucunda Model 1'in, Model 2'ye görece daha iyi uyum göstergeleri ürettiği görülmüştür. Elde edilen iyi uyum göstergeleri genel olarak iyi ve mükemmel düzeydedir. Güvenirlik için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmış ve bulunan .80 ölçeğin güvenilir olduğunu göstermiştir. Ölçeğin güvenilirliği ayrıca Spearman Brown iki yarı test korelasyonu ile hesaplanarak ortaya konmuştur. Analiz sonuçları ölçekten elde edilen puanlara yönelik güvenilirlik ve geçerlilik kanıtlarının yüksekliğini ortaya koymaktadır. Bu durum, Türk kültürüne uyarlanan Ekoturist Etik Ölçeği'nin Türkiye bağlamında kullanılabileceği kanıtlanmıştır.
Ege bölgesi'ndeki millî parkların ekoturizm potansiyelinin araştırılması
Zorlaşan hayat şartları insanların dinlenme ihtiyaçlarını artırmaktadır. Deniz, kum, güneş turizmi mevsimsel bir özelliğe sahip olduğundan, insanlar bu ihtiyaçlarını giderebilmek için farklı turizm türlerinin arayışı içine girmektedir. Millî parklar bu ihtiyacı karşılama potansiyeline sahip olan alanlardır. Ancak, millî parklar aynı zamanda korunan alanlardır. Bundan dolayı dinlenme ihtiyacı karşılanırken millî parklara zarar vermemek gerekmektedir. Bu noktada, temel felsefesi "doğada ayak izinden başka bir şey bırakmamak" olan "ekoturizm" akla gelmektedir. Millî parklarda tahribata sebep olmamak için, yapılabilecek en uygun turizm şekli "ekoturizm"dir. Bu araştırmada Ege Bölgesi'nde yer alan millî parkların ekoturizm potansiyellerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ekoturizm ve millî parklar ile ilgili yayınlar ve çalışmalar, bu konularla ilgili haberler, elektronik kaynaklar ve web siteleri, kanun ve yönetmelikler incelenmiştir. Ege Bölgesi'nde yer alan millî parklar araştırılmıştır. Bu millî parkların mevcut rekreasyon faaliyetleri, bu alanlarda bulunan kaynak değerler ve doğal güzellikler incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Millî parkların bulunduğu alanların coğrafî özellikleri, tarihî ve kültürel gelişimi üzerine incelemeler yapılmıştır. Öte yandan, bu millî parkların sahip oldukları ekoturizm potansiyeli ve yapılabilecek faaliyetler irdelenmiştir. Millî parklar yerinde gözlemlenmiştir. Doğa Koruma ve Millî Parklar Bölge Müdürlükleri, Şeflikleri ve millî parkların ziyaretçi merkezleri ziyaret edilmiş ve yetkili kişilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan fotoğrafların büyük çoğunluğu yazar tarafından çekilmiştir. Millî parklarda çeşitli rekreasyon faaliyetleri yapılmasına rağmen, bazı parklarda potansiyelin altında kalındığı sonucuna varılmıştır. Bu rekreasyon faaliyetlerinden bazılarının ise parkların korunması ve sürdürülebilirliği açısından tehlikeli olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Millî Parklar, Ege Bölgesi
Ekoturizm kapsamında Eskişehir ili hiking ve trekking rotaları
Dünya genelinde ve Türkiye'de tek düze ( deniz, kum, güneş) bir turizm algısı benimsenmekte ve dolayısıyla kaynakların hızla yok olmaya başladığı görülmektedir. Kitle turizminin yarattığı tahribatın önlenmesi amacı, kişilerin doğaya duyduğu özlem, çevre kirliliği, şehirlerin stresli yaşamı, gelişmekte olan toplumlar da dâhil görece farkındalığın ve bilinç seviyesinin artması klasik turizm anlayışına tepki olarak yeni ihtiyaçlar ortaya çıkarmaktadır. Alternatif turizmin örneklerinden olan Ekoturizm, tüketme üzerine kurulu anlayışlar yerine, sürdürülebilirliği temel alan bir turizm çeşididir ve Ekoturizmin unsurları içinde doğa yürüyüşleri önemli bir yer tutmaktadır. İnsanların otellere ya da birçok farklı konaklama işletmelerine kapanmaktansa hareket etme, yeni yerler keşfetme, güzel manzaralar izleme, sağlık, esenlik, kendini dinleme gibi konulara yönelimleri bu talebi arttırmaktadır. Bu ihtiyaçlardan yola çıkıldığında, yapılan araştırmalar sonucunda Eskişehir ilinin çeşitli seviye ve zorluklarda, yılın her mevsiminde tercih edilebilecek birçok yürüyüş rotasına sahip olduğu görülmektedir. Ekoturizmin bir alt başlığı olarak, doğa yürüyüşlerinin fiziksel ve zihinsel sağlığa faydaları baz alındığında, hiking ve trekking faaliyetlerinin daha fazla tanınması ve yaygınlaşması; turizme olan katkılarının yanı sıra entelektüel, farkındalık seviyesi yüksek sağlıklı bir toplum yaratma açısından da önem arz etmektedir. Bu çalışmada, bir ekoturizm çeşidi olan Hiking ve Trekking faaliyetlerinin Eskişehir ili sınırları içinde incelenerek ekoturizme katkılarının araştırılması, rotaların haritalar üzerinde gösterilerek yerli ve yabancı ziyaretçilere rehber olması, parkurların tanıtılması ve rotaların bulunduğu bölgeler hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır. Çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri araçları ile alan taraması yapılmış elde edilen bulgular haritalandırılmıştır. Rotalar; Bozdağ Bölgesi, Türkmen Dağı Bölgesi, Eskişehir Kent Ormanı Rotası, Şehir İçi Tarihi Rota, ve Yazılıkaya (Frig Vadisi) Rotası olmak üzere 5 bölümde incelenmiştir. Sonuç olarak, Eskişehir ilinde mevcut rotalar dışında yeni rotalar ile bu rotalar üzerinde pek çok turistik çekicilik tespit edilmiş ve kullanılması önerilmiştir.
Orta Avrupa ülkelerinin ekoturizm kapsamında incelenmesi
Ekoturizm faaliyetlerinin gerçekleştirildiği destinasyonlarda gelişen turizmin yönetilmesi günümüzde nerdeyse zorunlu bir ihtiyaç haline gelmiştir. Dolayısıyla, dünyanın çeşitli destinasyonlarında ekoturizm ile ilgili faaliyetler çeşitlenmiştir. Küresel anlamda, ekoturizm faaliyetlerinin gerçekleştirildiği destinasyonların koşullarına göre geliştirilen çözümlere ve iyi uygulamalara (best practice) odaklanan araştırmalar yapılmıştır. Tez çalışmasının amacı Orta Avrupa ülkelerinde (Almanya, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Lihtenştayn, Macaristan, Polonya, Slovakya, Slovenya ve İsviçre) ekoturizm faaliyetlerinin incelenmesidir. Tez nitel bir çalışmadır. İkincil veriler ve fotoğraflar tez kapsamındaki ülkelerin resmi sitelerinden elde edilmiştir. Araştırmanın uygulama bölümünde tez kapsamındaki ülkeler tek tek ekoturizm bağlamında incelenmiştir. Bu ülkelerde gerçekleştirilen ekoturizm faaliyetleri dağ turizmi, yamaç paraşütü, yaban hayatı gözleme, kamp-karavan turizmi, kuş gözlemciliği, inanç turizmi, avcılık, doğa yürüyüşü, foto safari, yayla turizmi, mağara turizmi, festivaller, su sporları, botanik turizm, ekogastronomi turizmi, yöresel ürünler, sportif olta balıkçılığı, termal turizm, kültür turizmi gibi ekoturizm türleri kapsamında incelenmiştir.
