Theses supervised by Prof. Dr. Hakan Öztürk
15 theses · Osmaniye Korkut Ata University, Afyon Kocatepe University
Sol-jel yöntemi ile sentezlenen krom katkılı CuFeO2 malzemesinin fiziksel ve manyetik özelliklerinin incelenmesi
Bu çalışmada, antiferromanyetik madde olarak bilinen ve spintronik teknolojide uygulama alanına sahip CuFeO2 ve onun Cr ikameli türevleri (CuFe1-xCrxO2) (x = 0.0, 0.01, 0.02, 0.05, 0.1, 0.2) sol-jel metoduyla sentezlenerek, elektronik ve manyetik özellikleri incelenmiştir. CuFeO2 malzemesinde demir atomlarının yerine belli oranlarda Cr ikame edilerek oksijen atomlarının kontrolü sağlanıp sentezlenen numunelerin elektronik ve manyetik özellikleri araştırılmıştır. Numunelerin yapısal karakterizasyonu X-ışını teknikleri (XRD ve XAFS) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ölçümleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Manyetik özellikleri M-T, M-H ölçümleri ve AC alınganlık ölçümleri ile belirlenmiştir. CuFeO2'nin kristal ve elektronik özellikleri oda sıcaklığında sinkrotron XRD ve XAFS kullanılarak araştırılırken, manyetik davranış ise 10 ila 300 K uygulamalı alanlar altında incelenmiştir. Krom ikamesinin zorlayıcılığı ve kalıcılığı azalttığı ancak daha yüksek krom konsantrasyonlarında doygunluk mıknatıslanmasını arttırdığı gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Delafosit, sinkrotron, kristal yapı, XAFS, M-T, M-H
Sol-jel yöntemi ile sentezlenen bor katkılı CuFeO2 malzemesinin fiziksel ve manyetik özelliklerinin incelenmesi
Bu çalışmada teknolojik uygulamaları ile dikkat çeken, antiferromanyetik yarı iletken CuFeO2 ve Bor katkılı (CuFe1-xBxO2) (x = 0.00, 0.01, 0.02, 0.05, 0.10, 0.20) numuneleri sol-jel yöntemi ile sentezlenmiştir. Sentezlenen bu numunelerin yapısal ve manyetik özellikleri incelenmiştir. Numunelerin yapısal karakterizasyonu X-ışını teknikleri (XRD ve XAFS) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) ölçümleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Manyetik özellikleri M-T, M-H ölçümleri ve AC alınganlık ölçümleri ile belirlenmiştir. Tüm örnekler hem ZFC hem de FC koşullarında benzer M-T eğilimlerine sahiptir. Bu da CuFe1-xBxO2'de Fe ile B ikamesinin CuFeO2'nin ana manyetik karakteristiğini etkilemediğini göstermektedir. Örneklerin manyetik metastabilitesi nedeniyle tüm örneklerde ZFC ve FC eğrileri arasında çatallanmalar gözlenmektedir. Manyetik metastabilite durumu ya ince nanoparçacıkların manyetik momentlerinin bloklama sıcaklığının altında bloke olması ya da spin-cam durumundan daha kararlı ferromanyetik duruma geçişten kaynaklanmaktadır. Tüm örnekler 10-300 K sıcaklık aralığında ferromanyetik bir karakteristik olarak davranmaktadır. Ana CuFeO2 kafesinde Fe iyonları ile bor ikamesi doygunluk ve remnant (kalıntı) mıknatıslanmayı azaltırken, zorlayıcı alan yapıdaki yüksek bor içeriği ile artmıştır. Anahtar Kelimeler: Delafosit, CuFe1-xBxO2, XAFS, Sinkrotron
T1 yöntemi ile dilim geometride transport denkleminin uzatılmış mesafe problemi için çözümü
Bu çalışmada, dilim geometride, zamandan bağımsız, tek-hızlı nötron transport denklemi, Mark ve Marshak sınır koşulları kullanılarak uzatılmış (ekstrapolasyon) mesafe problemi için çözülmüştür. Bunun için, önce bu çalışmaya özgün değer katan açısal nötron akısının birinci tip Chebyshev polinomları cinsinden seriye açıldığı T1 yaklaşımı daha sonra ise açısal nötron akısının Legendre polinomları cinsinde seriye açıldığı geleneksel yöntem olan P1 yaklaşımı kullanılmıştır. Nötronların homojen bir dilimde izotropik olarak saçıldığı varsayılmaktadır. Sonuçta, her iki yöntemle nümerik olarak elde edilen uzatılmış mesafe sonuçları karşılaştırma yapmak için literatürde var olan sonuçlarla çizelgelerde birlikte verilmiştir. T1 yaklaşımı bu probleme ilk defa uygulanmış ve uzatılmış mesafe için açık bir analitik ifade elde edilmiştir.
