2015-2019 yılları arasında karaciğer transplantasyonu yapılan hastalarda gelişen bakteriyel üriner sistem enfeksiyonlarının irdelenmesi

Amaç: Bu çalışmada karaciğer transplantasyonu yapılan erişkin hastalarda nakil sonrası ilk bir yılda gelişen bakteriyel üriner sistem enfeksiyonlarının klinik ve mikrobiyolojik açıdan irdelenmesi ve bu enfeksiyonların ortaya çıkmasında rol oynayan bazı risk faktörlerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakil Enstitüsü'nde 1 Ocak 2015–30 Haziran 2019 tarihleri arasında karaciğer transplantasyonu yapılan hastalar retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya karaciğer nakli yapılan 18 yaş üzeri erişkin hastalar dahil edildi. Karaciğer nakli olan erişkin hastalarda nakil sonrası ilk bir yılda gelişen bakteriyel üriner sistem enfeksiyonları klinik ve mikrobiyolojik verilerle ele alındı. Üriner enfeksiyon tanımlaması için Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) tanı kriterleri kullanıldı. İdrar kültüründe 105 coloni forming-unit (cfu)/ml üreme olan ve semptomlu hastalar enfekte olan hasta grubuna dahil edildi. Bu enfeksiyonların izleminde 0-1 (erken dönem), 1-6 (ara dönem), ve 6-12. (geç dönem) aylar şeklinde dönemler belirlendi. Üriner sistem enfeksiyonunun gelişmesinde rol oynayan risk faktörlerinin belirlenmesi için Binary Lojistik Regresyon analizi uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda 2015-2019 yılları arasında 795 karaciğer nakil hastası incelendi. Enfekte olan grupta karaciğer nakli sonrası birinci yılda bakteriyel üriner sistem enfeksiyon atağı geçiren 190 hasta; ikinci grupta ise enfekte olmayan 605 hasta incelendi. Bu hastaların 548'i (%69) erkek, 247'si (%31) kadın olup yaş ortalaması 48,5±13,1 olarak hesaplandı. Merkezimizde nakil nedenleri arasında birinci sırada Hepatit B virüsü (HBV) (%34,9), ikinci sırada ise kriptojenik nedenlere bağlı karaciğer yetmezliği (%25,7) yer almaktaydı. Bu nakil operasyonlarında 702 (%88,3) canlı verici, 93 (%11,7) kadaverik donör kullanıldı. Nakil sonrası ilk bir yılda bakteriyel üriner sistem enfeksiyonu oranı %23 olarak saptandı. Enfeksiyon gelişen 190 hastada toplamda 266 enfeksiyon atağı geliştiği tespit edildi. Bu atakların %38,6'sının nakil sonrası ilk bir ayda, %46,9'unun 1-6. aylar arasında, %14,5'inin ise 6-12. aylar arasında geliştiği görüldü. Etkenler irdelendiğinde en sık Escherichia coli (%43,9), ikinci sırada Klebsiella pneumoniae (%28,5) saptandı. Escherichia coli ve Klebsiella spp. izolatlarında sırasıyla ESBL pozitifliği %45,2 (53/117) ve %55,2 (42/76) olarak bulundu. TMP-SMZ direnci ise %71,6 (73/102) ve %81,8 (44/66) olarak bulundu. İleri yaş, kadın cinsiyet ve hastanede yatış süresinin 21 günden fazla olması üriner sistem enfeksiyonu riskini arttıran risk faktörleri olarak saptandı (p=0,013, p<0,001, p<0,001). Sonuç: Karaciğer transplant hastalarında operasyon sonrası üriner sistem enfeksiyonları daha çok nozokomiyal kökenli olup en sık ilk altı ayda görülmektedir. İleri yaş, kadın cinsiyet ve hastanede yatış süresinin 21 günden fazla olması üriner sistem enfeksiyonu riskini arttıran nedenler arasında değerlendirilmelidir. Her merkezde karaciğer nakli hastalarında üriner sistem enfeksiyon etkenleri ve direnç profilleri bilinmeli ve sürekli takip edilmelidir. Anahtar Kelimeler: Karaciğer nakli, karaciğer yetmezliği, mortalite, risk faktörleri, üriner sistem enfeksiyonu