1901-1902 tarihli Maârif Sal-nâmesine göre Musul vilâyetinde eğitim-öğretim

Bu araştırmada H.1318 tarihli Maârif Sal-nâmesi ele alınarak dönemin maârif politikası hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır. Osmanlı Devleti'nin diğer vilâyetler ile birlikte Musul'daki eğitim-öğretim ile ilgili de bilgi veren bu sal-nâmenin transkripti yapılmıştır. Yapılan transkript sonucu bazı tablolar oluşturulmuştur. Ortaya çıkarılan tablolar ışığında bazı tespitler yapılmıştır. Buna göre Musul'daki okulların birçoğunun ismi ile okul müdürü gibi idari konumda görev alan kişilerin isimlerine ulaşılmıştır. Kayıt altına alınan medreselerin isimleri ile birlikte bulundukları mahalleler de belirtilmiştir. Sal-nâmede Musul'un sancak ve kazâlarında yer alan mahalle isimleri ve okulların kurucularının isimleri de yer almıştır. Ancak sal-nâmede paylaşılmamış bilgilerden dolayı bazı kısımların boş bırakıldığı da olmuştur. Burada kullanılan Literatür Taraması yöntemi ile bilgi eksikliği giderilmeye çalışılmıştır. Sal-nâmenin orijinal transkripti tezin ekler bölümünde yer almaktadır. Yıllıkta Musul'da bulunan yabancı okullara da yer verilmiştir. Milletlerle ilgili dini bilgilere de kısaca değinilmiştir. Kız ve erkek sayıları yabancı okullar için paylaşılmış fakat diğer okullarda bu bilgilere yer verilmemiştir. Musul'daki kütüphaneler, gazeteler ve matbaa bilgilerine de ulaşılmıştır. Yazılan eserlerde kullanılan dil çeşitleri de yıllıkta yer almıştır. Araştırmada Osmanlı Devletinin hedeflediği eğitim politikalarının eyaletlere taşınabildiği verilerine ulaşılmıştır. Bu eğitim politikalarının da uygulanabildiği öğrenilmiştir. Anahtar Kelimeler: Eğitim ve Öğretim, Musul, Sal-nâmeler