Ekoturizm kapsamında ortadoğu ülkelerinin incelenmesi
Turizm, tüm dünyada ve Türkiye'de büyük bir sektör olup, her geçen önemini artırmaktadır. Bu sektör gelişirken sosyo-ekonomik ve çevresel tahribatlara da yol açmış ve bu tahribat insanları alternatif türlere yöneltmiştir. Turizmin en bilinen modeli deniz-kum-güneştir. Bu modelin yerine geçecek en önemli çeşit ekoturizmdir. Ekoturizm çevreye minimum zararla ve yerel halkın çıkarlarını koruyarak uygulanır. Dünya geneli bir problem olan sürdürülebilirlik için ekoturizm iyi bir kaynaktır. Bu çalışmanın amacı Orta Doğu ülkelerinin (Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Filistin, Irak, İran, İsrail, Katar, Kıbrıs, Kuveyt, Libya, Lübnan, Mısır, Suriye, Suudi Arabistan, Umman, Ürdün ve Yemen) ekoturizm olanaklarının incelenmesidir. Çalışmanın gerçekleştiği yer olan Orta Doğu; tarihi, kültürü, doğal güzellikleri ve konumu ile tüm medeniyetlerin beşiği konumundadır. Araştırmanın yöntemi nitel olup, ikincil veriler kullanılarak hazırlanmıştır. Tez kapsamındaki ülkeler birer birer ekoturizm bağlamında incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Orta Doğu, Ekoturizm, Sürdürülebilirlik
Turizm planlamasında bir antik kentten yerel beklentiler; Tyana alan araştırması
Tyana antik kenti geçmişten bugüne birçok uygarlığa, dine ve insanlığa ev sahipliği yapmıştır. Fakat günümüze kadar yapılan çalışmalarda Tyana'nın sahip olduğu kültürel miras değeri yeterince ortaya çıkarılmamıştır. Turizmde önemli bir konuma sahip olan Tyana antik kenti yerel halk tarafından da beklenilen değer ve potansiyeli gösterememektedir. Bu çalışmada Tyana antik kentin çevresinde yaşayan yerel halkın görüşleri ve bakış açısı ile turizme kazandırılması amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak röportaj yöntemi kullanılmıştır. Yerel halk ile yüz yüze görüşme sağlanmış ve röportajların analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları bulgular kısmında verilmiştir. Sonuçlara bakıldığında yerel halkın Tyana antik kentini yeterince tanıtılmadığı ve turizme kazandırılmadığından mağdur olduğu kanısına varılmıştır.
Ekoturizm destinasyonlarında etkili olan kriterlerin analitik hiyerarşi süreci yönetimi ile belirlenmesi: Giresun ili üzerine bir araştırma
Günümüz turizm endüstrisi ulusal ve uluslararası boyutta meydana gelen olaylar sonucunda turistlerin tatil anlayışına yönelik değişimler olmaktadır. Bugün Dünya'da yaşanan "Covid-19" salgınıyla birlikte küçük gruplar halinde, doğaya zarar vermeden doğa ile bütünleşen turizm türü olan ekoturizm daha fazla tercih edilir hale gelmiştir. Bu bağlamda ekoturizm destinasyonlarının sunduğu eşsiz imkanların turistlerin dikkatini çekebilmesi için seyahat acenteleri tarafından yapılan pazarlama ve tanıtım çalışmalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Giresun ili coğrafi özellikleri, yaylaları, ekoköyleri ve ekolojik çeşitliliği açısından önemli bir ekoturizm destinasyondur. Bu çalışmanın amacı; Giresun ilinde bulunan seyahat acentelerinin yöneticilerinin "Analitik Hiyerarşi Süreci" (AHS) yöntemi kullanılarak ekoturizm anlayışına yönelik seçimleri sonucunda hangi kriterin veya kriterlerin etkili olduğunu ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, öncelikle konu hakkında literatür taraması yapılmış olup veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Anket verileri sunucunda elde edilen veriler doğrultusunda ilk olarak seyahat acente yöneticilerin demografik durumlarını gösteren frekans analizi SPSS25 programı ile yapıldıktan sonra Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHS) önceden belirtilmiş olan kriterlerin ikili karşılaştırma matrisi oluşturulmuştur. Daha sonra geometrik ortalamalar hesaplanmıştır. Verilerin analizinde Super decision V 3.2 programı kullanılmıştır. Analiz sonucunda, güvenlik kriterinin seyahat acente yöneticilerinin ekoturizm anlayışına yönelik en önemli seçim kriteri olduğu görülmüştür. Seyahat acente yöneticilerinin ekoturizm anlayışına yönelik diğer seçim kriterlerinin önem düzeyleri güçlüden zayıfa doğru sırasıyla turizm tesisleri, doğal yaşam, kültürel yapı, ulaşım, coğrafi özellikler, altyapı, iklim ve fiyat olarak belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada Giresun'da gerçekleşen ekoturizm faaliyetlerinin geliştirilmesine katkıda bulunacak kriterlere yönelik öneriler sunulmaktadır.
COVID-19 salgını sonrasında güncellenen turizm algısının glamping turizmine etkisi üzerine bir araştırma: Giresun örneği
Türkiye gerek doğal özellikleri gerekse tarihi ve kültürel özellikleri açısından oldukça zengin bir ülkedir. Bu zenginliklerin korunarak turizme kazandırılması gerekmektedir. Aksi takdirde kontrolsüz ve plansız turizm projeleri ülke turizmine katkı sunmak yerine çevreyi ve değerleri tahrip edeceğinden, ülke ve bölge turizmine kapanması zor yaralar açılacaktır. Bu açıdan turizmin sürdürülebilirliği adına ekoturizm gibi turizm seçeneklerinin değerlendirilmesi ülkenin yararına olacaktır. Ekoturizm, ülkeyi ziyarete gelenlerin; doğal, tarihi ve kültürel güzellikler içinde dinlenme olanağı sunarken, aynı zamanda çevreye duyarlı olmayı ve bu zenginliklere zarar vermeden onları keşfetmeyi hedefler. Günümüzde turistlerin turizm ürünlerine yönelik talepleri oldukça değişikliğe uğramış ve çeşitlenmiştir. Günümüz insanı özellikle metropol hayatın yoğun temposundan uzaklaşarak, doğayla baş başa ve izole tatil anlayışını benimsemeye doğru bir trende yönelmiştir. Son yaşanan COVID-19 salgınının bu tüketici eğilimini daha da güçlendireceği; butik turizm ve doğa ile iç içe, daha izole turizm tercihlerinin pekişeceği yönünde sinyalleri de daha net almaktayız. Doğaya dönük, sakin ve yeni mekanlar arayışında olan metropol insanının bunu daha lüks ve rahat bir ortamda yaşama arzusu, metropol insanını yeni bir tatil anlayışı olan glamping turizmiyle tanıştırmıştır. Glamping turizminde; konfor tatilin odağında tutulurken, turistlere doğa içinde değişik konseptlerde konaklama imkânı ve yeni deneyimler kazandıran farklı rekreasyonel aktiviteler sunulmaktadır. Bu çalışmadaki amaç; glamping turizmini detaylı olarak incelemek, glamping turizminin ülkemizdeki durumunu tespit etmek ve Giresun ilinde uygulanabilirliğini araştırmaktır. Giresun ili glamping turizmi açısından doğal kaynaklar açısından, potansiyeli oldukça yüksek bir ildir. Dolayısıyla il kapsamında, kaynak kullanım dengesini temel alan detaylı turizm planlamaları yapılmalıdır. İl içerisinde var olan ve yeni kurulacak işletmelerin çevreye duyarlı ve doğal yapıyı koruyan hizmetler sunarak turizm gelişimine katkı sunulması gerekmektedir. Bu kapsamda halkın, ziyaretçilerin, turizm işletmelerinin bilinçlendirilmesi şarttır. Doğal yapıyı koruyan ve doğaya uygun konaklama mimarisini kullanan glamping işletmelerinin Giresun'un turizm gelişimi için uygun olduğu ve büyük bir potansiyele sahip olduğu aşikârdır. Bu çalışmayla literatüre akademik olarak katkıda bulunmanın yanında turizm sektöründe arayış içerisinde olan destinasyon veya girişimcilere öneriler getirilecektir. Anahtar Kelimeler: Glamping turizmi, Giresun, Ekoturizm
Trabzon'daki yerel halkın ekoturizme yönelik tutum ve algılarına ilişkin bir çalışma
Turizm faaliyetlerinin doğa üzerindeki baskıyı artırarak, atmosferik kirlilik, bölgedeki taşıma kapasitesinin aşılması, yaban hayatı popülasyonunun ve endemik bitki türlerinin zarar görmesi, su kaynaklarının güvensiz hale gelmesi, çöplerin doğal ve yaşam alanlarına zarar verebilecek şekilde atılmaları gibi sayısız ekolojik problemlere yol açmaktadır. Çevre üzerindeki bu olumsuz etkiler sorumlu bir turizm çeşidini benimseme konusundaki zorunluluğu ortaya çıkardığından doğa tabanlı bir alternatif turizm fikri olan ekoturizm ortaya çıkmıştır. Turizm sektöründe doğal kaynakların sürdürülebilirliğini sağlayıcı temel taşlardan biri olan ekoturizm doğal alanlar, yerel halk ve turizm arasındaki ilişkiyi destekleyerek, doğal ve kültürel değerlerin zarar görmeden kullanılmasını, koruma ve geliştirme dengesini sağlamaya yardımcı olabilecek bir kavramdır. Çalışma alanı olarak belirlenen Doğu Karadeniz Bölgesindeki Trabzon ili hem kıyı hem de dağlık kesimleri içermesi, sahip olduğu farklı bitki örtüleri, toprak yapısı, yeraltı ve yerüstü sularının temiz, florasının tıbbi ve aromatik bitkilerce zengin, hem kutbi hem de tropikal hava kütlelerine sahip olması nedeniyle ekoturizm açısından önemli olanaklar sunmaktadır. Trabzon ilindeki yerel halkın ekoturizme yönelik tutum ve algılarını konu alan bu çalışmanın amacı ekoturizmin yerel halk tarafından bilinirliğini belirleyerek, yerel halkın nasıl bir tutum sergilediğini ölçmektir. Araştırmaya ilişkin veriler anket yöntemi ile elde edilmiş olup çalışmanın evrenini Trabzon halkı oluşturmaktadır. Araştırmanın sonucunda Trabzon'da yaşan yerel halkın ekoturizmin, ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel gelişimine karşı olumlu yönde tutum gösterdikleri tespit edilmiştir.