α-kosimplektik manifoldlarda Ricci solitonların incelenmesi
Bu yüksek lisans tezi beş bölümden oluşan bir çalışmadır. Tezin ilk bölümü temel literatür bilgilerine ve tezin kapsamına adanmıştır. Tezin ikinci bölümünde en çok ihtiyaç duyulan temel tanımlar ve kavramlar yer almaktadır. Tezin üçüncü bölümünde, α-kosimplektik manifoldlar ve temel eğrilik özellikleri sunulmuştur. Tezin dördüncü bölümünde Ricci solitonlar ile ilgili temel kavramlar verildikten sonra son bölümde Ricci solitonlu α-kosimplektik manifoldlar üzerindeki hesaplamalarda kullanılacak bazı sonuçlar elde edilmiştir. Tezin son bölümünde farklı yarı-simetrik yapılar kullanılarak α-kosimplektik manifoldlar üzerinde Ricci soliton (g,ξ,λ) ile ilgili bazı sonuçlara ulaşılmıştır.
Tek boyutlu küresel geometride nötron transport denklemine chebyshev polinomları ile difüzyon yaklaşımı
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren nükleer reaktörlerin enerji üretiminde aktif olarak kullanılmaya başlanmasıyla birlikte reaktörlerin kusursuz bir şekilde tasarlanması önem kazanmıştır. Nükleer reaktörlerin çalışmasında ilk sonuçları vermesi açısından difüzyon katsayısı ve difüzyon uzunlukları önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada nükleer reaktörlerin tasarlanmasında ve kusursuz bir şekilde çalışmasında en önemli problemlerden biri olan transport eşitliğinin çözümünde kullanılan geleneksel ve kabul görmüş çözüm yöntemlerinin yanında farklı bir çözüm yönteminin de kullanılabileceği gösterilmiştir. Transport eşitliği önce genel geometride incelenmiş ve kaynağın olmadığı durumlarda küresel geometride tek hızlı nötronlar için sanki dilim geometriye indirgenerek transport eşitliği oluşturulmuştur. Sanki dilim geometride, transport denkleminde yer alan nötron açısal akısı önce Legendre polinomları cinsinden sonra da bu çalışmaya özgün değer kazandıran Chebyshev polinomları cinsinden seriye açılmıştır. Daha sonra her iki yöntemde birinci mertebeden yaklaşımlar yapılarak farklı c (çarpışma başına ortalama ikincil nötron sayısı) parametreleri için difüzyon katsayıları ve difüzyon uzunlukları hesaplanmıştır. Bu iki çözüm yöntemiyle elde edilen sonuçlar daha önce literatürde belirtilen çözüm yöntemleriyle elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır.
Alternatif faz fonksiyonu ve ıı. tip chebyshev polinomlarıyla transport denkleminin kritik kalınlık problemi için çözümü
Bu tez çalışmasında, nötron transport denkleminde bulunan saçılma fonksiyonu yerine alternatif faz fonksiyonu olarak Anlı-Güngör (AG) fonksiyonu kullanılarak kritik yarı kalınlık hesaplamaları yapılmıştır. Önce geleneksel Legendre polinomları yaklaşımı (PN yöntemi) daha sonra ise ikinci tip Chebyshev polinomları yaklaşımı (UN yöntemi) kullanılarak, genişliği x = -a'dan a'ya uzanan tek boyutlu dilim geometride, kaynağın olmadığı homojen bir ortamda nötron transport denklemi kritik kalınlık problemi için çözülmüştür. Saçılma fonksiyonunun sistemin kritikliği üzerine etkileri son derece önemli olup sistemin kritik kalınlıkları bu fonksiyonun parametrelerine bağlı olarak hesaplanmıştır. Böylece, hem PN yöntemi hem de UN yöntemi kullanılarak farklı c ve t parametreleri için sistemin kritik kalınlıkları sayısal olarak hesaplanmıştır. Bu çalışmada kullanılan UN yöntemiyle elde edilen sonuçların tutarlılığının incelenmesi için, sayısal sonuçlar çizelgeler ile verilmiş ve her iki polinom yaklaşımı yardımıyla elde edilen sonuçlar birbiriyle karşılaştırılmıştır.
Alternatif faz fonksiyonları ile nötron transport denklemine difüzyon yaklaşımı
Bu çalışmada, tek boyutlu dilim geometride iki ayrı faz fonksiyonu kullanılarak Henyey-Greenstein (HG) ve Anlı-Güngör (AG) saçılma fonksiyonları ile birinci mertebeden difüzyon yaklaşımı yapıldı. Elde edilen moment denklemlerinden farklı c ve t parametreleri için difüzyon uzunluğu ve difüzyon katsayısı hesaplamaları yapıldı. Ayrıca her iki saçılma fonksiyonundan elde edilen sonuçlar literatürde yer alan sonuçlarla kıyaslandı.
