1960-1980 yılları arasında yazılmış Türk romanlarında öğrenci olayları ve bunun eğitime yansımaları

Öğrenci olayları ya da gençlik hareketleri, dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi, geçmişten günümüze ülkemizde de dönem dönem hız kazanarak çeşitli sosyal, kültürel ve ekonomik sonuçların ortaya çıkmasına neden olmuştur. İlk olarak medrese öğrencilerinin eğitim ve öğretime dair hak ve özgürlük talepleri sonucunda ortaya çıkan gençlik hareketleri, daha sonraki süreçte Türkiye'nin siyasal, kültürel ve ekonomik sorunlarını da içine alan daha kapsamlı konularla ilgili olarak büyük eylemler ve protestolara dönüşmüştür. Zaman zaman adam kaçırma, banka soygunu, silahlı eylemler gibi radikal fiillerin de görüldüğü olaylar, toplumun eğitim başta olmak üzere basın, siyaset ve üniversite gibi birçok kesimini doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemiş, toplumsal kargaşaya neden olmuş ve askerî müdahalelerin gerekçelerinden birini oluşturmuştur. Türkiye'nin yakın tarihinde görülen gençlik hareketleri, Türk edebiyatına çeşitli boyutlarıyla yansımıştır. Özellikle, olayların yoğunlaştığı 1960-1980 yılları arasında yaşanan öğrenci olayları, gerek bu yıllar arasında gerekse sonraki yıllarda yayımlanan birçok romanda çeşitli yönleriyle irdelenmiştir. Öğrenci olayları/gençlik hareketlerinin geçmişten günümüze ortaya çıkış sebepleri benzerliklerin yanı sıra farklılıklar da göstermektedir. Bu bakımdan geçmişteki ya da günümüzdeki hadiseleri anlamak ve sağlıklı değerlendirmeler yapabilmek için önce bu hareketlerin ortaya çıkış zeminini ve şartlarını bilmek gerekmektedir. Tarihî, siyasi ve toplumsal açıdan yadsınamayacak ölçüde önem arz eden bu hareketlerin eğitime olan etkilerinin Türk romanı bağlamında kısmi bir biçimde ele alınışı, bu çalışmanın gerekçesini oluşturmaktadır. Bununla birlikte bu çalışmada, öğrenci eylemlerinin yoğun olduğu 1960-1980 yılları arasının Türkiye'nin siyasi, ekonomik ve toplumsal açıdan oldukça çalkantılı bir dönemi olması nedeniyle sadece bu dönemde yazılan romanlar ele alınmıştır. Bu da söz konusu olguyla ilgili olarak daha kapsamlı çalışmaların yapılmasını da gerekli kılmaktadır. Sosyal konularda olaylar ya da durumlar birbiriyle etkileşim içinde, öznel ve değişkendir. Türk romanında da öğrenci olaylarının değerlendiriliş biçimi ve yazarların konuya bakış açısı kişiden kişiye değişmekte, konu farklı şekillerde yorumlanmaktadır. Bu çalışmada, 1960-1980 yılları arasında yayımlanan ve öğrenci olaylarını işleyen romanlar incelenerek yazarların olaylara bakış açıları ve bunları değerlendiriş biçimi ortaya konulmaya, öğrenci olaylarıyla Türkiye'nin içinde bulunduğu sosyal, kültürel ve ekonomik durum arasındaki ilişki belirlenmeye gayret edilmiştir. Bununla birlikte gençleri eylemlere iten içsel ve dışsal sebepler, olayların ortaya çıkışında dünyadaki gelişmelerin etkisi, üniversitelerin ve öğretim üyelerinin durumu, aydınlar, basın, ordu gibi unsurlara ait ayrıntılar ve bu unsurların birbirleri arasındaki ilişkilerin romanlarda işlenişi ayrıntılı bir şekilde belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada, bu amaçlar doğrultusunda "içerik analizi" yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler tümevarımsal bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrenci olayları/gençlik hareketleri konusunun 1960-1980 arasında yayımlanan Türk romanlarında yoğun bir biçimde işlendiği, yazarların eserlerinde olayları kendi bakış açılarından (ideoloji/dünya görüşü) ele aldığı görülmüştür. Olayların ortaya çıkışında başta siyasi, sosyal ve ekonomik nedenler olmak üzere birçok unsurun etkili olduğu, Türkiye'deki olayların dünyadaki gelişmelerden bağımsız olmadığı ve ülkemizde farklı boyutlarıyla önemli etkilere yol açtığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Öğrenci Olayları, Gençlik Hareketleri, Eğitim, Türk Romanı, Üniversite