Giresun sakinlerinin rekreasyon talepleri, kent içi ve yakın çevresindeki ekoturizm kaynaklarının rekreasyon potansiyellerinin belirlenmesi
Sanayi devrimi sonucunda meydana gelen aşırı endüstrileşme, kentleşme ve doğal hayattan uzaklaşma ekolojik dengede sıkıntılar meydana getirmiştir. İnsan gücüne dayalı iş kaynaklarının toplumda meydana getirdiği stres ve yorgunluk hali önceden de var olan rekreasyon etkinliklerine katılımı arttırmış ve ihtiyaç haline getirmiştir. Bunun en yakın örneğini ise 2020 yılında tüm dünyayı çepe çevre saran Covid-19 virüsü salgınında evlere kapandıkça yaşadığımız sıkıntılarla görmekteyiz. Rekreasyonun günlük yaşamımızda bu denli önemli olması, bu rekreasyon faaliyetlerinin alanlarda çeşitlendirilmesini gerektirmektedir. Bu nedenle rekreasyona uygun açık alanların potansiyellerini ve bu potansiyelin kapasitesi ile sağlanacak performans değerlerinin de bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışma Doğu Karadeniz bölgemizin yaylaları ve vejetaryen mutfağı ile meşhur Giresun İlinde yapılmıştır. Çünkü, Giresun küresel iklim değişimine bağlı olarak sayılarının azalacağı öngörülen yaşanılabilir coğrafya içerisinde gösterilen illerimizden birisidir. Giresun doğası her mevsim sunduğu değişen rekreasyon ve turizm aktivite çeşitliliği ile geleceğin önemli destinasyonlarından biri olarak gösterilmektedir. Bu özelliğini büyük ölçüde doğasına borçludur ve Giresun doğası mutlak surette sürdürülebilir turizm anlayışıyla turistlik hareketliliğin içine alınmalıdır. Doğayı koruyarak kullanmamız için yapmamız gereken olmazsa olmaz çalışmalardan birisi rekreasyon potansiyelinin tespit edilmesidir. Rekreasyon potansiyeli tespitinde, ülkemizde neredeyse kullanılan tek yöntem Gülez yöntemidir. Bu yönüyle bizde çalışmamızda temel ölçek olarak Gülez yöntemini kullanmayı tercih ettik. Giresun şehrinde, halkın en çok tercih ettiği kent içi rekreasyon alanlarından olan ve bugüne kadar rekreasyon potansiyelleri çalışılmamış Giresun Kalesi, Giresun Adası ve Giresun Gedikkaya rekreasyon alanı çalışılmak üzere belirlenmiştir. Seçilen bu alanlarda 390 katılımcı ile rekreasyonel taleplerini belirlemek için yüz yüze anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu anket verileri güvenirlik analizleri yapıldıktan sonra temel istatistik işlemlerle "rekreasyon alanı kapasite ve performans analizi" hazırlığında kullanılmıştır. Alanların rekreasyon potansiyeli, kapasitesi ve performans değerleri sırasıyla, Giresun Kalesi için bulunan; % 73, % 85, % 50 Giresun Adası için, ' % 61, % 46, % 8, ve Gedikkaya için, %63, %72, %19, olarak hesaplanmıştır. Bu değerle bakıldığında, Giresunluların ve Giresun'a gelen hemen her turistin ziyaret ettiği ve rekreasyonel faaliyetlerde bulunduğu Kale ise potansiyel olarak "yüksek", kapasite "çok iyi" ve performans olarak "orta" düzeyde görülmektedir. Giresun Adası'nın rekreasyon potansiyeli "yüksek", kapasitesi "orta", performansı "çok düşüktür". Gedikkaya ise potansiyel ve kapasite olarak "yüksek" , performansı "çok düşük" bulunmuştur. Bu veriler gösteriyor ki, her üç alanda potansiyel ve kapasite mevcut olduğu halde toplumun kendisine sunulmasını beklediği rekreasyonel olanaklar, yeterince sunulamamış. Başka bir deyişle halkın beklediği performans düzeyine ulaşılamamıştır. Gülez yöntemi 1990 yılların şartlarında hazırlanmıştır. Başka bir ifade ile halkın bugün rekreasyon olarak icra ettiği aktivite çeşitliliği o yıllarda, yaygın değildi yada hiç yoktu. Dolayısıyla Gülez yöntemini oluşturan ölçekler ve bunlara ait alt önermeler bugünkü rekreasyon beklentilerine cevap verecek zenginlikte değildir ve revize edilmesi mutlaka düşünülmelidir. Anahtar Kelimeler: Rekreasyon Potansiyeli, Gülez Yöntemi, Giresun Adası,Giresun Kalesi, Giresun-Gedikkaya, Rekreasyon Kapasitesi ve Rekreasyon Performansı
Yalıköy (Ordu-Fatsa) ve yakın çevresinin ekoturizm potansiyeli
Dünyada hızla gelişen sektörlerden biri olan turizm sektörü içinde ilk sırada yer alan deniz turizminin yanında, yeni turizm çeşitleri içinde olan ekoturizm hızla yaygınlaşmaktadır. Deniz - kum - güneş üçlüsünden oluşan kitle turizminden farklı arayışlara yönelen turistler, şehir hayatının yoğun, sıkıcı, baskıcı yaşamından kurtulmak için hem turizmi her mevsim yaşamak hem de ziyaret edilen bölgenin kültürünü yerinde yaşayıp öğrenmek için ekoturizme doğru bir yönelim gerçekleştirmektedir. Ordu yöresi ekoturizm potansiyeli yüksek bir saha olup, Yalıköy'ün ekoturizm potansiyeli ile ilgili yapılmış akademik ve bilimsel herhangi bir çalışmanın bulunmaması çalışmanın oluşturulmasında en büyük etkendir. Bu çerçevede bu çalışmanın amacı Yalıköy ve yakın çevresinin sahip olduğu ekoturizm potansiyelinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada veri elde etmek için araştırma sahasında arazi çalışmaları ve gözlemlerde bulunulmuş, halkla görüşmeler gerçekleştirilmiş ve resmi kurumlardan bilgilerle veriler elde edilmiştir. Çalışma sahasını oluşturan Yalıköy ve yakın çevresi gerek coğrafi konumu, gerekse sahip olduğu doğal güzellikleri ve ayrıca turizm gelişme bölgesi içinde bulunması nedeniyle ayrıcalıklı öneme sahiptir. Yalıköy, Karadeniz kıyısında olması nedeniyle deniz turizminin yanı sıra ekoturizm faaliyetleri için de potansiyele sahiptir. Yalıköy ve yakın çevresinde tekne turları, sportif olta balıkçılığı, kuş gözlemciliği, gastronomi turizmi, doğa fotoğrafçılığı, kültür turizmi, festival ve şenlik turizmi gibi ekoturizm faaliyetleri yapılabilmektedir. Çalışma, bölge ile ilgili yardımcı bir kaynak niteliği taşıyacağı noktasında önem arz etmektedir. Sonuç olarak bölgede var olan ekoturizm potansiyeli coğrafi unsurlarla da ilişkilendirilerek farklı yönleri ile incelenmiş ve değerlendirilmiş, analizler yapılmış, sonuç ve öneriler ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Yerel halkın ekoturizme yönelik algısı Alanya bölgesi örneği
Ekoturizm doğal ve sosyo-kültürel çevreyi koruyarak gelişen, yerel halkın da ekoturizmin ortaya çıkardığı ekonomik gelişmeden fayda sağlamasına yarayan bir alternatif turizm çeşididir. Ülke ya da bölgenin sahip olduğu turistik doğal kaynakları koruyarak kullanma dengesini sağlaması yönüyle ekoturizm önemlidir. Yerel halkın kültürel yapısını koruması ve ekonomik fayda sağlaması ekoturizmin gelişiminde etkilidir. Ekoturizmin gelişmesi için yerel halkın desteği ve ekoturizm konusundaki algıları önem teşkil etmektedir. Yerel halkın ekoturizm algıları olumlu yönde olursa ziyaretçilere davranış şekilleri de olumlu olacak ve bu durum ekoturizm faaliyetlerinin bölgedeki gelişimini etkileyecektir. Araştırmada önemli turizm destinasyonlarından olan Alanya İlçesi'nin ekoturizm potansiyeli araştırılarak yerel halkın ekoturizme yönelik algısının ölçülmesi amaçlanmaktadır. Buna bağlı olarak çalışmanın birinci bölümünde turizm ve turizmin sınıflandırılması kavramlarından bahsedilmiştir. İkinci bölümde sürdürülebilir turizm, alternatif turizm ve ekoturizm kavramları açıklanarak ekoturizmin gelişimi, özellikleri, önemi, amaçları, ilkeleri ve etkileri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Alanya İlçesi'nin coğrafi özellikleri, mevcut ve geliştirilebilecek ekoturizm faaliyetlerine değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise araştırmanın amacı, önemi, konusu, yöntemi, bulguları ve sonuçlarına yer verilmiştir. Araştırmada 522 kişiye anket uygulanarak veriler SPSS 22.0 programında değerlendirilmiş ve frekans analizi, ortalama, standart sapma, güvenilirlik, T-testi, ANOVA Testi gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda Alanya bölgesinde yaşayan yerel halkın ekoturizm algılarının olumlu yönde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yerel halkın demografik özelliklerine bağlı olarak değerlendirildiğinde ekoturizme yönelik algıları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.
