Theses supervised by Prof. Dr. Dilek Çilingir
10 theses · Karadeniz Technical University
Cerrahi hemşirelerde merhamet düzeyi ve merhamet yorgunluğunun incelenmesi
Çalışma, cerrahi hemşirelerinde merhamet düzeyini ve merhamet yorgunluğunu incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapıldı. Çalışma Trabzon İl merkezi içinde yer alan kamu hastaneleri ve üniversite hastanesinde çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 200 cerrahi hemşiresi ile yapıldı. Veriler "Hemşire Tanıtım Formu", "Merhamet Ölçeği" ve "Merhamet Yorgunluğu Alt Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde yüzdelik, max. ve min. değerler ile Mann Whitney U testi, Tek Yönlü Varyans analizi, Kruskall Wallis analizi, bağımsız gruplarda t testi, Spearman Korelasyon Analizi, Pearson korelasyon analizi kullanıldı. Cerrahi hemşirelerinde merhamet düzeyinin yüksek ve merhamet yorgunluğunun orta düzeyde olduğu saptandı. Cerrahi hemşirelerinde cinsiyet, eğitim durumu, şu anki klinikte çalışma süresi ve genel olarak çalışmaktan memnun olma durumuna göre MÖ toplam puan ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0.05). Cerrahi hemşirelerinde yaş ve meslekte çalışma süresi ile MYAÖ toplam puan ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p<0.05). Merhamet Ölçeği toplam puanı ile MYAÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, düşük düzeyli ve negatif yönlü bir ilişki bulundu (p<0.05). Hemşirelik eğitimlerinde merhamet kavramına daha fazla yer verilmeli ve bakımın bedeli olan merhamet yorgunluğunun önlenmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması ve arttırılması, merhamet yorgunluğunun gelişmesini önlemeye yönelik bir farkındalık oluşturulması gerekmektedir.
Açık kalp cerrahisi olan hastaların anksiyete ve konfor düzeylerinin değerlendirilmesi
Araştırma, açık kalp cerrahisi olan hastaların anksiyete ve konfor düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak gerçekleştirildi. Trabzon İl merkezi içinde yer alan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Trabzon Ahi Evren Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Trabzon Medikal Park Karadeniz Hastanesi kalp damar cerrahisi kliniklerinde açık kalp ameliyatı olan 102 hasta ile yapıldı. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", "Perianestezi konfor ölçeği", "Genel Konfor Ölçeği" ve "Durumluk/Sürekli Anksiyete Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis Varyans Analizi ve ki kare testi kullanıldı. Hastaların erken postoperatif konfor düzeyi ve genel konfor düzeyinin ortalamanın üstünde olduğu tespit edildi. Hastaların konforu ile anksiyete düzeyleri arasında negatif yönde ilişki olduğu bulundu (p<0.05). Hastaların ameliyat sonrası dönemde ağrı ve gürültü yaşamaları konforlarını etkilediği, ameliyat sonrası erken dönemde mobilize olunmaması ise anksiyeteyi arttırdığı belirlendi (p<0.05). Hemşireler, iyileşmekte olan ve kendi günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebilecek düzeye gelen hastalarda konforu bozan etkenleri ortadan kaldırmaya yönelik hemşirelik girişimlerini uygulayarak hastaların güç kazanmasına ve yaşadıkları anksiyetenin azalmasına yardımcı olabilirler.
Açık kalp ameliyatı olan hastaların öz etkililik ve sosyal destek düzeylerinin belirlenmesi
Çalışma, açık kalp ameliyatı olan hastalarda öz etkililik ve sosyal destek düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Çalışmanın örneklemini Trabzon İl merkezinde yer alan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ahi Evren Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde açık kalp ameliyatı olup, araştırmaya katılmaya gönüllü olan 242 hasta oluşturdu. Çalışmada veriler araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", "Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği Kardiyak Cerrahi Versiyonu" ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Düzeyi Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde yüzdelik, ortalama, standart sapma, maksimum ve minimum değerler, bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U testi, Oneway ANOVA, Kruskal-Wallis Varyans Analizi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanıldı. Çalışmaya alınan hastaların öz etkililik düzeylerinin orta düzeyde olduğu ve yüksek düzeyde sosyal desteğe sahip oldukları bulundu. Hastaların BEBÖ toplam puan ve alt boyut puan ortalamalarında yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, birlikte yaşanılan kişiler, çalışma durumu, hastalık ve ameliyatla ilgili eğitim alma durumu, eğitim veren kişiler, eğitimi yeterli bulma durumu yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Hastaların ÇBASDÖ toplam puan ortalamaları ve alt boyut puan ortalamalarında cinsiyet, medeni durum, ameliyat türü ve eğitim alınan kişiler yönünden anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Hastaların algılanan sosyal destek toplam puanları ile tüm öz etkililik alt boyut puanları ve toplam öz etkililik puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde ilişki bulundu. Hastalarda sosyal destek arttıkça öz etkililik düzeyleri arttığı için hemşirelik bakım sürecinde değerlendirilmesi ve hastanın evde bakım ve hastaya verilen eğitimle desteklenmesi hemşirelerin kalp hastalarında olumlu davranış değişikliği kazandırarak, hastanın öz etkililik inancının yükseltilmesi yönünde desteklenmesi, hastaların bakım sürecine katkı sağlayabilir ve iyileşmeyi hızlandırabilir.
