Ağrılı periferik nöropatisi olan diyabetik hastalarda ayak bakım bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi

Diyabetik ayak ülserleri önlem alınmadığı takdirde uzuv kaybına ve enfeksiyonun progresyonuna bağlı sepsis gibi mortal durumlara sebep olabilmektedir, bu nedenle diyabetik bireylerde ayak bakımı çok önemlidir. Bu çalışmanın amacı ağrılı periferik nöropati varlığının diyabetik hastalarda ayak bakım bilgi ve uygulamaları üzerine etkisini değerlendirmek ve nöropatik ağrının şiddeti ile mevcut ayak bakım bilgi ve uygulamaları arasında bir korelasyon olup olmadığını saptayabilmektir. Çalışmamıza 08/01/2024- 08/07/2024 tarihleri arasında İç Hastalıkları Polikliniği'ne Tip 2 DM tanısıyla rutin kontrol ve takip için başvuran; çalışmaya katılmayı kabul eden 140 hasta dâhil edildi. Tüm hastalardan rutin tıbbi öykü alındı, sistem- şikâyet sorgulaması ve fizik muayenenin ardından rutin kontrollerde istenen laboratuvar tetkikleri istendi. Tüm hastalar ağrılı nöropati açısından anamnez, fizik muayene ile birlikte DN4 anketi kullanılarak tarandı. Her iki hasta grubuna ayak bakım bilgi ve uygulamalarını ölçen NAFF ve DAÖD ölçeği anketleri uygulandı. Çalışma verileri SPSS 25.0 programı ile analiz edildi. Ağrılı nöropatisi olan ve olmayan her iki grubun NAFF ve DAÖD ölçek puanları, sosyodemografik ve laboratuar verileri tanımlayıcı istatistiksel analiz yöntemleri ile karşılaştırıldı. NAFF ve DÖAD ölçek puanları ile değişkenler arasındaki ilişki korelasyon analizi ile iki grup içinde ayrı ayrı incelendi. Tek değişkenli testler ve korelasyon analizinde önemli olan bağımsız değişkenler doğrusal ve binary lojistik regresyon (BLR) analizine alındı. NAFF ölçeğinden 26x2 puan =52 ve üzerinde puan alanlar ayak bakımı yeterli olarak kabul edildi. Analiz sonucunda önemli değişkenler tablolarda gösterildi. Analizlerde p<0,05 olan sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Araştırmaya alınan ağrılı nöropatisi olan ve olmayanlarda cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, çalışma durumu, medeni durum, diyabet süresi, haftalık egzersiz süresi, aldığı tedavi türü, bilinen nöropati ve nefropati varlığına açısından gruplar benzerdi (p>0,05). Ağrılı nöropatisi olanlarda olmayanlara göre tanı konmuş diyabetik retinopati ve koroner arter hastalık varlığı daha fazlaydı (p<0,05). Ağrılı nöropatisi olan grubun NAFF ölçek puanı 45,2±8,2 DAÖD ölçek puanı 22,2±9,3; ağrılı nöropatisi olmayan grubun NAFF puanı 47,9±8,9 DAÖD ölçek puanı 23,2±8,6 idi. Ağrılı nöropatisi olmayan grupta NAFF ölçeği ile saptanan ayak bakım bilgi düzeyi daha yüksek saptanmakla birlikte gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmadı (p=0,06). Araştırma grubunda NAFF ölçeğinden yeterli düzeyde puan alanların oranı %33,6'dır. NAFF'a göre ayak bakım bilgisi yeterli olma olasılığı ağrılı nöropatisi olmayanlarda olanlara göre 2 kat daha yüksek olup eğitim düzeyinin yükselmesi de önemli bulunmuştur (p<0,05). Ağrılı nöropatisi olan grupta ağrılı yakınmaların şiddetini belirten DN4 puanı ile ayak bakım bilgi düzeylerini gösteren NAFF ve DAÖD ölçek puanları arasında bir korelasyon saptanmamıştır (r=0,05 ve r=0,11). Ağrılı nöropatisi olmayan grupta NAFF ölçeğine göre ayak bakım bilgi düzeyi daha yüksek saptanmakla birlikte; ağrılı periferik nöropatisi olan ve olmayan her iki grup arasında DAÖD ve NAFF ortalama puanları açısından istatistiksel fark yoktu. Nöropatik ağrının şiddeti ile bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptamadık. Sonuçlarımız nöropatik ağrının şiddeti ile ayak öz bakım puanları arasında bir korelasyon ortaya koymadı ancak ağrılı nöropatisi olmayan grubun 2 kat daha yeterli ayak bakım bilgi düzeylerine sahip olduğu görüldü bu eğitim düzeyindeki artış ile korele idi. Diyabetik ayak oluşma riskini azaltabilmek için hastalar bu anlamda takip edilmeli, değerlendirilmeli ve eğitilmelidir.