Sürdürülebilirlik kapsamında Derebucak İlçesi'nin (Konya) ekoturizm potansiyeli ve yerel halkın ekoturizm algısı
Turizm aktivitelerinin çevre üzerindeki baskı faktörünü yükselterek, hava kirliliği, çevredeki taşıma kapasitesinin kurtulması, yaban hayatın habitatının muhafaza altına alınması ve bu hayatta bulunan hayvan ve bitki türlerinin zarara uğraması gibi birçok kötü tarafı bulunmaktadır. Bütün bu negatif turizm etkenlerinin önüne geçebilmek ve aynı zamanda tatil yapabilmek için doğa yanlı bir alternatif turizm çeşidi ortaya çıkmıştır. Her alanda olduğu gibi turizm alanında da değişiklikler meydana gelerek başkalaşım geçirmektedir. Birçok ülkenin ekonomik gelişimine katkı sağlayan turizm, insanların doğaya ve kültürel miraslara olan ilgisinin artması, sakin bir seyahatin benimsenmesi gerekçesi ile ekoturizm kavramını ortaya çıkartmıştır. Son yıllarda çevre bilincinin artması ve insanların boş zamanlarını deniz, kum ve güneş turizmi dışındaki turizm faaliyetlerine ayırmaya başlaması ekoturizme ve faaliyetlerine olan ilgiyi artırmıştır. Turizm endüstrisinde doğal çevrenin ve kaynaklarının korunarak devamlılığının sağlanabilirliğini sağlayıcı yapıtaşlarından bir tanesi olan ekoturizm sektörü, doğal bölgeler, yerli halk ve turistik aktiviteler arasındaki ilişkiyi destekleyerek bir denge oluşturulmasını sağlamaktadır. Yapılan bu çalışmada, Derebucak ilçesinin ekoturizm potansiyeli incelenerek yerel halkın ekoturizm algısı ele alınmıştır. Ayrıca alternatif ve sürdürülebilir turizm türlerinden biri olan doğa temelli ekoturizmi, ekoturizmin türleri, Dünya ve Türkiye ekoturizmini incelemektedir. Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Derebucak, sürdürülebilir turizm,
Cehennem Deresi Havzasında (İdil, Şırnak) ekoturizm
Sanayi Devrimi ve teknolojinin gelişimine koşut olarak makineleşmenin sağladığı kolaylıklar ve ulaşım araçlarındaki gelişmeler sonucunda insanların boş zamanı artmıştır. Ortaya çıkan bu gelişmelerle, insanlar daha fazla gezip görme ihtiyacı duymuştur. Eskiden kitlesel olarak gerçekleştirilen ve deniz-kum-güneş üçlemesi olarak nitelendirilen turizm anlayışı; çevre bilincinin artması, kitle turizminin ortaya çıkardığı olumsuzlukların farkına varılması, adrenalin, insanların daha bireysel davranma eğilimleri gibi eylemlerin ve durumların sonucunda ekoturizmin daha fazla talep edilmeye başlandığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, Cehennem Deresi'nin önemi, tarihi ve kültürel geçmişi ile beraber, burada yapılabilecek eko turizm faaliyetlerini ortaya çıkarmaktır. Nitel araştırma yönteminin uygulandığı çalışmada, veriler gözlem ve doküman inceleme tekniği ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, çalışma sahasında; mağaralardan oluşan 18 eski yerleşim yeri, 10 su değirmeni, 10 mezarlık, Merdodo ve Mergorgis isminde 2 kilise ve bu kiliselere ait mezarlıklar ve günümüzde hayvancılık için kullanılan mağaralar tespit edilmiştir. Cehennem Deresi'nin doğal çekiciliği başta olmak üzere trekking ve akarsu turizmine bağlı faaliyetler için oldukça elverişli olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma ile Cehennem Deresi trekking yürüyüş rotası, kültürel alanları da kapsayacak şekilde uzatılmış, alternatif yollar ve patika yollar ilave edilmiştir. Doğal çekiciliği ile ön plana çıkan mevkiler, seyir tepeleri, mağaralardan oluşan eski yerleşim yelerleri, mezarlıklar, su değirmenleri, trekking yolları noktasal veri olarak işlenmiş ve haritalandırılmıştır. Cehennem Deresi'nin doğal ve kültürel yapısı ile ekoturizm potansiyeline sahip olduğu ve ileride yapılacak çalışmalara ile bölgenin turizm açısından gelişebileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Cehennem Deresi (NawalaKoriye), Kanyon, Yarbaşı (Hespıst), Ekoturizim, Trekking Rotaları
Ekoturizm kapsamında çevre bilincinin yeşil ürün satın alma davranışına etkisi: Antalya örneği
Çevre Ekoturizm destinasyonları, çevresel ve doğal deneyimlerle ilgilenen turistlerin talebini karşılamak için popüler hale gelmektedir. Ancak popülerlik ekoturizm destinasyonlarının sürdürülebilir gelişimine çevre kirliliği, hava kirliliği, gürültü kirliliği, kalabalık, artan nüfus, artan tüketim gibi çevresel açıdan zarar verebilmektedir. Dolayısıyla, ekoturizm destinasyonlarının sürdürülebilirliğini sağlamak için çevre dostu, çevre bilincine ve ekoturizm bilgisine sahip olan turistlere sahip olmak önemlidir. Özellikle çevreyi koruma odaklı yeşil ürünlerin kullanımının yaygınlaşması açısından turistlerin çevresel yönler konusunda farkındalığa sahip olması beklenmektedir. Araştırmanın bu bağlamdaki amacı, ekoturizm bağlamında çevre bilinci ile yeşil ürün satın alma davranışı arasındaki ilişkinin varlığını tespit ederek çevre bilincinin yeşil ürün satın alma davranışı üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemi kullanılarak bir anket formu ile veriler 10 Nisan 2021 ve 22 Haziran 2022 tarihleri arasında 454 kişiden toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, Antalya ilini ziyaret eden yerli turistler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evreni temsil edecek sayıda ulaşılan Antalya ilini ziyaret eden yerli turistlerdir. Tarama modeli niteliğinde olan araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm demografik özelliklere ilişkin soruların yer aldığı bölümdür. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde sırasıyla çevre bilinci, yeşil ürün satın alma davranışı ve yeşil konaklama satın alma davranışı ölçeklerinin yer aldığı bölümdür. Anket ile elde edilen veriler, istatistik paket programından yararlanılarak araştırma amacına uygun analizlere tabi tutularak çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Kurulan hipotezlere bağlı olarak korelasyon ve regresyon analizleri de yapılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda, değişkenler arasında düşük ve orta düzey ilişki olduğu tespit edilmiştir. Buna göre çevre bilinci düzeyi arttıkça yeşil ürün satın alma davranışı ve yeşil konaklama satın alma davranışı düzeyi de artmaktadır. Ayrıca, yeşil ürün satın alma davranışı arttıkça yeşil konaklama satın alma davranışı da artmaktadır. Regresyon analizi sonucunda çevre bilincinin yeşil satın alma davranışı ve yeşil konaklama satın alma davranışı üzerinde anlamlı etkisi olup; yeşil satın alma davranışının da yeşil konaklama satın alma davranışı üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, araştırma kapsamında geliştirilen H1, H2 ve H3 hipotezleri kabul edilmiştir.
