Akademik İyimserlik Ölçeğinin Türkçeye uyarlanabilirliğinin incelenmesi

Bu araştırmada Hoy ve arkadaşları (2006?2009) tarafından geliştirilen Akademik İyimserlik Ölçeği Okul ve Öğretmen Formları Türkçeye uyarlanmıştır. Araştırmada ilk olarak, toplamda 41 madde olan Akademik İyimserlik Ölçeği Türkçeye çevrilmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda bazı maddeleri düzeltilen ölçek daha sonra çeviri uygunluğunu test etmek amacıyla İngilizce versiyonu ile birlikte, 2009?2010 eğitim ve öğretim yılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği 4. sınıfına devam eden 50 öğrenciye uygulanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, 2009?2011 eğitim ve öğretim yıllarında Kastamonu merkez il ve ilçelerde bulunan, resmi ilköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerinden elde edilen ölçümler üzerinde yapılmıştır. Bu çalışma üç katılımcı grubu ile gerçekleştirilmiştir. Bu gruplarda yer alan sınıf öğretmenleri büyük çoğunlukla aynı kişilerden oluşmaktadır. İlk grup 350'si erkek, 300'ü kadın olan toplam 650 sınıf öğretmeninden oluşmakta ve hizmet süreleri 3-28 yıl arasında değişmektedir. İkinci grup 115'i erkek, 109'u kadın olup toplam 224 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır ve hizmet süreleri 8-36 yıl arasındadır. Üçüncü grup ise 341'i erkek, 312'si kadın toplam 653 sınıf öğretmeninden oluşmakta ve hizmet süreleri 3-38 yıl arasında değişmektedir Bu gruplardan ayrı olarak test tekrar test güvenirlik çalışması için 50 öğretmene ölçekler iki hafta ara ile uygulanmıştır. Bu çalışmaya katılan sınıf öğretmenlerinden 25'i erkek, 25'i kadındır ve hizmet süreleri 1-15 yıl arasında değişmektedir.Verilerin analizinde SPSS 18, Lisrel 8.80 ve Factor 8.02 paket programları kullanılmıştır. Akademik İyimserlik Ölçeği Okul ve Öğretmen Formlarından elde edilen ölçümlerin güvenirliklerini incelemek amacıyla test tekrar test ve iç tutarlık (Cronbach alfa) katsayıları hesaplanmıştır. Yapı geçerliği çalışması kapsamında betimleyici ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Buna ek olarak, İyimserlik, Kişilerarası Öz Yeterlik, Öfke ve Utangaçlık Ölçekleri ile Akademik İyimserlik Ölçeği arasındaki ilişkiler benzeme ve ayırt etme geçerliği kapsamında test edilmiştir.50 öğretmene iki hafta ara ile ölçeklerin iki kez uygulanmasından elde edilen ölçümler için test tekrar test güvenirlik katsayıları .80 ile .96 arasındadır. Üç ayrı uygulamadan elde edilen ölçümler üzerinde Akademik İyimserlik Ölçeği Okul Formunun iç tutarlık (Cronbach alfa) katsayıları ortak öz yeterlik için .06 ile .46, veli ve öğretmen güveni için -.12 ile .46 ve akademik vurgu için .00 ile .50 aralığındadır. Okul Formu için toplamda iç tutarlık katsayısı ise .04 ile .63 arasındadır. Akademik İyimserlik Ölçeği Öğretmen Formuna ait iç tutarlık katsayıları öz yeterlik için -.08 ile .40, güven için -.03 ile .39 ve akademik vurgu için .12 ile .26 arasındadır. Formun bütünü için iç tutarlık katsayısı .02 ile .47 aralığındadır.Akademik İyimserlik Ölçeği Okul ve Öğretmen Formunun Türkçe versiyonundan elde edilen ölçümlerin kuramsal yapıya uygunluğu öncelikle doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Öğretmen Formu genel uyum katsayılarının ortanca değerleri ?2: 48.96, sd: 41, CFI: .71, GFI: .96, AGFI: .94 ve RMSEA: .03; Okul Formu için ?2: 580.52, sd: 402, CFI: .16, GFI: .68, AGFI: .63 ve RMSEA: .07'dir. Genel uyum katsayılarının kabul edilebilir sınırlar altında kalmasının bir nedeni olarak, ölçeğin faktör yapısının Türk kültürü için farklı olabileceği düşünülmüştür. Bu düşünce ile üç ayrı uygulama için yapılan varimax eksen döndürmeli betimleyici faktör analizleri sonucunda elde edilen KMO değeri Öğretmen Formu için .49 ile .61; Okul Formu için .00 ile .82 aralığındadır. Paralel analiz yöntemi ile faktör sayısının belirlendiği bu çalışmanın sonunda Öğretmen Formu için ilk uygulamada bir, ikinci uygulamada iki; Okul Formu için ilk uygulamada beş, üçüncü uygulamada sekiz faktör bulunmuştur. Madde faktör ilişkileri incelendiğinde kuramsal yapıya uygun anlamlı bir örüntü elde edilememiştir. Bu çalışmadan ayrı olarak, benzeme geçerliği kapsamında uygulanan İyimserlik ve Kişilerarası Öz Yeterlik Ölçekleri ile Akademik İyimserlik Ölçeği Okul Formunun ilişkisi -43 ile .19; Öğretmen Formunun ilişkisi -.21 ile .34 aralığındadır. Ayırt etme geçerliği kapsamında uygulanan Öfke ve Utangaçlık Ölçekleri ile Akademik İyimserlik Ölçeği Okul Formunun ilişkisi -0.19 ile .22; Öğretmen Formunun ilişkisi -.08 ile .42; arasında bulunmuştur.Bu sonuçlar Akademik İyimserlik Ölçeği maddelerinin yeniden gözden geçirilmesi ve Öğretmen Formunda madde sayısı şeklinde yorumlanmıştır.