Theses supervised by Doç. Dr. İskender Gümüş
11 theses · Kırklareli University
Düzgün iş standartları açısından turizm sektöründe çalışma koşulları üzerine nitel bir araştırma
Bu tez çalışması ile turizm faaliyetinde bulunan farklı işletmelerdeki çalışanların çalışma koşullarının Düzgün İş bağlamında incelenmesi hedeflenmiştir. Bu çerçevede ILO'nun belirlediği Düzgün İş standartlarının dört temel boyutu olan istihdam, çalışanların temel hakları, sosyal güvenlik ve sosyal diyaloğun turizm sektöründe ne ölçüde uygulandığı gösterilmektedir. GSYİH'in yaklaşık %4'ü gibi önemli bir kısmında yer alan turizm, aynı zamanda istihdam alanı yaratma noktasında da oldukça başarılı bir sektördür. Dolayısıyla ekonomik büyüklüğü ve çalışan sayıları da dikkate alındığında bu sektör, çalışanlarının Düzgün İş'e ne ölçüde uyduğunun incelenmesinin ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Tezin alan çalışması Balıkesir ilinin Ayvalık ilçesinde turizm alanında faaliyet gösteren otel, kafe, restoran gibi işletmelerde çalışan farklı demografik özelliklere sahip 25 kişi ile derinlemesine mülakat yaparak ve yazar tarafından bir otelde katılımlı gözlem tekniği uygulanarak gerçekleştirilmiştir.
Güney Avrupa ve Türkiye'de pasif emek piyasası politikaları: Karşılaştırmalı bir analiz
İkinci Dünya Savaşı ile Petrol Krizi arasında geçen dönemde, ülkelerde tam istihdam seviyesi gözlenmiştir. Petrol kriziyle birlikte işsizlikte artış yaşanmış ve geçmişten günümüze gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkeler için önemli bir sorun olmuştur. İşsizlikte yaşanan artış, işsizlikle mücadelede çeşitli önlemler alınmasını zorunlu hale gelmiştir. Ülkeler işsizlikle mücadelede aktif ve pasif emek piyasası gibi çeşitli politikalar uygulamaktadır. Aktif emek piyasası politikalarında, işsiz bireyleri istihdama dahil etmek için çeşitli politikalar uygulanırken; pasif emek piyasası politikalarında, işsizliğin olumsuz etkilerinden bireyleri korumak için nakdi yardım uygulanmaktadır. Bu tezde Güney Avrupa Refah Rejimi olarak adlandırılan; İtalya, İspanya, Portekiz ile benzer sosyo-ekonomik yapıya sahip olan Türkiye'de uygulanan pasif emek piyasası politikaları karşılaştırılarak bir değerlendirme yapılmıştır. Tezde, öncelikli olarak, pasif emek piyasası politikalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde, refah modellerine ve Güney Avrupa Refah Rejimi Ülkeleri'nden bahsedilerek; bu ülkelerde uygulanan pasif emek piyasası politikalarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de uygulanan pasif emek piyasası politikalarına yer verilerek, Güney Avrupa Refah Rejimi Ülkeleri ile bir karşılaştırma yapılmıştır. Sonuç olarak, Güney Avrupa Refah Rejimi Ülkeleri ile Türkiye'de uygulan pasif emek piyasası politikaları karşılaştırılmış ve Türkiye'de uygulanan pasif emek piyasası politikalarının geliştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Güney Avrupa ve Türkiye'de genç işsizliği: Sorunlar ve politikalar
Günümüzde işsizlik sorunu ile gerek gelişmiş ülkeler gerekse gelişmekte olan ülkeler bir mücadele içindedir. Yapılan araştırmalar neticesinde bazı dezavantajlı grupların (genç, yaşlı, engelli, kadın, göçmen) işsizlik sorunundan daha fazla hasar aldığı sonucuna varılmıştır. Çalışma kapsamında, jeopolitik konumları ve refah rejimleri bağlamında da benzerlik gösteren Türkiye ve Güney Avrupa (İtalya, İspanya, Yunanistan) ülkelerinin genç işsizlik oranlarının yıllar içinde nasıl bir yol izlediği, genç işsizliğin birey, toplum ve ekonomi üzerinde hangi sorunlara yol açtığı ve ülkelerin bu kronik sorun ile nasıl mücadele edildiği mukayese edilmeye çalışılmıştır. Eurostat verilerine dayanılarak yapılan çalışma kapsamında ortalama %9 ile %16 arasında genç nüfusa sahip bu ülkelerde, 2008 Ekonomik Krize değin pasif istihdam politikalarının hakim