Şırnak'ta doğal olarak yetişen ve pazarlama önemine sahip bazı bitki türlerinin kullanım amaçlarının ortaya konulması
Şırnak bölgesi, farklı coğrafik ve iklim özelliklerine sahip olması nedeniyle, doğada yetişen bitki türleri bakımından son derece zengin bir floraya sahiptir. Şırnak ilinde yetişen bitki türleri, uzun yıllardan beri bölge insanı tarafından farklı amaçlarla kullanılıyor olsa bile, bu bitkilerin bilimsel olarak teşhis edilmesi, kullanım amaçları, pazarlama, bölge ekonomisine katkısı ve ekoturizm açısından mevcut durumunun ortaya konulması önemlidir. Bu çalışma, Şırnak bölgesinin doğal florasında bulunan, bölge insanı tarafından uzun yıllardan beri farklı amaçlarla kullanılan, bölgesel isimleri ile tanınan, bitki türlerinin teşhisinin yapılması, tüketim ve sağlık amaçlı olarak kullanımlarının belirlenmesi, pazar koşulların bilinmesi ve özellikle de ekoturizm açısından potansiyelinin değerlendirilmesi ve bölge ekonomisine katkılarının ortaya konulması amacıyla yürütülmüştür. Araştırma verisi yapılandırılmış/yarı yapılandırılmış görüşme ve saha (arazi) çalışması olmak üzere iki aşamada toplanmıştır. Farklı dönemlerde bölgenin florasındaki bitkiler gözlemlenerek, fotoğraflanarak ve bitki örnekleri alınarak tür bazında teşhisleri yapılmıştır. Ayrıca bölge insanıyla yüz yüze yapılan görüşmelerle, bitkinin yöresel isimleri ve ne amaçla kullanıldığı ile ilgili bilgiler edinilmiştir. Daha sonra bitkilerin yöresel isimleri ile bilimsel isimleri birleştirilerek, ulusal ve uluslararası literatürle desteklenmiştir. Şırnak bölgesinde yapılan saha (arazi) çalışması ve yüz yüze görüşmelerde farklı amaçlarla kullanılan ve ekonomik değere sahip otuzbir tür tespit edilmiş olup, bu türlerin yaygın olarak bilinen ve kullanılan pazarlama, bölge ekonomisi ve eko turizm bakımından potansiyelleri ortaya konulmuştur. Böylece söz konusu türlerin yurt içi ve yurt dışında tanınırlığının ve yaygın etkisinin bilinmesiyle birlikte eko turizm açısından önemli bir farkındalık oluşacağı düşünülmektedir. Bununla birlikte, bölgede eko turizm faaliyetlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, Şırnak bölgesinin bölge ve ülke ekonomisinde önemli yer edineceğini belirtmek gerekir. Ayrıca bölgede doğal olarak yetişen bitki türlerinin insan gıdası (yemek vs.) olarak kullanılabileceğinin bilinmesiyle daha düşük maliyetlerle gıda temin edilebilecektir. Benzer şekilde, bu bitkilerin ilaç olarak kullanımlarının bilinmesiyle de sağlık açısından önemli olan bazı türlerin sağlık sektörüne katkı sağlayacağını belirtmek gerekir.
Şırnak halkının ekoturizm farkındalığının ekoturizm algısına etkisi
Bu araştırmanın temel amacı, Şırnak ilinde yaşayan halkın ekoturizm farkındalığının ekoturizm algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu kapsamda nicel araştırma yöntemi kullanılarak 10 Nisan-30 Mayıs 2021 tarihleri arasında anket ile veriler toplanmıştır. Veriler dijital kanallar aracılığıyla ve yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak'ta yaşayan halk ile Şırnak ilinde en az 5 yıl ikamet eden, 18 yaş veya üstü kişiler oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi evreni temsil eden araştırmaya katılan Şırnak ilinde yaşayan (421 katılımcı) kişilerdir. Analizler sonucunda, ekoturizmin anlamına ilişkin pozitif farkındalığın ekoturizmin sosyo-kültürel etkisini, ekoturizmin ekonomik etkisini ve ekoturizmin çevresel etkisini anlamlı bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Ancak ekoturizmin anlamına ilişkin negatif farkındalığın ekoturizmin etkilerine yönelik algıyı anlamlı bir şekilde etkilemediği görülmüştür. Öte yandan ekoturizm faaliyetlerine ilişkin farkındalığın da ekoturizmin etkilerine yönelik algıyı anlamlı bir şekilde etkilediği bulunmuştur. Araştırma bulgularının genel olarak literatürle paralel olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonunda, bilim insanlarına ve turizm profesyonellerine birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Turizm paydaşlarının Şırnak inanç turizmine yönelik algıları
Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Şırnak ili geçmişten günümüze Ezidi, Süryani, Ermeni, Hristiyan, Nasturi, Yahudi, Müslüman inançlarına sahip toplumlara ev sahipliği yapmış olduğundan, inanç turizmi açısından önemli bir yere sahiptir. Çalışmanın temel amacı, turizm paydaşlarının, Şırnak inanç turizmi potansiyeline yönelik algılarını ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde, nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni kullanılmıştır. Literatür kısmında doküman incelemesi, veri toplama aşamasında ise yüz yüze görüşme tekniği kullanılmıştır. Örnekleme seçimi için amaçlı örneklem tekniklerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları Şırnak'ta özel ve kamu sektöründen inanç turizmi paydaşları ile görüşülmüştür. Araştırma kapsamında, 17 turizm paydaşından veri elde edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. İçerik analizi için MAXQUDA 2020 nitel veri analiz programından faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda; paydaşlar Şırnak'ın inanç turizmi potansiyelinin etkin bir şekilde kullanılamadığı algısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Paydaşlar tarafından bu durumun nedenleri; olumsuz şehir algısı, halkın bilinçsiz olması, ekonomik sorunlar, altyapı-üstyapı sorunları ve bürokrasi engeli olarak ifade edilmiştir. Şırnak ilinin sahip olduğu inanç turizmi potansiyelinin daha etkin bir şekilde kullanılması için birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerine etkisi: Turizm eğitimi almakta olan öğrenciler üzerine bir araştırma
Ekoturizm, doğal çevreyi ve kültürel kaynakları korumayı hedef edinen, ziyaretçi etkisi minumum olan, yerel topluma ekonomik istihdam sağlayan, doğallığı bozulmamış alanlara çevre bilinciyle yapılan seyehatlerden oluşmaktadır. İnsanların çevre bilinci ve ekoturizm kavramına ilişkin bilgilerinin anlaşılması, planlama ve pazarlamayı verimli bir şekilde yapabilmek için turizm planlamacıları ve ekoturizmin doğanın, kültürün gelecek nesillere aktarılması ve sürdürülebilir olması için gerekli bir bilgidir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerine etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde, nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesiyle anket tekniği kullanılmış olup, veriler sosyal medya aracılığı ile 10 Nisan – 10 Mayıs 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de turizmle ilişkili bölümlerde okumakta olan ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örneklem yöntemi tercih edilmiş olup, 400 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise evreni temsil edecek sayıda ulaşılan Türkiye'de turizmle ilişkili bölümlerde okumakta olan öğrenciler oluşturmaktadır. Elde edilen veriler ile araştırmanın amaçlarına uygun olarak frekans analizi, güvenirlik ve faktör analizleri, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulgulanmıştır. Değişkenlerin boyutlarına ilişkin yapılan regresyon analizi sonucunda ise ekoturizme olan bakış açısının ve ekoturizmin sosyo-kültürel gelişmeye katkısının insan merkezli yargılar ve çevre merkezli yargılar üzerindeki etkisi de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu sonuca ek olarak, ekoturizm bilgisi ve çevre bilinci arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan korelasyon analizi sonucunda ölçek boyutları arasında pozitif doğrusal düşük, orta ve yüksek düzeyde ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Her iki ölçeğin toplamı için yapılan korelasyon analizine göre ekoturizm bilgisi ve çevre bilinci arasında pozitif doğrusal orta düzey ilişki olduğu bulgulanmıştır.
