Ağız kanserinin erken teşhisi ve biyopsi yöntemi konusunda Türkiye'deki serbest diş hekimlerinin bilgi düzeylerinin, uygulama sıklıklarının ve farkındalıklarının değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı; Türkiye'deki serbest diş hekimlerinin ağız kanserine ilişkin erken teşhis ve tanıda biyopsi alınması konusunda bilgi düzeylerinin, uygulama sıklıklarının ve farkındalıklarının değerlendirilmesidir. Çalışmanın verileri 1 Temmuz -1 Aralık 2020 tarihleri arasındaelde edilmiştir. Çalışma verileri uzman olmayan diş hekimlerine mail yoluyla gönderilen veri toplama formu sonuçlarına göre elde edilmiştir. Çalışmanın evrenini; Türk Diş Hekimleri Birliği (TDB)'ne başvuru yapılarak elde edilen; 8.074'ü kadın 11.151'i erkek olmak üzere 19.225 serbest diş hekimi oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini; çalışmaya katılmayı kabul eden ve örneklem kriterlerini karşılayan 376 diş hekimi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında literatür bilgisi ile araştırmacılar tarafından oluşturulan "Veri Toplama Formu" ile elde edilmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics 23 programı ile analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılım sağlayan diş hekimlerinin yaş ortalaması 33,96±9,79'dır. Çalışmaya katılım sağlayan diş hekimlerinin %55,3'ü kadın (n=208), % 44,7'si erkektir (n=168). Çalışmaya katılım sağlayan diş hekimlerinin %,37,2'sinin klinik deneyimi 5 yıldan azdır (n=140). Diş hekimlerinin %58,8'i (n=221) çalıştığı birimde biyopsi almaktadır ve %38,6'sı (n=145) yılda bir veya birden fazla biyopsi almaktadır. Çalışmaya katılan diş hekimlerinin %64,9'u (n=244) deneyim eksikliği nedeniyle biyopsi yapmamaktadır. Biyopsi yapanların %81,4'ü (n=180) şüpheli lezyon nedeniyle yapmaktadır. Diş hekimlerinin %77,1'i (n=290) hastalarını ağız kanseri (teşhis/önleme) ve biyopsi alınması hakkında bilgilendirmekte, %72,1'i (n=271) ağız kanserini teşhis etmek için var olan prosedürleri uygulama seviyesini yetersiz görmekte, %84,6'sı (n=318) ağız kanseri ile ilgili eğitimlere katılmak istemektedir. Veri toplama formu sonuçlarına göre diş hekimlerinin bilgi puan ortalaması 4.70±1.66'dır. Cinsiyet dışında diğer bulgular açısından anlamlı farklılık elde edilmiştir (p<0,05). Klinik deneyim yılı 5 yıldan az olan diş hekimlerinin bilgi puanı 5,09, klinik deneyim yılı 15 yıldan fazla olan diş hekimlerinin bilgi puanı ise 4,17 olarak belirlenmiştir. Diş hekimlerinin bilgi puanları ve yaş arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı derecede bir ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Çalışma sonucunda diş hekimlerine yönelik eğitimlere gereksinim olduğu görülmüş, ağız kanseri ve biyopsi konusunda lisans sonrası eğitimler ve uygulamalı kursların yararlı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ağız kanseri, biyopsi, diş hekimi, farkındalık, eğitim.