olduğu, kriz ile beraber yaklaşık 2,5 kat artan genç işsizlik ile artık yeterli olmayan pasif istihdam politikalarının yanı sıra aktif istihdam politikaları ile genç işsizlik ile mücadele etmeye çalışmaktadırlar. Çalışma sonucu elde edilen bulgular genç işsizliğin, genel işsizlik oranlarının neredeyse 2 katı ve/veya daha fazla olduğu, genç işsizlikle mücadelede uygulanan politikaların ülkelerin işsizlik oranlarına bakıldığında yetersiz kaldığı veya işgücü piyasasına tam anlamıyla cevap veremediği sonucuna varılmıştır. Ekonomilerin birbirlerine entegrasyonu sonucu, yaşanan ekonomik krizlerin genç işsizlik üzerinde olumsuz yönde ciddi şekilde etkisi olduğu gözlenmiştir. Yapılan araştırma kapsamında eğitim seviyelerinin ülkelerin gelişmişlik durumuna göre genç işsizliğe etki ettiği ve ekonomilerin uluslararası düzleme taşınması ve yeni çalışma şekillerinin ortaya çıkması genç işsizlik üzerinde etkilerinin olduğu bir diğer çıkarımdır. Günümüzde hala çok yüksek genç işsizlik oranlarına sahip Güney Avrupa ülkelerinde yaklaşık 10 kişiden 2'si genç işsizliğe dahildir. Bu oran Türkiye'de daha düşük olsa dahi çoğu Avrupa Birliği veya OECD ülkelerine nazaran çok yüksek seviyededir.
1989 sonrası Bulgaristan'da endüstri ilişkileri'nin dönüşümü
1989'da Sosyalist bloğun çöküşünden sonra piyasa ekonomisine geçen ülkeler ekonomik sistemlerinde bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu ülkeler arasında yer alan Bulgaristan'da, 1989 sonrası sosyalist sistemin çökmesiyle ekonomik ve siyasi anlamda yeniden yapılanma ihtiyacı meydana gelmiştir. 10 Kasım 1989'dan sonra demokrasi ve piyasa ekonomisine geçen Bulgaristan'ın endüstri ilişkileri sistemi de değişmeye ve gelişmeye başlamıştır. Bu çalışmada 1989 yılından sonra değişen ekonomik sistemle birlikte dönüşüm yaşayan Bulgaristan endüstri ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda modern endüstri sisteminin değişimi de detaylı olarak incelenmiştir. Bu araştırma kapsamında 1989 sonrası piyasa ekonomisine geçişle birlikte yeniden yapılanan endüstri ilişkileri sistemi aktörler ve politikalar bağlamında analiz edilmiştir. Çalışmada ikincil veri kaynakları kullanılarak tarihsel perspektifte bir inceleme yapılmıştır.
Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı kamu çalışanlarının sendikal tercihlerinde etkili olan faktörler
Bu çalışmada eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı kamu çalışanlarının sendikal tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında; sendika üyesi eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı kamu çalışanlarının sendikalarında devam etme ya da ayrılma tercihlerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda; sendika üye ilişkilerinin, sendika çalışma performansının, sendika ideolojisinin ve dışsal faktörlerin üye tercihlerini nasıl etkilediği incelenmiştir. Literatürde kamu eğitim sektöründe sendika üyelerinin ayrılma ya da devam etme tercihlerinin incelendiği araştırmalara rastlanılmamıştır. Eldeki araştırma hem literatürdeki boşluğu doldurmaya dönük hem de sendika yöneticilerine rehberlik etmesi anlamında katkı sunmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma Tekirdağ ili Çerkezköy ilçesinde kamu eğitim kurumlarında Haziran 2023 tarihinde görev yapmakta olan, eğitim öğretim hizmetleri sınıfı kamu çalışanlarından 20 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 15'i sendika üyesi, 5'i ise sendika ilçe temsilcisidir. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiş, betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Ulaşılan bulgular yorumlanıp tartışılmış, yapılan tespitler ve değerlendirmeler, sonuç ve öneriler bölümünde sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sendikal Tercihler, Kamu Sendikacılığı, Eğitim Sendikacılığı, Eğitim Sendikaları, Sendikal Bağlılık.