Cerrahi hemşirelerinin maneviyat ve manevi bakıma ilişkin bilgi, algı ve uygulamaları
Çalışma, cerrahi hemşirelerinin maneviyat ve manevi bakıma ilişkin bilgi, algı ve uygulamalarını değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı nitelikte gerçekleştirildi. Çalışma Trabzon İl merkezindeki Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı hastanelerde çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 142 cerrahi hemşiresi ile yapıldı. Veriler "Kişisel Bilgi Formu" ve "Maneviyat ve Manevi Bakım Dereceleme Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik, ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerler, Tek Yönlü Varyans Analizi, t testi, Kruskal-Wallis Varyans Analizi ve Mann Whitney U testi kullanıldı. Cerrahi hemşirelerinin maneviyat ve manevi bakım algı düzeyinin ortalamanın üzerinde olduğu tespit edildi. Eğitim sürecinde ve mezuniyet sonrası dönemde eğitim alan hemşire oranının az olduğu ve hemşirelerin bu konuda bilgi düzeyinin yeterli olmadığı belirlendi. Cerrahi hemşirelerinin büyük çoğunluğunun klinikte maneviyat ve manevi bakıma yönelik bakım verdiği fakat klinikte yapılan uygulama oranının daha az olduğu tespit edildi. Cerrahi hemşirelerinin yaş, eğitim düzeyi, çalışılan klinik ve meslekte çalışma süresine göre dinsellik alt boyut puan ortalamalarında anlamlı farklılık olduğu saptandı (p<0.05). Hemşirelik eğitiminde maneviyat ve manevi bakım kavramına daha fazla yer verilmesi ve klinikte çalışan hemşirelere hizmet içi eğitimler verilerek uygulama becerilerinin geliştirilmesi hemşirelerin bu konudaki farkındalıklarını artırabilir.
Mikro öğrenme tabanlı yara iyileşme süreci dersinin hemşirelik öğrencilerinin klinik akıl yürütme becerilerine etkisinin değerlendirilmesi
Çalışmamız deneysel türde olup, mikro öğrenme tabanlı yara iyileşme süreci dersinin hemşirelik öğrencilerinin klinik akıl yürütme becerilerine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü'nde 2022-2023 ve 2023-2024 eğitim-öğretim yılının güz döneminde HEM2056 Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği dersine kayıt yaptıran 2. sınıf öğrencileri oluşturdu. Öğrencilerden 2022-2023 güz döneminde kayıt yaptıran öğrenciler kontrol grubunu ve 2023-2024 güz döneminde kayıt yaptıran öğrenciler ise deney grubunu oluşturdu. Veri toplamada çoktan seçmeli sınav, yazılı sınav, nesnel yapılandırılmış klinik sınav ve mikro öğrenme modülüne ilişkin görüşlerini içeren formlar kullanıldı. Çalışmamıza kontrol grubu 40 ve deney grubu 47 olmak üzere toplam 87 öğrenci ile tamamlandı. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzdelik, Ki-kare ve Fisher Exact testleri bağımsız ve bağımlı gruplarda t-testi, ANOVA, Bonferroni testi kullanıldı. Kontrol grubundaki öğrencilere power point eşliğinde, deney grubundaki öğrencilere ise, mikro öğrenme tabanlı yara iyileşme süreci ve hemşirelik bakımı dersi verildi. Ders öncesinde, dersten hemen sonra ve 31 gün sonra öğrenciler değerlendirildi. Çalışmada deney grubundaki öğrencileri klinik akıl yürütme düzeylerinin, yaraya pansuman uygulayabilme ve yarayı değerlendirebilme becerilerinin, bilgi düzeylerinin 31 gün sonraki ölçümü kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlendi (p<0.05). Çalışmamız sonucunda mikro öğrenme tabanlı video derslerin öğrencilerin klinik akıl yürütme, bilgi ve becerileri üzerine etkisi olduğu saptandı. Mikro öğrenme tabanlı video derslerinin teorik derslere entegre edilebileceği ve hemşirelik eğitiminde yararlı bir eğitim aracı olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
Lavanta yağı aromaterapisinin göğüs cerrahisi hastalarında ameliyat sonrası ağrı, anksiyete ve fizyolojik parametreler üzerine etkisi
