Adaçayı (Salvia officinalis) ve kızılcık (Cornus mas) bitkilerinin yeşil sentezle gümüş nanopartikül üretiminde kullanılması, özellikleri ve antimikrobiyal etkilerinin belirlenmesi

Nanoteknolojinin gıda, elektronik, tıp, tekstil gibi çok çeşitli alanlarda kullanımı son yıllarda artmaya başlamıştır. Özellikle yeşil sentez yoluyla elde edilen gümüş nanopartiküllerin (AgNP) gıdaların işlenmesi, korunması, ambalaj materyallerinde ve biyosensör üretiminde kullanılabilirliği konusunda araştırmalar yapılmaktadır. Bu proje kapsamında adaçayı ve kızılcıktan yeşil sentezle elde edilen AgNP'lerin özellikleri ve antimikrobiyal aktivitesi araştırılmıştır. Adaçayı ve kızılcıktan saf su kullanılarak oda sıcaklığında ve 60°C olmak üzere iki farklı sıcaklıkta ekstrakt hazırlanarak, AgNO₃ ile reaksiyonu sonucu AgNP'ler elde edilmiştir. Elde edilen AgNP'lerin karakterizasyonun belirlenerek antimikrobiyal aktivitesinin belirlenmesi için analiz yapılmıştır. Adaçayından oda sıcaklığında (20°C) elde edilen AgNP'lerin spektrofotometre sonucu 360 nm, taramalı elektron mikroskobu (SEM) sonucu 53.77 nm ve küresel şeklinde, X-ışını spektroskopisi (EDX) sonucunda %83.91 Ag içerdiği, Fourier dönüşümlü kızılötesi spektrofotometresi (FTIR) sonucunda C=C, C=O, C-N, C-O ve C-O-C gruplarının indirgemede rol oynadığı ve X-ışını difraktometresi (XRD) analizinde kristal boyutun 37.15 nm olduğu belirlenmiştir. 60°C'de elde edilen AgNP'lerin ise spektrofotometre sonucu 360 nm, SEM sonucu 57.08 nm ve küresel şeklinde, EDX sonucunda %84.38 Ag içerdiği, FTIR sonucunda C-O, C=C ve C=O gruplarının indirgemede rol oynadığı ve XRD analizinde kristal boyutun 34.81 nm olduğu belirlenmiştir. Kızılcıktan oda sıcaklığında (20°C) elde edilen AgNP'lerin spektrofotometre sonucu 500 nm, SEM sonucu 50.86 nm ve küresel şeklinde, EDX sonucunda %82.82 Ag içerdiği, FTIR sonucunda C=O ve C-O gruplarının indirgemede rol oynadığı ve XRD analizinde kristal boyutun 38.81 nm olduğu belirlenmiştir. 60°C'de elde edilen AgNP'lerin ise spektrofotometre sonucu 500 nm, SEM sonucu 61.17 nm ve küresel şeklinde, EDX sonucunda %83.64 Ag içerdiği, FTIR sonucunda C=O ve C=C gruplarının indirgemede rol oynadığı ve XRD analizinde kristal boyutun 37.88 nm olduğu belirlenmiştir. Elde edilen AgNP'lerin Staphylococcus aureus, Listeria monocytogenes, Salmonella Typhi ve Escherichia coli O157:H7 üzerine antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir. Adaçayından iki sıcaklıkta elde edilen AgNP'lerin L. monocytogenes ve E. coli O157:H7 üzerine etkili olmadığı, S. aureus ve S. Typhi üzerinde 25 mg/mL konsantrasyonundaki AgNP'lerin 7 mm zon oluşturduğu görülmüştür. Kızılcıktan oda sıcaklığında elde edilen AgNP'lerin E. coli O157:H7 üzerine etkili olmadığı, 25 mg/mL konsantrasyonundaki AgNP'lerin L. monocytogenes, S. aureus ve S. Typhi üzerinde sırasıyla 9, 9, 7 mm zon oluşturduğu görülmüştür. Kızılcıktan 60°C'de elde edilen AgNP'lerin L. monocytogenes, S. Typhi ve E. coli O157:H7 etkili olmadığı, iki konstrasyonda elde edilen AgNP'lerin S. aureus ve üzerinde sırasıyla 9 mm zon oluşturduğu görülmüş, sonuçlar arasında istatistiksel açıdan fark bulunmamıştır.