Türkiye'de yaşlılara yönelik sosyal politikalar ve kurumsal bakım: Kırklareli Huzurevi örneği
Yaşlanma süreci, bireylerin hayatları boyunca çekinerek baktığı bir dönemi ifade etmektedir. Bunun sebepleri arasında yaşayacakları fiziksel, sosyal ve psikolojik kayıplar yaşamayı beraberinde getirmesi gösterilebilir. Yaşlılıkla birlikte, bireylerin yaşadığı kayıplar, sosyal yaşamdan çekilme, aile bireylerini kaybetme ile gelen yalnızlık, fiziksel yetkinliklerini kaybetme ile bakıma muhtaçlık durumunun beraberinde gelmesi literatürde önemli bir yer edinmiş ve mevcut durumu korumaya ve önlemeye yönelik politikaların üretilmesine sebep olmuştur. Çalışmanın amacı, yaşlılık ve yaşlanma kavramını açıklayarak, Dünya üzerinde bulunan toplumlarda aile yapıları, aile içinde yaşlının konumunu ve yaşlılara yönelik bazı sosyal politikaların yeterliliğini tartışmaktır. Bu sebeple çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde aile, yaşlılar ve sosyal koruma başlığı altında farklı toplumlar ve tarihsel süreç içerisindeki değişimleri açıklanmıştır. İkinci bölümde kavramların daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla teoriler, kuramlar ve politikalar açıklanmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise alan araştırması, Kırklareli Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne bağlı Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde yaşayan yaşlı bireyler ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış ve yaşlı bireylerin kurum hizmeti aldıkları süreç içerisindeki günlük yaşantıları temel alınmış, bu doğrultuda kurum bakım hizmetinin uygulamadaki etkinliği konusu tartışılmıştır.
Çalışanlara verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin çalışanlardaki iş güvenliği farkındalığına etkisi
Bu çalışmada, petrol doğalgaz arama üretim sektöründe çalışanlara verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin çalışanlardaki iş güvenliği farkındalığına etkisi Lüleburgaz'daki TPAO Trakya Bölge Müdürlüğü örneğinde incelenmiştir. Petrol doğalgaz sektörü çok tehlikeli iş kapsamında olup iş sağlığı ve güvenliği anlamında ciddi riskler içermektedir. Çalışmalar esnasında iş kazası ve meslek hastalıkları oluşabilmektedir. Bu durumlarda can ve mal kayıpları yaşanabilmekte bu durum da telafisi mümkün olmayan sonuçlara varabilmektedir. Kırklareli ili Lüleburgaz ilçesinde petrol doğalgaz arama üretim sektöründe verilen iş sağlığı güvenliği eğitimlerinin çalışanlardaki iş güvenliği farkındalığına etkisini inceleyen bu çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, toplam 285 çalışan ile iş sağlığı ve güvenliği hakkında bire bir anket yapılarak görüşleri incelenmeye çalışılmıştır. Yapılan alan araştırmasında çalışanların iş sağlığı ve güvenliği bilinci, iş sağlığı ve güvenliği farkındalığı ve kaderciliğe bırakmama konuları konusundaki düşünceleri irdelenmiştir. Anket sonucunda katılımcıların 6331 sayılı Kanun hakkında yeterli seviyede bilgileri oldukları, verilen iş sağlığı güvenliği eğitimleriyle iş güvenliği farkındalıklarının arttığı tespit edilmiştir.
