8. sınıf öğrencilerinin LGS'de sorulan cebir sorularına ilişkin görsel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Merkezi Ortak Sınavlarında sorulan cebir sorularına ilişkin 8. Sınıf öğrencilerinin görsel akıl yürütme becerilerini araştırmaktır. Bu araştırmada sınıf düzeyi olarak sadece 8. Sınıf ele alındığından tek durum, orta ve yüksek seviyedeki öğrencilerin görsel akıl yürütme becerilerinin analizi yapıldığından dolayı da iç içe geçmiş analiz birimi ele alınması nedeniyle durum çalışması desenlerinden iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubundaki öğrencilerin belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, Afyonkarahisar ili Merkez ilçesindeki devlet okulları arasından seçilen üç ortaokulun 2023-2024 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri içerisinden belirlenen 18 öğrenci oluşturmaktadır. Belirlenen her bir okuldan orta ve yüksek başarı düzeyine sahip üçer olmak üzere toplam altı öğrenci seçilmiştir. Böylece her okuldan altışar öğrenci olmak üzere çalışma grubu 18 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmacı tarafından hazırlanan "Cebir Testi" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları Formu" veri toplama araçları kullanılarak araştırmanın verileri toplanmıştır. Cebir Testinde kullanılan sorular 2018-2023 yılları arasında LGS merkezi ortak sınavlarında sorulan matematik alt testine ait cebir konu alanı ile ilgili kazanımları içeren sorular içerisinden seçilmiş 15 sorudan oluşmaktadır. Cebir Testi 18 öğrenciye uygulanmıştır. Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları Formu kullanılarak 18 öğrenci arasından belirlenmiş 6 öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Veri analizi "betimsel analiz" kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen veriler, Geçici ve Türnüklü (2021)'nün önerdiği kavramsal çerçeveden yola çıkılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, katılımcıların en çok tercih ettikleri görsel temsil çeşidinin çizim temsili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte tablo temsilini tercih eden katılımcılar da vardır. Resim temsilini ise hiçbir öğrencinin kullanmadığı görülmüştür. Farklı görsel temsilleri kullanabilen öğrencilerin soruları çözerken matematiksel düşünmeyi gerçekleştirebilmek için gerekli olan adımları kolaylıkla tamamlayabildikleri belirlenmiştir. Görsel temsiller arası geçiş yapabilen öğrencilerin daha başarılı oldukları görülmüştür. Başarı seviyesi yüksek olan öğrencilerin diğer öğrencilere göre matematiksel düşünmeye geçiş bileşenleri olan özelleştirme, varsayımda bulunma, doğrulama ve genelleme yapma adımlarında daha başarılı oldukları görülmüştür.