Türkiye'de ekoturizm konusundaki lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi
Doğal çevrelerin korunmasını ve yerel toplulukların refahını vurgulayan sürdürülebilir bir turizm türü olan ekoturizm, Türkiye'de giderek artan bir akademik ilgi görmektedir. Bu çalışma, eğilimleri, araştırma temalarını ve metodolojik yaklaşımları belirlemek için Türkiye'de ekoturizm üzerine yapılmış lisansüstü tezlerin kapsamlı bir bibliyometrik analizini yürütmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda YÖK Tez Merkezi veritabanındaki yüksek lisans ve doktora tezleri örneklem olarak alınmıştır. Analiz sonuçları, Türkiye'de sürdürülebilir turizme yönelik artan akademik odaklanmayı yansıtan, yıllar içinde ekoturizmle ilgili lisansüstü tez sayısında önemli bir artış olduğunu göstermektedir. Baskın araştırma temaları arasında ekoturizmin ekoturizm potansiyeli, ekoturizm yaklaşımları ve sürdürülebilirlik yer almaktadır. Metodolojik olarak, tezler nitel ve nicel yöntemlerin dengeli bir şekilde kullanıldığı çeşitli yaklaşımlar sergilemektedir. Nitel bir yaklaşım kullanılan bu çalışmada, araştırma kapsamında incelemenin yapıldığı 15 Ağustos 2023 ile 15 Eylül 2023 tarihleri arası itibariyle altısı doktora tezi ve 76'sı yüksek lisans tezi olmak üzere ekoturizm konusunda toplam 82 lisansüstü tez yapıldığı ve bu tezlerin 2001 ile 2023 yılları arasında tamamlandığı tespit edilmiştir. Çalışmada bahse konu lisansüstü tezler analiz sürecine dahil edilmiştir. Araştırmanın coğrafi dağılımı, Karadeniz bölgesi, Akdeniz kıyısı ve çeşitli milli parklar gibi Türkiye'deki önemli ekoturizm destinasyonlarını vurgulamaktadır. Bu çalışma, entelektüel manzarayı haritalayarak ve daha fazla araştırma gerektiren alanları belirleyerek Türkiye'deki ekoturizmin lisansüstü düzeydeki akademik anlayışına katkıda bulunmaktadır. Bulgular, Türkiye'de ekoturizm uygulamalarının sürdürülebilirliğini ve etkinliğini artırmaya odaklanan araştırmacılar, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için değerli içgörüler sunmaktadır. Belirlenen boşlukları ele almak ve Türkiye bağlamında ekoturizm çalışmaları alanını daha da ilerletmek için gelecekteki araştırma yönleri önerilmektedir.
Suç ve güvenlik algısının tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyetleri üzerindeki etkisinde ziyaretçi memnuniyetinin aracılık rolü: Şırnak ili örneği
Güvenlik, günümüz dünyasında giderek önem kazanan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Turizm oldukça riskli bir sektördür. Küreselleşme, siyasi ve ekonomik sorunlar, terörizm, savaş ve doğal afetler gibi pek çok faktör turizm sektörünü önemli bir biçimde etkilemektedir. Turistlerin seyahat tercihlerinde güvenlik algısının büyük bir önemi bulunmaktadır. Bir bölgenin güvenli olup olmadığı turistlerin o bölgeyi ziyaret etme isteklerini belirleyen önemli bir faktördür. G. Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan Şırnak yıllardır terör sorunları ile mücadele eden bir ildir. Şırnak sahip olduğu doğal ve kültürel değerleri ile turizm açısından büyük bir turistik potansiyel bulundurmasına rağmen, yıllarca terörün gölgesinde kalmış ve bu potansiyel değerlendirilememiştir. Son yıllarda bölgenin terör faaliyetlerinden arındırılması ile birlikte, turizmi de canlanmış ve Şırnak dışarıdan pek çok ziyaretçi çekmeye başlamıştır. Bu nedenle, bu çalışma Şırnak'a ziyarette bulunan ziyaretçilerin Şırnak'a yönelik suç ve güvenlik algılarının, memnuniyet, tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyeti gibi ziyaretçi davranışları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nicel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiş ve anket veri toplama tekniğinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda, 1 Mart - 23 Nisan 2024 tarihleri arasında basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak Şırnak'a ziyarette bulunan 402 ziyaretçiye ulaşılmıştır. Veriler SPSS 26 ve AMOS 29 istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, güvenirlik analizi, korelasyon analizi, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modelinden faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda ziyaretçilerin Şırnak'a yönelik suç ve güvenlik algılarının memnuniyet, tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyetleri üzerinde anlamlı ve pozitif yönde bir etkisinin olduğu ortaya çıkarılmıştır. Araştırmada ayrıca suç ve güvenlik algısının tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyetleri üzerindeki etkisinde ziyaretçi memnuniyetinin kısmi aracılık rolüne sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Güvenlik, Turizm ve Güvenlik Algısı, Ziyaretçi Memnuniyeti, Tekrar Ziyaret Etme Niyeti, Tavsiye Etme Niyeti.
Somut olmayan kültürel miras algısının somut olmayan kültürel mirasın korunmasına ilişkin algı üzerine etkisi
Türkiye'nin konumu, sahip olduğu coğrafi özellikleri ve iskân tarihinin çok eskilere dayanmasından dolayı, sadece doğal güzellikleri ile değil, geçmiş toplum ve medeniyetlerden kalan değerler açısından da çok çeşitli ve zengin bir potansiyeli bulunmaktadır. Sadece görünür vaziyetteki kültürel mirasıyla bile adeta "açık hava müzesi" niteliğindeki Türkiye, bu haliyle kültürel miras araştırmaları açısından büyük gelişmelere açıktır. Özellikle, somut olmayan kültürel miras terimi, UNESCO'nun kültürel mirası korumaya yönelik çabaları sonucunda ortaya çıkmış ve popülerlik kazanmıştır. Bu bağlamda, kültürel ve tarihi zenginlikleri ile birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve farklı dini inanışların bir arada yaşadığı Şırnak'ın somut olmayan kültürel miras açısından önemli bir araştırma konusu olduğu düşünülerek bu araştırmanın yapılmasına zemin hazırlamıştır. Araştırmada, Şırnak'ın yerel halkının somut olmayan kültürel miras algısının somut olmayan kültürel mirası korumaya ilişkin algısı üzerinde etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada somut olmayan kültürel miras algısı ve somut olmayan kültürel mirasın korunmasına ilişkin algıyı ortaya koymaya yönelik iki farklı ölçeğin yer aldığı bir anket formu ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak'ın yerel halkı oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise araştırmaya gönüllü olarak katılan ve örneklem yeterliliğini sağlayan Şırnak'ın yerel halkı oluşturmaktadır. Araştırmaya 412 kişi katılmış, ancak uç değerler analizinden sonra tespit edilen uç değerler veri setinden çıkarılmış, 406 katılımcı üzerinden analizler uygulanmıştır. Bir istatistik programı ile veriler araştırma amacına uygun analizlere tabi tutulmuştur. Tanımlayıcı istatistikler yapılmış, eksik veri analizi yapılarak verilerin kontrolü yapılmıştır. Ek olarak, verilerin normal dağılımdan gelip gelmediğini tespit etmek amacıyla çarpıklık ve basıklık analizlerinden yararlanılmıştır. Sonrasında ölçek ifadelerinin birbiri ile tutarlılığını ve ölçeklerin güvenirliğini belirlemek için güvenirlik ve geçerlik analizleri yapılmıştır. Geçerlik analizleri arasında faktör analizinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasında ilişkileri ortaya koymak amacıyla korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, somut olmayan kültürel miras algısının somut olmayan kültürel mirası korumaya ilişkin algı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, araştırma değişkenlerinin boyutları arasında düşük, orta ve yüksek düzeyde korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, katılımcıların araştırma değişkenlerine ilişkin olumlu yönde görüş bildirdikleri bulgulanmıştır.
