Adana Yüreğir İlçesinin iki mahallesinde evde yaşayan yaşlı bireye bakım veren aile bireylerinin karşılaştığı sorunların belirlenmesi ve bakım yükünün değerlendirilmesi

Amaç: Yaşlı nüfusun arttığı tüm ülkelerde yaşlıların bakımı önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.Bu araştırmada yaşlı bireyin bakımını sağlayan aile üyelerinin yaşadığı sorunların, bakım yükünün ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesi ile yaşanan sorunların giderilmesine yönelik düşüncelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma; Adana Yüreğir ilçesi Kışla ve Köprülü mahallelerinde yaşayan 65 yaş ve üstü bireylere bakım veren aile üyelerinin yaşadığı sorunları belirlemek amacıyla yapılan tanımlayıcı bir araştırmadır. Yüreğir Cumhuriyet Toplum Sağlığı Merkezinde 2015 Mart ayı kayıtlarına göre Kışla mahallesinde 920, Köprülü mahallesinde 298 olmak üzere toplam 1.218 yaşlı olduğu belirlendi. Örneklem büyüklüğü belirlenmesi ve seçimi yapılmaksızın her iki mahallede yaşayan ve evde bakım verilen tüm yaşlılara ulaşılması hedeflendi. Köprülü mahallesinden 71, Kışla mahallesinden 231 olmak üzere toplamda 302 yaşlı çalışmaya dahiledildi. Araştırmada veri toplama aracı olarak bakım verenin ve yaşlının sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik anket formu ile yaşlının Günlük yaşam aktivitelerini belirleme formu, Enstrümental günlük yaşam aktiviteleri formu, bakım yükü ölçeği ve Beck depresyon ölçeği kullanıldı. İstatistiksel değerlendirmeler için SPSS 19 for Windows paket programı, istatistiksel analiz olarak ki-kare testi, student t testi, ANOVA testi, korelasyon testi kullanıldı ve p değerinin <0,05 olması anlamlı olarak değerlendirildi. Bulgular:Bakım verenlerin 245'i (%81,1) kadın, 57'si (%18,9) erkek olupyaş ortalaması 48,45±12,9'dur.Araştırmaya katılan bakım verenlerin 256'sı (%84,8) bakımda sorun yaşadığını, 165'i (%54,6) psikolojik, 194'ü (%64,2) fiziksel, 130'u (%43) sosyal yaşamda, 162'si (%53,6) ekonomik sorun yaşadığını belirtti. Bakım verenlerin bakım yükü ortalama değeri 27,38'di. Çalışmaya katılan kadınların, asgari ücret altında aylık geliri olanların, kronik hastalığı olan ve sürekli ilaç kullananların, 11 yıl ve üzerinde yaşlıya bakım verenlerin, bakımda sorun yaşadığını ifade edenlerin ve maddi durumu kötü olan, kronik hastalığı, engeli olan yaşlıya bakım verenlerin bakım yükü anlamlı olarak yüksek bulunurken; 18-29 yaş grubunda ve üniversite yüksekokul mezunu olan bakım verenler ile ortaokul ve üzeri bir okuldan mezun olan yaşlıya bakım verenlerin bakım yükü puanı anlamlı olarak daha düşüktü. Bakım verenlerin medeni durumu, çocuk sahibi olma, sosyal güvence, çalışma durumu, yaşlı bireyin cinsiyeti ve medeni durumu ile bakım verme yükü puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Bakım veren kadınların, çalışmayan, asgari ücret altında geliri, kronik hastalığı olan, sürekli ilaç kullanan, bakımda sorun yaşayan ve maddi durumu kötü olan yaşlılara bakım verenlerin Beck depresyon puanı anlamlı derecede yüksek bulundu. Bakım yükü ölçek puanı arttıkça Beck depresyon puanının arttığı, Günlük ve Enstrümental yaşam aktiviteleri puanı azalırken bakım yükü ölçek puanı ve Beck depresyon puanının arttığı saptandı. Sonuç: Çalışmamızda bakım verenlerin fiziksel, psikolojik, sosyal yaşamda ve ekonomik sorunlar yaşadığı %34,1'inin hafif bakım yükü, %18,2'sinin orta düzeyde bakım yükü, %5'inin ağır bakım yükü altında olduğu saptandı. Bakım verenlerin bakım verme güçlüklerinin azaltılması için bakım verenlere yönelik danışmanlık merkezlerinin açılması, yaşlılar için gündüz bakım evlerinin kurulması, kamusal ve özel kurumlar tarafından bakım verenlerin sosyal ve psikolojik yönden desteklenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Yaşlı, bakım verme, bakım yükü, depresyon.