Güney Avrupa refah rejiminde gençlere yönelik sosyal politikalar
Güney Avrupa ülkelerinden İspanya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye'de gençleri hedef alan sosyal politikaların önemini vurgulamak çalışmamızın konusudur. Bu politikalar, genç bireylerin karşılaştığı zorlukları ele almayı ve onların refahını, gelişimini ve yetişkinliğe başarılı geçişini teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Ülkeler, eğitime, sağlığa, sosyal içermeye yatırım yaparak ve genç işsizliği gibi belirli zorlukları ele alarak genç nüfuslarının gelişmesi ve topluma katkıda bulunması için destekleyici bir ortam yaratabilir. Nesiller arası iş birliği, kapsayıcılık ve diyalog, etkili gençlik politikalarında kilit rol oynamaktadır. Gençlerin refahını ve gelişimini sağlamak için bu politikaların sürekli değerlendirilmesi ve uygulanması gerekmektedir. İyi eğitime erişim, sosyal katılımın teşvik edilmesi ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanması, genç neslin refahını ve gelişimini iyileştirmenin temel bileşenleridir. Genel olarak gençlere yatırım yapmak onlara fayda sağlamakla birlikte aynı zamanda ait oldukları topluluklara ve uluslara da uzun vadeli faydalar kazandırmaktadır. Bu çalışmada, gençlere eşit fırsatlar sağlamak, eşitsizlikleri azaltmak ve genel büyümelerini desteklemek için eğitim, sağlık, istihdam ve sosyal katılım gibi alanlara yatırım yapmanın önemi ön plana çıkarılmıştır. Sonuç olarak gençleri hedef alan sosyal politikalar, onların refahını, gelişimini ve yetişkinliğe başarılı geçişini desteklemek için gereklidir.
Güney Avrupa refah rejiminde yaşlılara yönelik sosyal politikalar
XX. yüzyılda yaşanan iki büyük dünya savaşı, dünya nüfusunun demografik yapısını büyük ölçüde etkilemiştir. Genç nüfusun azalmasıyla birlikte gelişmiş ülkeler başta olmak üzere doğum oranlarında düşüşler meydana gelmiştir. Bu durum dünya nüfusunun demografik yapısında büyük değişikliklere sebep olmuştur. Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte ülkeler daha çok yaşlı merkezli sosyal politikalara yönelmişlerdir. Yaşlılara yönelik oluşturulan sosyal politikalarda demografik, ekonomik ve sosyal faktörler, aile yapısında meydana gelen değişimler, sosyal devlet ilkesi ve insanî sebepler etkili olmuştur. Bu çalışmada amaç; en hızlı yaşlanan nüfusa sahip ülkeler arasında yer alan Güney Avrupa refah ülkelerinden İspanya, Yunanistan, İtalya ve daha sonradan bu kategoriye dahil edilen Türkiye'de yaşlılara yönelik yapılan sosyal politikaları incelemektir. Çalışma literatür taramasıyla yaşlılara yönelik sosyal politikalar; emeklilik sistemleri, sosyal yardımlar ve yaşlı bakım hizmetleri üzerinden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Güney Avrupa Refah Devleti, Yaşlılık, Sosyal Politikalar
Psikolojik sözleşme ile güvenli davranış arasındaki ilişki: Hazır giyim sektörü üzerine bir araştırma
Günümüzdeki emek piyasaları dönüşümü çalışma şartları ve biçimlerindeki değişimlerle ilişkili olduğu kadar politik ve iktisadi etmenlerle de ilgilidir. Çalışma biçimlerinde yapısal değişimler, örgütsel anlamda kurumları farklı sorunlarla yüz yüze getirirken farklı çözüm arayışlarına da sevk etmektedir. Bu noktada örgütlerin, varlıklarını devam ettirmek ve rekabet güçlerini arttıracak faktörler içinde en önemli güçlerinin insan kaynağına dayalı olduğunu kabul etmeleri örgüt içinde bir değişim rüzgarını başlatmıştır. Verimliliğe ve etkinliğe katkı sunacak etmenler yönetim anlayışı içerisinde kurgulanmaya ve sistemli çalışmalarla