Akomodatif ve infantil ezotropya olgularında kalıtım sıklığı ve kalıtım özelliklerinin belirlenmesi ve myozin 13 ağır zincir geni dizi analizinin yapılması

ÖZETBu çalışma, infantil ET, parsiyel akomodatif ET ve akomodatif ET olgularının ailelerindeki şaşılık sıklığını ve olası kalıtım paternini araştırmak ve farklı kuşaklarda çok sayıda etkilenmiş bireyin bulunduğu ailelerde MYH 13 genindeki olası bir mutasyonun, çeşitli şaşılık tiplerinin patogenezine olabilecek katkısını araştırmak amacıyla gerçekleştirildi. Bu amaçla takipli olan veya yeni tanı konulmuş olan 139 akomodatif ET, 55 parsiyel akomodatif ET ve 21 konjenital ET hastasının aile bireyleri çalışmaya dahil edildi. Ailelerin tümüne yapılan detaylı aile sorgulaması sonucunda aile ağaçları oluşturuldu ve Cyrilic 3 pedigri programı ile yapılan analize göre olası kalıtım paterni belirlendi. Ailelerin 168'inde toplam 518 kişiye tam bir oftalmolojik muayene yapılarak tropya, forya ya da mikrotropya saptanan ve ≥ 3 PD hipermetropi olan aile bireyleri kaydedildi.Yapılan pedigri analizine göre akomodatif ET, parsiyel akomodatif ET ve infantil ET gruplarının tümünde, olguların büyük bölümünün sporadik (%53,2; %63,6; %57,1); kalıtım paterninin belirlenebildiği ailelerin ise sıklıkla poligenik ya da multifaktöryel kalıtım paterni (%20,1; %21,8; %19,1) gösterdiği saptanmıştır. Olgulardaki şaşılık alt tipleri ile kalıtım paternleri arasında anlamlıbir farkbulunmadığı (p= 0.682) saptandı.Probandın ebeveynleri arasındaki akraba evliliği sıklığıakomodatif ETgrubunda %18,1, parsiyelakomodatif ETgrubunda %22,6 ve infantil ETgrubunda %14,3olarak belirlendi. Şaşılık alt tipleri ile akraba evliliğinin sıklığı (p=0.457) ve akraba evliliği varlığı ile kalıtım paterninin tipi (p=0.652) arasında anlamlıbir fark saptanmadı. Aile ağacı analizi sonucunda probandın herhangi bir akrabasında şaşılık görülmeprevelansının akomodatif ET grubunda %59; parsiyel akomodatif ET grubunda %45.5, konjenital ET grubunda %38.1 olduğu ve ezotropya alt tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadığı (p=0.077)saptandı.Aile öyküsüne göre birinci derece akrabalardakişaşılık prevelansının akomodatif ETgrubunda %58,9; parsiyel akomodatif ET grubunda %45,5, konjenital ET grubunda %42,8 olarak bulundu. Ezotropyaalt tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı.(p=0.07) Aile öyküsüne göre probandın ebeveynlerindeki şaşılık prevelansının akomodatif ET grubunda %35,3; parsiyel akomodatif ET grubunda %20, konjenital ET grubunda %28,6 olduğu; ezotropyaalt tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkbulunmadığı(p=0.113)saptandı. Muayene edilen olgularda probandın annesindeki şaşılık prevelansının akomodatif ET grubunda %25; parsiyel akomodatif ET grubunda %15,4, konjenital ET grubunda %23,1 olduğubelirlendi. Ezotropya alt tipleri arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0.462). Muayene edilen olgularda probandın babasındaki şaşılık prevelansının akomodatif ET grubunda %26,7; parsiyel akomodatif ET grubunda %12,8 olduğu; konjenital ET grubunda ise olguların hiçbirinin babasında şaşılık bulunmadığı saptandı. Akomodatif ET grubundaki oran anlamlı yüksek bulundu (p=0.027). Muayene edilen olgularda kardeşlerde şaşılık görülme prevelansı akomodatif ET, parsiyel akomodatif ET ve konjenital ET grupları için sırasıyla %23,3 (n:27); %15,4 (n: 6) ve %15. 4 (n:2) olarak saptandı. Ezotropya alt tipleri arasında fark anlamlı bulunmadı (p=0.101). Olguların muayene edilmiş olan birinci derece yakınlarındaki ≥ 3PD hipermetropi sıklığının akomodatif ET grubunda %18,1 (n:21), parsiyel akomodatif ET grubunda %%5,2 (n: 2), konjenital ET grubunda ise %7,7 (n:1) olduğu ve ezotorpya alt tipleri arasında anlamlı bir fark bulunmadığı (p=0.113) belirlendi. Aile ağacı çizimlerine göre; olgularınakrabaları arasında %20,5'inde(n: 44) tek, %14.9'unda(n: 32) iki, %10.2'sinde (n: 22) üç,%8.3'ünde (n:18) ≥4 bireyin etkilenmiş olduğu; ezotropya alt tipleri ile şaşılık saptanan aile bireylerinin sayıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın bulunmadığı (p:0.569) saptandı. Pedigri analizinde, her kuşakta farklı bireylerlerde şaşılık bulunduğu tespit edilen iki aileden seçilen bireylerden DNA izole edilerek MYH 13 geninde 3., 25., 27, 29. ve 30. ekzon lokalizasyonlarında saptanan rs34042358, rs2074877, rs12103825, rs61745304, rs61745305, rs20774873 rs17690195, rs61745306, rs rs62060459, rs117809599 ve rs4791401 referans numaralımutasyonbölgelerindeki tek nükleotid değişiklikleri araştırıldı.Birinci ailedeki 9 bireyin 8'indeMYH13 geninin 25. ekzonunun (rs2074877) yanlış anlamlı mutasyonuna neden olan tek nükleotid değişikliği sonucunda oluşan G/A mutasyonusaptanırken, 1 bireyin bu bölgede mutasyon göstermediği (A/A genotipi), diğer ekzon bölgelerinde ise bireylerin hiçbirinde anlam değişikliğine neden olan bir mutasyon bulunmadığı saptandı. İkinci ailede ise 4 bireyde 25. ekzonda (rs2074877)yanlış anlamlı mutasyonuna neden olan tek nükleotid değişikliği sonucunda oluşan G/A mutasyonusaptanırken,2 bireyin bu bölgede mutasyon göstermediği (A/A genotipi) belirlendi. Ailede sağlıklı olduğu bilinen 2 bireyde ise 29. ekzonda (rs17690195)yanlış anlamlı mutasyonuna neden olan tek nükleotid değişikliği sonucunda oluşan G/A mutasyonusaptanmış, diğer bireylerin ise bu bölgede mutasyon göstermediği (G/G genotipi); diğer ekzon bölgelerinde ise bireylerin hiçbirinde anlam değişikliğine neden olan bir mutasyon bulunmadığı saptandı.MYH13 geninin 25. ekzonunun (rs2074877) yanlış anlamlı mutasyonuna neden olan tek nükleotid değişikliği sonucunda oluşan G/A mutasyonunun, akomodatif ezotropya için özgül olmasa da, ileride yapılacak olan daha geniş popülasyon çalışmaları için referans oluşturabileceği düşünülmüştür.