20. yüzyılda zakirbaşılık geleneği ve Türk din musikisinde yaşanan müzikal dönüşüm

Literatürde bugüne zakirbaşılık ile ilgili özel olarak yapılmış çok az çalışmaya rastlanmıştır. Bu çalışmanın özde amacı zakirbaşılık müessesinin, tekke musikisi içindeki yerinin kavranması, geleneksel müzik hayatına etkisinin fark edilmesi ve 20. Yüzyılda yaşanan olaylar bağlamında zakirbaşılığın dolayısıyla tekke musikisinin dönüşümün incelenmesidir. Bu bağlamda, zakirbaşıların vazife yaptıkları kurumlardaki görevleri, yetiştirilme yöntemleri ile zakirbaşılığın ne olduğuna dair incelemeler ve alanda otorite isimler ile kişisel görüşmeler yapılmıştır. 20. Yüzyılda zakirbaşılık yapan kimselerin hayatı ile ilgili malumat toplanmış, bu hayatlar bağlamında ve 20. Yüzyılda gerçekleşen olaylar çerçevesinde bu müessesenin dönüşümü incelenmiştir. 20. Yüzyılda müzik endüstrisi dediğimiz alanın oluşması, Türk Müziği üzerinde Mısır ve Arap müziğinin etkili olması gibi sebepler bağlamında dönüşüm yaşanmıştır. Tekke ve zaviyelerin seddi ile Türk Musikisinin kamuya ait alanlarda yasaklanması kanunları ise belli bir dönemde Türk Din Musikisi'ni inkıtaa uğratmıştır. Resmi merciler ile toplumun talepleri arasında yeni bir yöne evrilen Türk Din Musikisi, kendini yeniden yapılandırmış ve zorlu süreçler içerisinde, geleneğin yönünü kendince tayin eden bir yapıya bürünmüştür. Yasaklara rağmen, toplum kendi ihtiyaçları bağlamında yeni çözümler üretmiş ve bu çözümler başarılı olmuş, böylece kalıcı etkiler bırakmıştır. Dönüşüm süreci, pek çok disiplinin ortak çalışmayla inceleyip doğru sonuçları elde edeceği bir konu olmakla birlikte bu çalışma, konunun müzikal yönü açısından mütevazi bir giriştir.