örgütsel süreçlerin kontrol altına alması için gerekli farkındalıkların kazandırılmasına çalışılmıştır. Bu çerçevede psikolojik sözleşme kavramı ön plana çıkmış çalışan davranışlarını yönetebilme gibi önemli bir etkiye sahip olduğu kabul görmüştür. Bu çalışma çalışanların psikolojik sözleşme algılarının güvenli davranış geliştirme sürecinde güvenlik iklimi etkilerini Trakya Bölgesi'nde tekstil sektöründe ampirik olarak değerlendirmeye çalışmaktadır. Tez iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının psikososyal taraflarına vurgu yaparak çalışan davranışlarını güvenli davranışlar yönünde düzenleyebilmek amacıyla güvenlik ikliminin psikolojik sözleşmeye etkilerini incelemektedir. Örgütlerin iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarıyla çalışanların güvenli davranış geliştirmelerinin hem bilişsel farkındalıkla hem de bu yöndeki çalışmaları doğru şekilde inşa etmesiyle gerçekleşebileceği iddia edilmektedir. Tezde, çalışanların psikolojik sözleşme algılarının bu yönde önemli bir araç olduğunu psikolojik sözleşmenin alt boyutları olan işlemsel ve ilişkisel psikolojik sözleşme tiplerinin ayrı ayrı ilişkilendirilmesiyle gösterilmektedir. Kontrol değişkenleri olarak yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum gibi demografik özelliklere bağlı değişkenler de incelenmiştir. Anket yöntemiyle elde edilen veriler, istatistik programları ile analiz edilmiştir. Seçilen hipotezler, istatiksel analiz yöntemleri sayesinde test edilmiş ve elde edilen bulgular ışığında örgüte yapılan katkı tartışılmış ve değerlendirilmiştir. Bu bağlamda yöneticilerinin örgütsel süreçlerde çalışanların psikolojik sözleşme algısının sebep olduğu davranış sonuçlarının farkında olması, iş güvenliğinde güvenli davranış geliştirebilme adına önem taşımaktadır.
İnşaat sektöründe iş kazalarında hukuki sorumluluk
İnşaat sektörü, yüksek risk barındıran ve iş kazalarının en sık yaşandığı sektörlerden biridir. Bu kazalarla ilgili hukuki sorumluluk, işverenler, yükleniciler, şantiye yöneticileri ve çalışanlar gibi birçok paydaşı ilgilendiren kritik bir konudur. İşverenler, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uyarak güvenli bir çalışma ortamı sağlamakla yükümlüdür. Yeterli güvenlik önlemlerinin alınmaması, eğitimlerin eksikliği veya koruyucu ekipmanların sağlanmaması ciddi kazalara yol açabilir ve işverenleri hukuki ve mali sorumluluk altına sokabilir. Yükleniciler ve şantiye yöneticileri de güvenlik protokollerini uygulamamak veya denetim görevlerini ihmal etmek durumunda sorumlu tutulabilirler. İnşaat kazalarında hukuki sorumluluk idari, hukuki ve cezai sorumluluk olmak üzere üç ana başlıkta incelenebilir. İdari sorumluluk, düzenleyici kurumlar tarafından verilen para cezaları ve şantiye kapatma gibi yaptırımları içerir. Hukuki sorumluluk, yaralanan işçiler veya ailelerinin tazminat talepleriyle ortaya çıkar. Cezai sorumluluk ise ağır ihmal veya kusur sonucu ölüm ya da ciddi yaralanmalar meydana geldiğinde, sorumluların hapis cezası almasına kadar gidebilir. Hukuki riskleri en aza indirmek için şirketlerin kapsamlı iş sağlığı ve güvenliği programları uygulaması, düzenli denetimler yapması ve ilgili mevzuata tam uyum sağlaması gerekmektedir. Çalışanların bilinçlendirilmesi ve güvenlik kültürünün yaygınlaştırılması, iş kazalarını ve hukuki sorumlulukları önemli ölçüde azaltabilir. Sonuç olarak, inşaat sektöründe hukuki sorumluluk, işçilerin haklarının korunması ve sektör standartlarının sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır.