Afşin-Elbistan linyitleri Kışlaköy açık maden işletmesindeki şev kaymalarının ve heyelanların GB-InSAR ile izlenmesi

Heyelanlar ve Açık İşletme Madenciliğinin ilişkilerinin irdelenmesi neticesinde, uygulanan mühendislik çözümlerinin heyelanların oluşumuna tamamen engel olmadığı ve yer değiştirme hareketlerinin takip edilmesinin gerekli bir ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır. Açık Maden İşletmeciliğinde, şev stabilitesi analizleri en önemli araştırma konularından biri olup, bu kapsamda doğal ya da yapay tüm şevlerin gerek kendi ağırlıkları, gerekse uygulanan yüklerin etkisi altında göçmeye karşı dayanımları analiz edilmektedir. Bunun nedeni, şev stabilitesinin sağlanamamasına bağlı olarak oluşan heyelanların depremler, sel baskınları gibi doğal afetlere benzer olarak ciddi can ve mal kayıplarına yol açabilmesidir. Bu tez çalışmasında Açık İşletme Madenciliği, şev stabilitesi, heyelanlar ve heyelanlara bağlı deformasyonların bir ölçme tekniği olan YB-InSAR (Yer Bazlı İnterferometrik Sentetik Açıklıklı Radar) sistemi ile izlenmesi birlikte ele alınmış ve bu sistem ile erken uyarı alınabileceği ve can kaybına yol açan iş kazalarının önüne geçilebileceği uygulamalı olarak ortaya koyulmuştur. YB-InSAR sistemi havada ve uzayda konumlandırılabilen yapay açıklı radar (SAR) sistemleri ile aynı mantıkla çalışarak iki radar görüntüsünün faz farkından yararlanır ve yer değişikliklerini belirlemeye olanak sağlar. Yer Bazlı İnterferometrik Sentetik Açıklıklı Radar (YB-InSAR) ile depremler, volkanik hareketler, buzul hareketleri, heyelanlar, tasmanlar vb. yüzey deformasyonları kolaylıkla izlenebilmektedir. YB-InSAR (Yer Bazlı İnterferometrik Sentetik Açıklıklı Radar) sistemi kullanarak yapılan bir izleme faaliyeti sayesinde heyelan kinematiğini araştırma, risk azaltma, acil güvenlik önlemlerini planlama ve uzun vadeli istikrar çalışması tasarlamak mümkün olmaktadır. YB-InSAR tekniği ile yer değiştirme hareketlerinin gözlemlenmesi, mühendislik projelerinde maliyet ve zamandan tasarruf sağlayıp, güvenlikten ödün vermeden fayda sağlanabileceğini ortaya koyabilmektedir. Bu sayede acil durum aşaması için hem tasarım hem de plan değişikliklerinde izleme faaliyetlerinin oynadığı önemli ve aktif rol öne çıkmaktadır. Kahramanmaraş İli Afşin ve Elbistan İlçeleri sınırlarında bulunan ve ülkemizin en büyük açık maden işletmesi olan Afşin-Elbistan Linyitleri İşletme Müdürlüğüne bağlı Kışlaköy Sektöründe şev stabilitesi sağlanmış olan batı nihai şevi, yaklaşık 3 km uzaklıkta sağlam bir zemin üzerine tesis edilmiş YB-InSAR sistemi ile sürekli olarak izlenmektedir. Batı nihai şevinin stabilitesi her ne kadar sağlanmış olsa da bu şevde oluşabilecek bir hareket durdurulamasa bile, iş ve can güvenliği açısından istenilmeyen sonuçların önlenmesine yönelik olarak YB-InSAR sistemi ile takip edilmekte, yer değiştirme hareketleri tespit edilmekte ve bu hareketlere bağlı olarak erken uyarı sisteminin nasıl çalıştığı belirtilmektedir.