Ahmet Haşim sözlüğü

Sözlükler ait oldukları milletlerin söz hazineleridir. Dil alanında yapılan ilk çalışmalar sözlük alanında olmuştur. Geçtiğimiz yüzyıllarda dünya dillerinde çok farklı alanlarda sözlük çalışmaları yapılmıştır. Lehçe ve şive sözlüklerinden terim sözlüklerine, seviye sözlüklerinden devir sözlüklerine kadar çok çeşitli olan bu alanın önemli bir türü de şair ve yazar sözlükleri olduğu söylenebilir. Söz varlığı çalışmaları, şair ve yazarların dünya görüşünü, içinde bulundukları toplumun izlerini görmek, yaşadıkları toplumun sosyal olaylarını tespit etmekte büyük rol oynar. Bu çalışmayla, şair ve yazarların "kendi dilleri içinde özel bir dil kullandıkları" yahut "millî dili kendilerine has bir özellikte kullandıkları" noktasından hareketle şair ve yazar sözlükleri hazırlanması meselesine dikkat çekmek istedik. Şair yazar sözlükleri yahut söz varlığı çalışmalarında önemli olan; ortak dilin kelimelerinin bir şairde ve yazarda hangi mana denizlerine yelken açarak, hangi anlam renklerine büründüğü ve nasıl yeni üslup özellikleri kazandığıdır. Çok eski zamanlardan beri üç kıt'ada hüküm sürmüşTürk milletinin kültürü bilindiği üzere oldukça zengindir. Bu zenginliğin gelecek nesillere aktarılması Ahmet Hâşim gibi zengin söz varlığına, engin kültür birikimine, son derece güçlü bir muhayyileye sahip şair ve yazarlar sayesinde olmuştur ve olacaktır. Şair ve yazarların söz varlığının en mühim kültür taşıyıcıları olması noktasından hareketle bu çalışmada 20. yüzyıl edebiyatının dil ve üslup bakımından dikkat çeken isimlerinden olan Ahmet Haşim'in gerek dil servetimize gerekse kültür hazinemize yapmış olduğu katkılar incelenmiştir. İlk olarak şairimizin hayatı, edebi kişiliği, dili ve üslubu, eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra tüm şiir ve nesirleri numaralandırmış, eserlerin tamamında geçen kelimelerin dizin çalışması yapılmıştır. Sonrasında kelimelerin ne sıklıkta ve hangi şiir veya nesirde geçtiği gösterilmiş, çekim ekleri ayrılmıştır. Alfabetik sıraya göre tasnif edilen kelimeler Haşim'in şiirinde ve nesrinde geçtikleri cümlelerin içindeki manaları dikkate alınarak izahat verilmiştir. Söz konusu kelimenin Haşim tarafından kullanılmış bütün anlamlarına nüanslara girilerek yer verilmeye çalışılmıştır. Ahmet Haşim'in eserlerindeki söz varlığı hakkında bilgi sahibi olup en az ve en çok kullandığı kelimeleri, kullanılan kelimelerin tekrar sıklığını, fiil ve isim çeşitlerini hangi sıklıkta kullandığını, özel kelimelerin genel tablo içindeki durumunu sıralı bir şekilde görme imkânı bulduk. Böylece Haşim'in fikir ve sanat dünyasına dair ipuçlarına ulaşılarak, Arapça, Farsça ve Fransızca'yla zenginleştirdiği Türkçe'sini içerik olarak milli unsurlardan ödün vermeden kullanmış olduğu sonucuna vardık.Çalışmamızın sanatçıyla ilgili yapılacak yeni çalışmalara ışık tutacağı kanaatindeyiz.