Chebyshev polinomları yaklaşımı ile ileri-geri saçılmalı tek-gruplu nötronlar için dilim geometride kritik kalınlık probleminin çözümü
Tez kapsamında, izotropik saçılmalı ortamda zamana bağlı, tek-hızlı ve tek-boyutlu nötron transport denkleminde kritik kalınlık probleminin çözümü incelenecektir. Problemin çözümünde önce açısal nötron akısı ikinci tip Chebyshev polinomları cinsinden seriye açılacaktır. Düzgün ve sonlu bir dilimdeki nötronlar için ileri ve geri saçılmayla birlikte izotropik saçılma fonksiyonu seçilecektir. Daha sonra zaman bağlı transport denklemi yapılacak yaklaşım ile zamandan bağımsız duruma indirgenecek ve farklı zaman sönüm sabiti ve saçılma parametreleri için tek-hızlı nötronlar için kritik kalınlıklar nümerik olarak hesaplanacaktır. Bulunan kritik kalınlıkların bir kısmı literatürde var olan sonuçlarla kıyaslanacak ve böylece çalışmada kullanılan yöntemin geçerliliği ve uygulanabilirliği tartışılacaktır.
Yüksek mertebeden ı. tip Chebyshev polinomları yaklaşımı ile tek hızlı nötronlar için dilim geometride difüzyon mesafesi hesaplanması
Bu çalışmada, önce transport denkleminin çözümünde en yaygın olarak kullanılan Legendre polinomları yaklaşımı (PN yöntemi) daha sonra ise birinci tip Chebyshev polinomları yaklaşımı (TN yöntemi) kullanılarak, tek boyutlu dilim geometride, kaynağın olmadı homojen izotropik bir ortamda nötron transport denklemi difüzyon mesafesi problemi için çözülmüştür. Bunun için önce, her iki yöntemle de tek boyutlu transport denklemi çözülmüş ve yüksek mertebeden akı moment denklemleri türetilmiştir. Daha sonra, bu moment denklemleri birbiri içinde yazılarak yüksek mertebeden lineer ve sabit katsayılı diferansiyel denklemler elde edilmiştir. Bu denklemlerin eşdeğeri olan karakteristik denklemlerin en küçük kökünün tersi alınarak difüzyon mesafeleri farklı saçılma parametreleri için hesaplanmıştır.
Yüksek mertebeden ı. tip Chebyshev polinomları yaklaşımı ile tek hızlı nötronlar için dilim geometride difüzyon mesafesi hesaplanması
Bu çalışmada, önce transport denkleminin çözümünde en yaygın olarak kullanılan Legendre polinomları yaklaşımı (PN yöntemi) daha sonra ise birinci tip Chebyshev polinomları yaklaşımı (TN yöntemi) kullanılarak, tek boyutlu dilim geometride, kaynağın olmadı homojen izotropik bir ortamda nötron transport denklemi difüzyon mesafesi problemi için çözülmüştür. Bunun için önce, her iki yöntemle de tek boyutlu transport denklemi çözülmüş ve yüksek mertebeden akı moment denklemleri türetilmiştir. Daha sonra, bu moment denklemleri birbiri içinde yazılarak yüksek mertebeden lineer ve sabit katsayılı diferansiyel denklemler elde edilmiştir. Bu denklemlerin eşdeğeri olan karakteristik denklemlerin en küçük kökünün tersi alınarak difüzyon mesafeleri farklı saçılma parametreleri için hesaplanmıştır.
Yüksek mertebeden ı. tip Chebyshev polinomları yaklaşımı ile tek hızlı nötronlar için dilim geometride difüzyon mesafesi hesaplanması
Bu çalışmada, önce transport denkleminin çözümünde en yaygın olarak kullanılan Legendre polinomları yaklaşımı (PN yöntemi) daha sonra ise birinci tip Chebyshev polinomları yaklaşımı (TN yöntemi) kullanılarak, tek boyutlu dilim geometride, kaynağın olmadı homojen izotropik bir ortamda nötron transport denklemi difüzyon mesafesi problemi için çözülmüştür. Bunun için önce, her iki yöntemle de tek boyutlu transport denklemi çözülmüş ve yüksek mertebeden akı moment denklemleri türetilmiştir. Daha sonra, bu moment denklemleri birbiri içinde yazılarak yüksek mertebeden lineer ve sabit katsayılı diferansiyel denklemler elde edilmiştir. Bu denklemlerin eşdeğeri olan karakteristik denklemlerin en küçük kökünün tersi alınarak difüzyon mesafeleri farklı saçılma parametreleri için hesaplanmıştır.