Araştırma, göğüs cerrahisi ameliyatı sonrası lavanta yağı aromaterapisinin ağrı, anksiyete ve fizyolojik parametreler üzerine etkisini belirlemek amacıyla deneysel tipte yapıldı. Çalışma Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Göğüs Cerrahisi- Kalp Damar Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesi'nde 90 hasta ile gerçekleştirildi. Veri toplama aşamasında Hasta Bilgi Formu, Görsel Kıyaslama Ölçeği (GKÖ), Durumluk Anksiyete Ölçeği, Hasta Takip Monitörü ve Deney ve Kontrol Grubu İzlem Formu kullanıldı. Ameliyat sonrası birinci ve ikinci günde deney grubundaki hastalara, iki dakika boyunca koku aparatına damlatılarak lavanta yağı, kontrol grubundaki hastalara ise distile su koklatıldı. Uygulama öncesi, uygulama sonrası 5. ve 15. dakikalarda tüm hastaların ağrı, anksiyete puanları, kalp atım hızı, kan basıncı, solunum sayısı ve oksijen O2 saturasyonu ölçüldü. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma, bağımsız gruplarda t-testi ve ANOVA kullanıldı. Çalışmada deney grubu hastalarında ağrı puan ortalamasının ve solunum sayısı ortalamalarının aromaterapi sonrasında anlamlı olarak azaldığı ve saturasyon değerinin de anlamlı olarak yükseldiği saptandı (p<0.05). Deney grubunda birinci ve ikinci gün ölçümlerinde ağrı ile kalp atım hızı ve sistolik kan basıncı arasında pozitif yönde, anlamlı ve orta düzeyde ilişki olduğu saptandı. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, lavanta yağı aromaterapisinin göğüs cerrahisi sonrası ağrının azaltılmasında etkili bir yöntem olarak hemşirelik uygulamaları arasında yer alabileceğini göstermektedir.
Oyunlaştırma tabanlı değerlendirme uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin dren bakımını öğrenmelerine etkisi
Çalışma, oyunlaştırma tabanlı değerlendirme uygulamasının öğrencilerin dren bakımını öğrenmelerine etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel olarak yapıldı. Çalışmanın evrenini, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği dersine kayıt yaptıran ikinci sınıf öğrencileri oluşturmakla birlikte eğitim-öğretim yılının 2022-2023 güz dönemi kontrol grubunu ve 2023-2024 güz dönemi deney grubunu oluşturdu. Çalışma 45 deney ve 45 kontrol grubu olmak üzere toplam 90 öğrenci ile tamamlandı. Veriler, "Öğrenci Bilgi Formu", "Dren Bakımı Bilgi Testi", "Dren Bakımı Beceri Kontrol Listeleri" ve "Oyunlaştırma Tabanlı Değerlendirme Uygulaması Görüş Değerlendirme Anketi" kullanılarak yüz yüze toplandı. Dren bakımına ilişkin teorik dersten önce ve sonra her iki grubun bilgi düzeyleri ölçüldü. Deney grubunda kontrol grubundan farklı olarak, teorik ders üçe bölünerek anlatılıp dersten sonra ilgili derse ilişkin oyunlaştırma tabanlı değerlendirme uygulaması ile quiz uygulandı. Öğrencilerin teorik dersten sonra Objektif Yapılandırılmış Klinik Sınav (OYKS) ile beceri ölçümleri yapıldı. Uygulamadan dört hafta sonra öğrencilerin bilgi kalıcılığı ve beceri ölçümleri değerlendirildi. Verilerin analizinde frekans, yüzdelik, bağımsız gruplarda t testi, ki-kare testi, Bonferroni testi ve ANOVA kullanıldı. Deney grubu ile kontrol grubu arasında dren bakımı bilgi testi puanları yönünden ön test ve son test arasında anlamlı fark bulunmazken, kontrol grubunda kalıcılık testi istatistiksel olarak yüksek bulundu (p<0.05). Gruplar arası beceri puan ortalamaları değerlendirildiğinde, deney grubunun uygulama sonrası penröz dren bakım puan ortalaması kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek bulunurken (p<0.05) diğer beceri puan ortalamalarında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0.05). Sonuç olarak, oyunlaştırma tabanlı değerlendirme uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin dren bakımına ilişkin bilgisini artırmada ve bilgi kalıcılığına olumlu etkisinin olduğu ancak beceriyi artırmak için oyunlaştırma uygulamasının daha çekici hale getirilmesi gerektiği belirlendi. Bu bağlamda, oyunlaştırma uygulaması geliştirilirken mevcut öğrenci profiline hitap edecek ilgi çekici oyun tasarımlarının yapılması ve geliştirilen oyunlaştırma uygulamasının derse entegre edilerek uygulanması önerilmektedir.
