" تعليقات الشيخ إسماعيل بن محمد الجديدي الكردي (ت. 1389هـ) على تفسير مدارك التنزيل للإمام النسفي من سورة المائدة إلى نهاية سورة الأنعام (دراسة وتحقيقاً)

Bu çalışma Şeyh İsmail bin Muhammed el-Cedîdî el-Kürdî'nin Nesefî'nin (ö 710) Medârikü't-Tenzîl isimli tefsiri üzerine yazdığı eşsiz haşiyesine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Araştırma Mâide suresinin başından En'âm suresinin sonu ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın önemi ilim talebeleri ve Osmanlı dönemi âlimlerinin göz bebeği konumunda olan Nesefi'nin tefsiri kaynaklıdır. Kürdî'nin Hâşiyesinin tahkiki henüz yapılmamıştır. Hâşiye sahibinin usul, furu, lügat ve kelam ilmiyle ilgili bilgilerini hâşiyede sunması çalışmanın önemini artırmaktadır. Eser, lügat nükteleri ve faydalı mantıksal bilgiler yönüyle zengindir. Hâşiye sahibi kendi döneminde hocalık yapmıştır. Araştırma el-Kürdî'nin oğlu tarafından yazılan mahtut nüshaya dayanmaktadır. Metin ve hâşiye sahiplerini şahsi ve ilmî hayatları hakkında bilgi verilirken betimleyici tarihsel metot kullanılmıştır. Eser tahkik edilirken talik ve tahkik yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmada ulaşılan neticelerden önemlileri şunlardır: Yazar, 19. ve 20. yüzyıllar arasında Irak'taki gelişen genel bilimsel hareketin bir parçası olan Kürt bilim adamları arasında bilimsel hareketin olduğu bir dönemde yaşamıştır. Eser nahiv, sarf, belagat ve mantıkla ilgili yaptığı geniş tahlillerle temayüz etmiştir. Bu durum onun bu bilimlerdeki maharetini göstermektedir. Zemehşeri, Beydâvî ve Nesefî gibi büyük müfessirlerin görüşlerine dayanmıştır. Konularla ilgili bilgileri aktarmakla yetinmiş, naklettiği konularla ilgili fazlaca eleştiri yapmamıştır. Önceki alimlerden nakil yaparken ilme sadakat göstermesi sebebiyle esiri, Kur'ân ilimlerinde eğitimin temel konularından biri haline gelen Nesefî Tefsiri üzerine Kürt âlimler tarafından yazılan en güzel hâşiyelerden kabul edilir. Anahtar Kelimeler: Cedîdî, Medârikü't-tenzîl, en-Nesefî, Mâide, En'âm, Tahkik.