Düşük mertebeden ikinci tip Chebyshev polinomları yaklaşımı ile transport denkleminin uzatılmış mesafe problemi için çözümü
Bu çalışmada, bir boyutlu nötron transport teorisinde açısal nötron akısının ikinci tip Chebyshev polinomları cinsinden seriye açıldığı U1 yaklaşımı kullanılarak tek-hızlı nötronlar için uzatılmış (ekstrapolasyon) mesafe problemi incelenmiştir. Bunu yapmak için problem önce açısal nötron akısının Legendre polinomları cinsinde seriye açıldığı geleneksel P1 yaklaşımı ile daha sonra ise mevcut yöntemle çözülmüştür. Dilimin homojen olduğu ve nötronların izotropik olarak saçıldığı varsayılmaktadır. Sonuçta, her iki yöntemle uzatılmış mesafe için elde edilen sayısal sonuçlar çizelgelerde karşılaştırma yapmak için literatürde var olan sonuçlarla beraber verilmiştir. Daha yüksek mertebeden yaklaşımlar uygulanarak literatür ile daha uyumlu sonuçlar elde edilebilir. Ancak, U1 yönteminin bu probleme ilk defa uygulandığının ve uzatılmış mesafe için açık bir analitik ifadenin bulunduğunun altı çizilmelidir.
Düşük mertebeden ikinci tip Chebyshev polinomları yaklaşımı ile transport denkleminin uzatılmış mesafe problemi için çözümü
Bu çalışmada, bir boyutlu nötron transport teorisinde açısal nötron akısının ikinci tip Chebyshev polinomları cinsinden seriye açıldığı U1 yaklaşımı kullanılarak tek-hızlı nötronlar için uzatılmış (ekstrapolasyon) mesafe problemi incelenmiştir. Bunu yapmak için problem önce açısal nötron akısının Legendre polinomları cinsinde seriye açıldığı geleneksel P1 yaklaşımı ile daha sonra ise mevcut yöntemle çözülmüştür. Dilimin homojen olduğu ve nötronların izotropik olarak saçıldığı varsayılmaktadır. Sonuçta, her iki yöntemle uzatılmış mesafe için elde edilen sayısal sonuçlar çizelgelerde karşılaştırma yapmak için literatürde var olan sonuçlarla beraber verilmiştir. Daha yüksek mertebeden yaklaşımlar uygulanarak literatür ile daha uyumlu sonuçlar elde edilebilir. Ancak, U1 yönteminin bu probleme ilk defa uygulandığının ve uzatılmış mesafe için açık bir analitik ifadenin bulunduğunun altı çizilmelidir.
Tek boyutlu dilim geometride nötron transport denklemine I. tip Chebyshev polinomları ile difüzyon yaklaşımı
Bu çalışmada, ileri, geri ve lineer anizotropik saçılmalı bir dilimde tek-hızlı nötronlar için difüzyon mesafeleri ve difüzyon katsayılarını hesaplamak için nötron transport denklemine difüzyon yaklaşımı yapılmıştır. Bu amaçla, sırasıyla Legendre (P1) ve birinci tip Chebyshev polinomlarının (P1) birinci mertebe yaklaşımları uygulanmıştır. Anizotropik parametrelerinin farklı değerleri kullanılarak difüzyon mesafesi ve difüzyon katsayısı için nümerik sonuçlar elde edilmiştir. Daha sonra bu sonuçlar karşılaştırma için literatürde var olanlarla birlikte çizelgelerde yan yana verilmiştir. TN yönteminin nötron transport teorisindeki problemlere uygulanabilirliği ve etkinliği açık bir şekilde gösterilmiştir.
Tek boyutlu dilim geometride nötron transport denklemine I. tip Chebyshev polinomları ile difüzyon yaklaşımı
Bu çalışmada, ileri, geri ve lineer anizotropik saçılmalı bir dilimde tek-hızlı nötronlar için difüzyon mesafeleri ve difüzyon katsayılarını hesaplamak için nötron transport denklemine difüzyon yaklaşımı yapılmıştır. Bu amaçla, sırasıyla Legendre (P1) ve birinci tip Chebyshev polinomlarının (P1) birinci mertebe yaklaşımları uygulanmıştır. Anizotropik parametrelerinin farklı değerleri kullanılarak difüzyon mesafesi ve difüzyon katsayısı için nümerik sonuçlar elde edilmiştir. Daha sonra bu sonuçlar karşılaştırma için literatürde var olanlarla birlikte çizelgelerde yan yana verilmiştir. TN yönteminin nötron transport teorisindeki problemlere uygulanabilirliği ve etkinliği açık bir şekilde gösterilmiştir.