Web tabanlı oyunlaştırma uygulamalarının hemşirelik öğrencilerinin kardiyopulmoner resüsitasyona ilişkin öğrenmelerine etkisi
Çalışma, web tabanlı oyunlaştırma uygulamalarının hemşirelik öğrencilerinin kardiyopulmoner resüsitasyon konusunda bilgi düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel olarak yapıldı. Çalışmanın evrenini, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği dersine kayıt yaptıran ikinci sınıf öğrencileri oluşturdu. Çalışma 19.03.2024-28.05.2024 tarihleri arasında 43 deney ve 43 kontrol grubu olmak üzere toplam 86 öğrenci ile tamamlandı. Veriler, "Öğrenci Bilgi Formu", "Kardiyopulmoner Resüsitasyon Bilgi Formu", "Kardiyopulmoner Resüsitasyon Beceri Değerlendirme Formları" ve "Web Tabanlı Oyunlaştırma Uygulamaları Görüş Formu" kullanılarak toplandı. Kardiyopulmoner resüsitasyona ilişkin teorik ders öncesi ve sonrasında her iki grubun bilgi düzeyleri ölçüldü. Deney grubunda teorik ders dört aşamalı olarak anlatılıp her aşama sonrası ilgili içeriğe ilişkin web tabanlı oyunlaştırma uygulamaları ile soru alıştırması uygulandı ve en son genel alıştırma yapılarak ders sonlandırıldı. Öğrencilerin teorik dersten sonra Nesnel Yapılandırılmış Klinik Sınav ile beceri ölçümleri yapıldı. Uygulamadan dört hafta sonra öğrencilerin bilgi kalıcılığı ve beceri ölçümleri değerlendirildi. Verilerin analizinde frekans, yüzdelik, Ki-kare testi, bağımsız ve bağımlı gruplarda t-testi, ANOVA, Bonferroni testi kullanıldı. Deney ve kontrol grubu arasında kardiyopulmoner resüsitasyon bilgi puanları yönünden ön testte anlamlı fark bulunmazken (p=0.651), deney grubunda son test (p=0.03) ve kalıcılık testi (p=0.09) istatistiksel olarak daha yüksek bulundu. Deney grubunun uygulama sonrası ve bir ay sonrası yetişkin, çocuk ve bebek KPR beceri puanları kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Çalışmamız sonucunda web tabanlı oyunlaştırma uygulamasının öğrencilerin kardiyopulmoner resüsitasyon bilgi ve becerilerinde kalıcılığı artırmada etkisi olduğu saptandı. Oyunlaştırma uygulamasının farklı bilgi ve beceri odaklı konulara entegre edilerek derslerde kullanılması önerilmektedir.
