Acil servise karın ağrısı şikayetiyle başvurup akut pankreatit tanısı alan hastalarda BISAP skoru ile SII ve SIRI indekslerinin prognoza etkisinin karşılaştırılması

Arka plan-hedef: Akut Pankreatit (AP) tanısı alan hastalarda hastalığın şiddetini ve prognozunu belirlemek için çeşitli skorlamalar yapılmaktadır. Ancak tüm skorlamalara ve çalışmalara rağmen hastalığın şiddetini ve prognozunu öngörmek oldukça zordur. SII ve SIRI ise literatürde çeşitli araştırmalar ile desteklenen kullanışlı ve uygun maliyetli skorlamalardır. Biz de bu çalışmamızda acil servise karın ağrısı şikâyetiyle başvurup AP tanısı alan hastaların klinik seyrini değerlendirebilmek için BISAP skoru ile SII ve SIRI skorlamalarını karşılaştırdık. Gereç-yöntem: Araştırmamız retrospektif bir çalışma olup 1 Ocak 2022 – 31 Aralık 2024 arası Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi acil servisine başvuran karın ağrısı şikayetiyle başvurup AP tanısı alan 301 hasta çalışma kriterlerine uygun bulunup çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların tüm parametreleri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS), hasta dosyaları üzerinden taranarak kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 301 olgudan %52,2'si kadın (n=157), %47,8'i erkek (n=144) idi ve yaş ortalaması 61,9 ± 17,0 yıl olarak bulunmuştur. Hastalara etiyolojik olarak bakıldığında biliyer nedenli pankreatit tanısı alan hasta sayısı 279(%92,7), nonbiliyer nedenli pankreatit tanısı alan hasta sayısı 22(%7,3)dir. Komorbiditeler arasında en sık görülenler hipertansiyon (%39,9) ve diabetes mellitus (%22,9) olarak tespit edilmiştir. Hastaların %81,4'ü (n=245) servis takibi sonrası taburcu edildi, %10,6'sı (n=32) yoğun bakıma yatırıldı, %8,0'ı (n=24) ise acil servisten doğrudan taburcu edildi. Çalışma grubunda bir aylık mortalite oranı %5,3 (n=16) olarak saptandı. Cinsiyet açısından fark izlenmedi. Diabetes mellitus varlığı mortalite ile ilişkili bulundu. Çalışmamızda BISAP, SII ve SIRI değerleri mortalite ve yoğun bakım yatışı ile anlamlı ilişki göstermiştir. ROC analizi sonucunda BISAP skorunun (AUC=0,841) yoğun bakım yatışını öngörmede en yüksek ayırt edici güce sahip olduğu saptanmıştır. SII (AUC=0,708) ve SIRI (AUC=0,728) de istatistiksel olarak anlamlı ayırt edicilik göstermiş olup, özellikle yüksek değerleri kötü klinik sonlanımlar ile ilişkili bulunmuştur. Çok değişkenli analizde yalnızca BISAP bağımsız prediktör olarak kalırken, SII ve SIRI mortalite ile ilişkili olmasına rağmen bağımsız belirleyici faktör olarak öne çıkmamıştır. Sonuç: BISAP, mortaliteyi ve yoğun bakım ihtiyacını öngörmede en güvenilir skor olarak bulunmuştur. SII ve SIRI ise bağımsız prediktör olmamakla birlikte, mortalite ile ilişkili bulunmuş ve klinik sonuçları yansıtmada anlamlı katkı sağlamıştır. Bu indeksler, düşük maliyetli ve kolay erişilebilir biyobelirteçler olmaları sayesinde acil serviste pratik olarak uygulanabilir. Sonuç olarak BISAP temel skor olarak kalmakla birlikte, SII ve SIRI ile birlikte kullanımı erken dönemde hasta prognozunu öngörmede klinisyenlere ek destek sağlayabilir.