Ahmet Hamdi Tanpınar düşüncesinde kötülük problemi

Ahmet Hamdi Tanpınar Düşüncesinde Kötülük Problemi isimli tez çalışması, Tanpınar‟ın hikâye ve romanlarında kötülük problemine yaklaşımını ortaya koymaktadır. Çalışma, literatür taraması ve belge analiz yöntemi ile hazırlanmıştır. Üç bölüm ve çeşitli alt başlıklardan oluşan çalışmada ilk olarak kötülük ve kötülük probleminin kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Kötülükler metafiziksel, fiziksel ve ahlaki olarak, kötülük problemi de varoluşsal, mantıksal ve delilci kötülük problemi olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Batı ve İslam dünyasında filozofların meseleye yaklaşımları, savunma ve teodiseleri de bu bölümde ele alınmıştır. İkinci bölümde Tanpınar‟ın hayatı, eserleri ve düşünce dünyası ile ilgili bilgi ve değerlendirmeler yer almaktadır. Üçüncü bölüm de ise önce Tanpınar‟ın kişisel hayatında, daha sonra roman ve hikâyelerinde kötücül durum bulguları ve bu kötülüklerin kaynakları tespit edilmiştir. Akabinde bu bulguların kötülük problemi ve çeşitleri ile ilişkisi, bu bağlamda Tanpınar‟ın Tanrı tasavvuru, özgürlük konusuna yaklaşımı ve teodisesi ortaya koyulmuştur. Tanpınar kötülük problemini daha çok Huzur romanı içinde kısa bir bölümde tartışmaktadır. Roman ve hikâyeleri incelendiğinde yazarın dünyada metafizik, doğal ve ahlaki kötülüklerin varlığını kabul ettiği, problemi bir olgu olarak ve derinlemesine değil, mantıki sonuçları ve pratik faydaları üzerinden değerlendirdiği görülmektedir. Tanpınar kötülük probleminin akılla değil ancak inançla çözülebileceğini düşünmektedir. Çözüm önerisi olarak ise o, Tanrı‟yı yaşanan kötülüklerin sebebi olarak görüp tartışmalara dâhil etmemek, Tanrı düşüncesini basit gündelik problemlere karıştırmamak ve yıpratmamak gerektiğini ileri sürmektedir. Anahtar Kelimeler: Din Felsefesi, Tanrı, Kötülük, Teodise, Ahmet Hamdi Tanpınar.