Etkileşimli video tasarımı uygulamasının hemşirelik öğrencilerinin heimlich manevrası uygulaması becerilerine etkisi
Çalışma, etkileşimli video tasarımı uygulamasının heimlich manevrası öğrenme sürecinde hemşirelik öğrencilerinin beceri düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel olarak gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar döneminde Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği dersine kayıt yaptıran ikinci sınıf öğrencileri oluşturdu. Çalışma, 07.12.2023-29.05.2024 tarihleri arasında 73 öğrenciyle tamamlandı (kontrol n=36, deney n=37). Veriler, "Öğrenci Bilgi Formu", "Heimlich Manevrası Bilgi Formu", "Heimlich Manevrası Beceri Değerlendirme Formları" ve "Etkileşimli Video Değerlendirme Ölçeği" ile toplandı. Kontrol ve deney grubuna heimlich manevrasına yönelik teorik ders anlatıldı; teorik dersten önce ve sonra "Heimlich Manevrası Bilgi Formu" ile öğrencilerin bilgi düzeyleri ölçüldü. Deney grubuna, kontrol grubundan farklı olarak ders sonunda etkileşimli videolar hakkında bilgi verilip uygulamaya giriş/kullanım gösterildi. Öğrencilerin teorik dersten sonra Nesnel Yapılandırılmış Klinik Sınav ile beceri ölçümleri yapıldı. Uygulamadan dört hafta sonra öğrencilerin beceri ve bilgi düzeyi ölçümleri tekrar değerlendirildi. Verilerin analizinde frekans, yüzdelik, Ki-kare testi, bağımsız ve bağımlı gruplarda t-testi, ANOVA, Bonferroni testi kullanıldı. Beceri puanları incelendiğinde ön test uygulamasında yetişkin, çocuk ve bebek uygulamalarında gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Son test uygulamasında ise, yetişkin ve çocuk uygulamalarında gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmazken, (sırasıyla p=0.858, p=0.463); bebek uygulamasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı (p=0.002). Gruplar arasında heimlich manevrası bilgi puanları yönünden ön test ve son testte anlamlı fark bulunmazken (p>0.05), bir ay sonra bakılan bilgi kalıcılığının deney grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p=0.023). Çalışmamız sonucunda etkileşimli video uygulamasının öğrencilerin heimlich manevrası uygulama becerilerinde ve bilgi kalıcılığı artırmada etkisi olduğu saptandı. Etkileşimli video tasarımı uygulamasının farklı beceri gerektiren konularda ve derslerde kullanılması önerilmektedir.
Böbrek nakli olan hastalarda Jackson-Pratt drenin çıkarılmasına bağlı gelişen ağrıda soğuk uygulamanın etkisinin incelenmesi
Çalışma, böbrek nakli olan hastalarda Jackson-Pratt drenin çıkarılmasına bağlı gelişen ağrıda, soğuk uygulamanın etkisinin incelenmesi amacıyla, randomize kontrollü tipte gerçekleştirildi. Araştırma İstinye Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Liv Hospital Bahçeşehir Organ Nakli Kliniği'nde böbrek nakli olan 38 deney ve 38 kontrol grubu olmak üzere toplam 76 hasta ile gerçekleştirildi. Veriler Hasta Bilgi Formu ve Görsel Kıyaslama Ölçeği kullanılarak toplandı. Deney grubuna, Jackson-Pratt dren çekilme işleminden önce dren bölgesine soğuk uygulama yapıldı, kontrol grubuna ise herhangi bir girişim yapılmadı. Deney grubunda soğuk uygulama öncesi, kontrol grubunda ise dren çekilme işleminden önce Görsel Kıyaslama Ölçeği ile ağrı ölçümü yapıldı (birinci ölçüm). Ardından deney ve kontrol grubuna dren çekilme işleminden hemen sonra (ikinci ölçüm) ve 15 dakika sonra (üçüncü ölçüm) ağrı ölçümü yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzdelik, t-testi, ki-kare ve karma desen çift yönlü varyans analizi (two-way mixed ANOVA) kullanıldı. Deney ve kontrol grubunun ikinci ve üçüncü ölçüm ağrı puanı ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunduğu (p<0.001) ve soğuk uygulamanın deney grubunda ağrıyı azalttığı saptandı. Ayrıca soğuk uygulamanın deney grubunda analjezik gereksinimini de istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalttığı tespit edildi (p<0.001). Deney grubunda, ikinci ve üçüncü ölçüm ağrı düzeylerinin kadınlarda daha fazla olduğu belirlendi (p<0.05). Sonuç olarak, Jackson-Pratt drenin çekilmesine bağlı gelişen ağrıda soğuk uygulamanın ağrıyı ve analjezik gereksinimini azaltmada etkili olduğu saptandı. Bu bağlamda soğuk uygulamanın, böbrek nakli olan hastalarda Jackson-Pratt drenin çekilmesi sonrası ağrının azaltılmasında etkili bir hemşirelik girişimi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.