Halkın festivallere yönelik algılarının sosyal psikolojik değişkenlerle ilişkisi: Adana Portakal Çiçeği Festivali örneği
Destinasyonlar için önemli çekicilikler olarak değerlendirilen festivaller, yerel halk için gelir ve iş imkanı sağlayan sosyal bir olgudur. Bir destinasyona hayat verebilen festivaller, düzenli olarak tekrarlandığında yüksek düzeyde bağlılık içerebilen, çeşitlenen, sosyal veya kültürel açıdan karmaşık olayları temsil eden halka açık özel etkinlikler veya temalı kutlamalardır. Yerel halkın deneyimlerini ve davranışlarını etkileyen festivaller, yapıldığı destinasyon, sunduğu olanaklar, ürün yelpazesi, tanıtım gibi bir çok bileşeni temsil etmektedir. Bu bileşenler de festival ortamını şekillendirmekte ve katılımcıların algılama biçimlerini, memnuniyet düzeylerini, bağlılıklarını ya da sadakatlerini etkileyebilmektedir. Festivaller, yerel halka sağladığı faydaların etkisiyle gelişen, sürdürülebilir özellik kazanan, tekrar katılımı ve tavsiye etme eğilimini de önemli ölçüde etkileyen ve böylece halkın desteğini sağlayabilen etkinliklerdir. Nitekim, festivaller sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel etkilerinin önemine binaen araştırmacılar tarafından çalışılmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, yerel halkın festivallerin sosyal etkileri, sosyal psikolojik tutum ve topluluk bağlılığına yönelik algılarının festivalleri destekleme üzerinde etkisi olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler bir anket formu aracılığı ile kolayda örneklem tekniği ile 397 Adana'da yaşayan yerel halktan toplanmıştır. Elde edilen veriler hipotez analizleri ile değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda sosyal fayda, topluluk bağlılığı ve sosyal psikolojik tutum değişkenlerinin festivalleri destekleme boyutu üzerinde pozitif yönde anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, sosyal maliyet boyutunun ve negatif sosyal psikolojik tutum boyutlarının festivali destekleme boyutu üzerinde anlamlı etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Festival, Festivallerin Sosyal Etkileri, Topluluk Bağlılığı, Sosyal Psikolojik Tutum, Festivalleri Destekleme, Adana Portakal Çiçeği Festivali.
Destinasyon yiyecek imajının destinasyon seçimi, memnuniyet, tekrar ziyaret ve tavsiye etme üzerine etkisi: Diyarbakır örneği
Destinasyon imajı destinasyon seçimini, memnuniyeti, tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyetini etkileyen önemli faktörler olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, destinasyon imajı, bir destinasyona olan talebi artıran ya da azaltan önemli bir role sahip unsurdur. Araştırmanın bu doğrultudaki amacı destinasyon yiyecek imajının destinasyon seçimi, memnuniyet, tekrar ziyaret ve tavsiye etme üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Diğer amaçlar ise destinasyon memnuniyeti, tekrar ziyaret ve tavsiye etme, destinasyon seçimi ve destinasyon yiyecek imajına yönelik yerli turistlerin algılarını ortaya koymaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler bir anket formu ile sosyal media araçlarıyla toplanmıştır. Veriler Mayıs 2023 ile Kasım 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmaya 330 kişi katılmıştır. Araştırma verilerine uygun analizlerin yapılabilmesi için bir istatistik programından yararlanılmıştır. Araştırmada öncelikle eksik veri analizi yapılmış, frekans analizinden yararlanılarak verilerin hatalı olup olmadığı kontrol edilmiştir. Herhangi veri eksiği ya da hataya rastlanılmamıştır. Sonrasında verilerin normal dağılımdan gelip gelmediğini belirlemek amacıyla çarpıklık ve basıklık değerleri incelenmiştir. Araştırma değişkenlerine ilişkin ölçeklere uygulanan çarpıklık ve basıklık değerleri verilerin normal dağılımdan geldiğini ortaya koymuştur. Böylece parametrik analizlerin yapılmasına uygun verilere güvenirlik ve geçerlik analizleri uygulanmıştır. Sonrasında araştırma amacını ortaya koymaya yönelik değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü belirlemek için yapılan korelasyon analizinden sonra regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda değişkenler arasında orta ve yüksek düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiş olup, destinasyon yiyecek imajının destinasyon seçimi, tekrar ziyaret ve tavsiye etme üzerinde istatistiksel olarak analamlı bir etki yaptığı tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların memnuniyet, tekrar ziyaret ve tavsiye etme, destinasyon seçimi ve detinasyon yiyecek imajına yönelik algılarını belirlemeye yönelik frekans ve yüzde analizleri sonucunda olumlu yönde çoğunlukla görüş bildirdikleri görülmüştür. Son olarak da araştırma bulguları doğrultusunda sektöre ve literatüre yönelik görüş ve öneriler sunulmuştur.
Otel işletmelerinde ayrımcılık üzerine bir araştırma
Ayrımcılık tüm iş kollarında ve hayatımızın her anında karşımıza çıkabilecek sorunlardan biridir. Bu sorun hem iş hayatımızı hem de sosyal hayatımızı olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Olumsuzlukları azaltabilmek için konunun tespiti önemlidir. Bu minvalde araştırmanın amacı otel işletmelerinde var olan ayrımcılığı tespit ederek ayrımcılığın önüne geçilebilecek önerilerde bulunmak ve konu ile ilgili literatüre katkı sağlamaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler derinlemesine görüşme tekniği ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmanın örneklem grubu amaçlı örneklem tekniklerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak otel işletmelerinde çalışan 18 kişiden oluşmuştur. Elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda; yönetici konumunda bulunan personelin yakın hissettiği çalışanlara karşı akraba ve hemşehri kayırmacılığı (nepotizm), eş-dost kayırmacılığı (kronizm), siyasi kayırmacılık (partizanlık), hizmet kayırmacılığı, iktidara ve seçmen kesimlerine yönelik kayırmacılık (klientelizm) şeklinde ayrımcılık yaptığı, otel işletmelerinde erkek çalışanların, kadınlara karşı yapılan pozitif ayrımcılığa maruz kaldığı ve kadın çalışanların ise en çok cinsiyet ayrımcılığına maruz kaldığı saptanmıştır. Otel işletmelerinde ayrımcılık eylemlerinin azalması için birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Nuh Tufanının Şırnak yöresindeki doğal izleri ve turizm potansiyeli açısından önemi
Nuh tûfanı ile ilgili farklı ana bilim dallarında pek çok çalışma yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir. Bu durumun temel sebeplerinden bir tanesi Kutsal kitaplarda ve tarih boyunca varlıklarını sürdüren insan toplulukların hepsinde o günkü şartlar çerçevesinde belirli görsel temalar ve yazılarla yeryüzünde büyük bir tûfan hadisesinin meydana geldiği şeklindedir. Bu tûfan hadisesinin mekânı ile ilgili olarak günümüze kadar sürekli olarak belli araştırmalar yapılarak insanların merakı dindirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede tûfanın mekânıyla ilgili farklı yerler tespit edilmiştir. Ancak genel kabule göre tûfanın gerçekleştiği mekân Şırnak ili sınırları içerisinde kalan Cudi dağı bölgesidir. Bu çalışmadaki temel amaçlardan bir tanesi de doğal iz olarak Şırnak ilinin toprak yapısının baz alınması ve bu toprak yapısının Nuh tûfanıyla olan ilişkisinin ortaya konularak bunun bölgenin turizm potansiyelini nasıl etkileyebileceği konusunda bir sonuca varmaktır. Böylelikle tûfan hadisesinin Şırnak sınırları içerisinde meydana geldiği bu çalışmayla bir kez daha ortaya konmuş olacaktır. Ve tûfanla ilgili yapılan araştırmalarda elde edilen bulgular da diğer açıdan pekişmiş olacaktır.
