Adana ve Mersin illerinde asma kısa doğum virüs hastalığının bağlarda ve virüs vektörü nematodlarda serolojik ve PCR yöntemleriyle belirlenmesi

oz DOKTORA TEZİ ADANA VE MERSİN İLLERİNDE ASMA KISA BOĞUM VİRÜS HASTALIĞININ BAĞLARDA VE VİRÜS VEKTÖRÜ NEMATODLARDA SEROLO JİK VE PCR YÖNTEMLERİYLE BELİRLENMESİ Gülcan TARLA ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİTKİ KORUMA ANA BİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Mehmet Asil YILMAZ Yıl: 2005, Sayfa: 81 Jüri : Prof. Dr. Mehmet Asil YILMAZ Prof. Dr. Saadettin BALOGLU Prof. Dr. İ. Halil ELEKÇİOĞLU Doç. Dr. Mehmet ÖZASLAN Doç. Dr. Mehmet GÜLDÜR Bağcılık ülkemizde önemli bir tarım sektörüdür. Türkiye'de toplam mevcut bağ üretim alanı 565.000 hektar ve ortalama üretim 6.46 ton/ha dır. Ancak üretim miktarı diğer Akdeniz ülkelerinden elde edilen ürün miktarından daha düşüktür. Bunun temel nedeni özellikle Asma kısa boğum virüsü (GFLV) olmak üzere bölgemizde bağlara zarar veren virüs hastalıklarıdır. Bu hastalıklar içerisinde GFLV en önemli yeri işgal etmekte, aşı ve vektör nematodlarla taşınmaktadır. Ülkemizde bağlarda vektör nematodlar ve virüs-nematod ilişkisi konusunda yeterince detaylı araştırma yapılmamıştır. Bu çalışmada Adana ve Mersin çevresindeki bağ bitkilerinde ve vektör nematodların bünyesinde GFLV'nin varlığı ve bulunduğu alanlar serolojik ve moleküler yöntemler ile araştırılmıştır. Araziden getirilen toplam 384 bağ örneğinden 63 (% 16.4) tanesinin virüs ile bulaşık olduğu DAS-ELISA yöntemiyle saptanmıştır. Vektör nematod Xiphinema index Thorne et Allen'in bulunduğu bağ alanları ve bunların populasyon yoğunlukları saptanmıştır. Bağlarda bitkilerin rizosfer bölgesinden alınan 307 adet toprak örneğinden sırasıyla 66'sında (% 21.5) X index ve 275 'inde (% 89.6) Xiphinema pachtaicum (Tulaganov) bulunmuştur. GFLV yalnızca X. index türü nematodlarda serolojik olarak ve RT-PCR yöntemi ile saptanmıştır. Buna ek olarak, laboratuvar koşullarında GFLV mekanik inokulasyon testleriyle çok sayıda otsu indikatör bitki arasında yalnızca Nicoticma benthamiana Domin. 'ya taşınmıştır. Anahtar kelimeler: Bağ, GFLV, ELIS A, PCR, Xiphinema,