2006-2024 yılları arası görsel sanatlar eğitimi üzerine yazılan lisansüstü tezlerinin içerik analizi

Bu araştırma, 2006-2024 yılları arasında Türkiye'de görsel sanatlar eğitimi alanında yazılan lisansüstü tezlerinin genel eğilimlerini içerik analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. YÖK Ulusal Tez Merkezi verilerine dayanarak yapılan analizler, tezlerin türlerine göre dağılımı, yıllarına göre dağılımı, kullanılan araştırma yöntemleri, çalışma gruplarının özellikleri, tercih edilen konu başlıkları ve araştırmacıların sunduğu öneriler açısından sistematik olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada, görsel sanatlar eğitimi alanında yapılmış 104 doktora ve 351 yüksek lisans tezi olmak üzere toplam 455 lisansüstü çalışma sistematik olarak incelenmiştir. Bu kapsamlı analizin, alandaki gelecek araştırmalar için önemli bir referans kaynak oluşturmasının yanı sıra, yeni araştırma yönelimlerine ışık tutması beklenmektedir. Araştırma bulgularına göre, yüksek lisans tezleri en yoğun olarak 2019 yılında, doktora tezleri ise 2018-2019 döneminde artış göstermiştir. Bu artışta, COVID-19 pandemisinin araştırma süreçlerine etkisi olabileceği düşünülmektedir. Yöntem olarak yüksek lisans tezlerinde nitel analiz en çok tercih edilirken, karma yöntem en az kullanılan yaklaşım olmuştur. Doktora tezlerinde ise nitel analiz baskın olmakla birlikte, nicel yöntemler daha az tercih edilmiştir. Çalışma grupları incelendiğinde, yüksek lisans tezlerinde en fazla görsel sanatlar öğretmenleriyle çalışıldığı, sınıf düzeyi olarak da ortaokul 6. sınıfın öne çıktığı görülmüştür. Okul öncesi düzeydeki çalışmaların oldukça sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Doktora tezlerinde de benzer şekilde ortaokul düzeyi ağırlıklı olup, ilkokul 1. ve 2. sınıflara yönelik çalışma bulunmamaktadır. Konusal dağılımda, yüksek lisans tezlerinde öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri ön plandayken, doktora tezlerinde disiplinlerarası yaklaşımlar ve kültürel perspektifler yoğunluk kazanmıştır. Çevre bilinci, sürdürülebilirlik ve müfredat uygulamaları gibi çağdaş konuların her iki düzeyde de yetersiz ele alındığı tespit edilmiştir. Öneriler kısmında, uygulamaya yönelik olarak müfredat geliştirme, teknoloji entegrasyonu ve disiplinlerarası yaklaşımlar öne çıkarken, sürdürülebilirlik temalarına daha az yer verilmiştir. Araştırmacı önerileri ise yöntem ve ölçme konularında yoğunlaşmış, sanat terapisi ve sağlık gibi alanlarda daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de görsel sanatlar eğitimi alanındaki lisansüstü çalışmaların geleneksel ve disiplinlerarası konulara odaklandığı, ancak küresel öneme sahip çağdaş meselelerin yeterince araştırılmadığı görülmektedir. Bu durum, gelecek çalışmalar için sürdürülebilirlik, çevre bilinci ve yenilikçi müfredat uygulamaları gibi alanlarda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Sanat, Sanat eğitimi, Görsel sanatlar eğitimi, İçerik analizi.