Eko-gastronomi bağlamında yerel halkın yenilebilir yabani otlara yönelik tüketim alışkanlıkları: Şırnak ili araştırması
Özellikle pandeminin etkisi ile son yıllarda tüketicilerin doğal ve yerel ürünlere yönelik talepleri artmaktadır. Bu durumda özellikle daha önce yerelde üretilen ve tüketilen ürünlerin gün yüzüne çıkarılması önem arz etmektedir. Bu açıdan bakıldığında henüz pek bilinmeyen ve yerel ürün ve gastronomi açısından dikkate alınmamış olan yerlerin potansiyelinin ortaya çıkarılması elzemdir. Bu minvalde bu çalışmanın amacı; Şırnak ilinde yetişen yenilebilir yabani otlara yönelik yerel halkın tüketim alışkanlıklarının belirlenmesi ve eko-gastronomi bağlamında değerlendirilmesidir. Bu amaç çerçevesinde karma yöntemin keşfedici deseni kullanılarak araştırma yapılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde durum deseni kullanılmış olup, veri toplama aracı olarak yüz yüze görüşme yönteminden yararlanılmıştır. Nitel verileri toplamak için kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak çalışma grubu oluşturulmuştur (n:42). Nitel araştırmadan sonra nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda çevrimiçi anket formundan yararlanılmış ve kolayda örnekleme yöntemi ile katılımcılar belirlenmiştir (n:276). Verilerin içerik analizi için MAXQDA 2022 ve tanımlayıcı istatistiki analizler için SPSS programlarından yararlanılmıştır. Araştırmada otların yerelde hangi isimler ile anıldığı, saklama koşulları, hangi hastalıklara iyi geldiği, ne kadar sıklıkla kullanıldığı ve tüketim alışkanlığını kazanma şekli, nasıl tüketildikleri gibi soruların cevapları aranmıştır. Araştırma bulgularına (nitel ve nicel) göre yerel halkın mutfakta yararlandığı 75 adet farklı ot tespit edilmiş ve 46 tanesi bilimsel olarak sınıflandırılmış ve bunlardan 42 tanesinin kullanım amaçları ortaya konmuştur. Ot tüketimine yönelten nedenler daha çok lezzetli, sağlıklı ve doğal olmasıdır. Bu otların gıda haricinde hastalıkları tedavi edici, süs amaçlı, kozmetik, kimyevi amaçlarla da kullanıldığı tespit edilmiştir. En çok kahvaltıda, salata- turşuluk ve baharat için kullanıldığı belirlenmiştir. Bu bulgular neticesinde Şırnak'ta yenilebilir otların tüketim alışkanlığı ile ilgili veriler ortaya konmuştur. Ayrıca bu veriler sonuç bölümünde eko-gastronomi bağlamında değerlendirilerek çeşitli öneriler sunulmuştur.
Sürdürülebilirliğin yerel turistlerin ekoturizm algısı üzerine etkisi: Kültür turizmi destinasyonu olarak Mardin örneği
Turizm, ülkelerin ekonomilerine yatırım yapmasına, iş olanakları yaratmasına ve ülkeler arasındaki ticareti arttırmasına olanak sağlayan dünya ekonomisinde önemli bir sektör haline gelmiştir. Ayrıca, turizm, ülkelerin kültürel ve doğal varlıklarını tanıtmasına ve koruma altına almasına yardımcı olmaktadır. Bu sektörün gelişmesiyle birlikte bazı ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel olumsuz etkilerde ortaya çıkabilmektedir. Turizmin olumlu ve olumsuz etkileri üzerinde en çok etkisi bulunan kişilerin orayı ziyaret eden turistlerin olduğu düşünülebilir. Böyle bir durumda turizm faaliyetlerine yönelik, bir bölgeyi ziyaret eden turistlerin algılarının ölçülmesi önemli ve değerli bir konu haline gelmiştir. Destinasyonların sürdürülebilir turizm gelişimi için uluslararası örgütler tarafından hazırlanan çeşitli sürdürülebilirlik göstergelerini tartışan akademik araştırmalar olmasına rağmen, bu çalışmaların çoğu ziyaretçilerin bakış açısını göz ardı ederek arz yönüne odaklanmaktadır. Dolayısıyla, destinasyonlarda sürdürülebilirlik girişimlerinin başarısı için ziyaretçilerin desteğini almak esas olduğundan, bu bireylerin sürdürülebilirliğin farklı yönlerini nasıl algıladıklarını anlamaya ihtiyaç vardır. Bu bağlamda, kültürel ve tarihi zenginlikleri farklı dini inanışların bir arada yaşadığı turizm açısından önemli yer olan Mardin ili turistik açıdan da önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada sürdürülebilirlik ve ekoturizm arasında ilişkiyi incelemek; yerel turistlerin sürdürülebilirliğe ve ekoturizme ilişkin algılarını ortaya koymak ve sürdürülebilirliğin ekoturizm üzerindeki etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada yapılan analizler sonucunda, sürdürülebilirlik ve ekoturizm boyutları arasında pozitif doğrusal yüksek düzeyde korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sürdürülebilirliğin boyutlarının ekoturizm boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Yerel turistlerin sürdürülebilirliğe ve ekoturizme ilişkin algılarının ortalamasına ilişkin yapılan farklılık analizleri incelendiğinde ise daha çok olumlu yönde katılım gösterdikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Ekoturizm, Sürdürülebilir Turizm, Sürdürülebilir Kültür Turizmi, Mardin.
Kişiliğin turizm gelişimini destekleme üzerindeki etkisinde duygusal dayanışmanın aracılık rolü: Mardin'de bir araştırma
Turizm, bir bölgeye ekonomik olarak katkı sağlayan önemli bir sektördür. Ancak turizm, turizm faaliyetlerinin gerçekleştiği bölgelerin gelişmesini sağlarken, bir yandan da o bölgeyi sosyo-kültürel, ekonomik, sosyo-psikolojik ve çevresel etkileriyle olumlu ve olumsuz yönleriyle de etkilemektedir. Meydana gelen bu etkilere en çok o bölgede ikamet eden yerel halk maruz kalmaktadır. Bu sebeplerden yerel halkın turizmi nasıl algıladığı ve turizme bakış açısı oldukça önemlidir. Yerel halkın beklentilerini, taleplerini ve ihtiyaçlarını dikkate almak turizm planlayıcıları için gerekli ve aynı zamanda önemlidir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı; Yerel halkın kişilik özelliklerinin turizm gelişimini desteklemede duygusal dayanışmanın aracılık rolünü ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde nicel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Bu kapsamda ilgili literatürden yararlanılarak anket formu oluşturmuş ve Mardin'de yaşayan halktan 2022 yılı mayıs-haziran aylarında kolayda örnekleme yöntemiyle çevrimiçi (internet üzerinden) ve yüz yüze 519 katılımcıya ulaşılarak veriler toplanmıştır. Araştırma verileri toplandıktan sonra faktör analizi, güvenirlilik analizi, korelasyon analizi, regresyon analizi ve aracılık analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre duygusal dayanışma boyutlarından; ziyaretçilere karşı hoşgörünün, kişilik boyutlarından; dışa dönüklük, öz denetimlilik ve yumuşak başlılık boyutları ile turizm gelişimini destekleme boyutu arasındaki ilişkide aracılık etkisinin olduğu, nörotiklik ve deneyime açıklık boyutları ile turizm gelişimini destekleme boyutu arasındaki ilişkide ise aracılık etkisinin olmadığı görülmektedir. Duygusal dayanışma boyutlarından; duygusal yakınlığın, kişilik boyutlarından; dışa dönüklük, öz denetimlilik, nörotiklik ve deneyime açıklık boyutları ile turizm gelişimini destekleme boyutu arasındaki ilişkide aracılık etkisinin olduğu, yumuşak başlılık boyutu ile turizm gelişimini destekleme boyutu arasındaki ilişkide ise aracılık etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada son olarak bulgulardan yola çıkarak sonuçlara ve turizm sektörü ile turizm araştırmacılarına yönelik önerilere yer verilmiştir.