16. yüzyıl Osmanlı minyatürlerinde perspektif anlayışı ve mekan kavramı

16. yüzyıl Osmanlı minyatürlü yazmaları üretildikleri döneme ait olayları görsel yönden anlatarak belge niteliği taşımalarından dolayı, kitap sanatlarında önemli bir yere sahip olmuşlardır. Özellikle III. Murad'ın kitap sanatlarına olan ilgisi sayesinde, dönemin saray nakkaşhanesinde nakkaşbaşı olan Nakkaş Osman ve ekibinin özenli çalışmaları minyatür üretimi doğrudan etkilenmiştir. Tarihi belge niteliği taşıyan Osmanlı minyatürleri, özellikle Osmanlı sultanların yapmış olduğu seferleri, kazanılan zaferleri, önemli tarihi olayları, saray hayatını ve önemli kişilere ait portreleri konu almıştır. Minyatürler konu, kompozisyon ve teknik yönden incelendiğinde iki boyutlu resim olma özelliği yansıtmalarına rağmen Nakkaş Osman ve ekibinin ürettiği minyatürlerde perspektif denemelerine yer verildiği ve mekân içinde derinlik etkisi oluşturma çabaları görülür. Bu tez çalışmasında; 16. yüzyılın en önemli Osmanlı minyatür sanatçılarından olan Nakkaş Osman'ın eserlerinden bir örneklem seçilerek perspektif ve mekân yönünden analizler yapılmış ve seçilen minyatürler temel tasarım ilkeleri bakımından irdelenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, Nakkaş Osman'ın minyatürlerinde mekân içinde görülen mimari unsurların ve objelerin betimlemelerinde, kendine has çok-merkezli bir perspektif anlayışı kullanıldığı ve mekânın ifade ediliş biçiminde parça-bütün ilişkisinin gözetildiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, tez çalışmasıyla amaçlanan, seçilen minyatürler üzerinden perspektif anlayışının ve mekân algısının nasıl inşa edildiği hakkında yeni fikirler üretmektir.