Aldatıcı televizyon reklamlarına karşı tüketicinin korunması

Reklam; bedelli bir tanıtım faaliyeti olarak tanımlanabilir. Reklamın amacı,tüketicinin dikkatini çekmek suretiyle, tanıtımı yapılan ürün veya hizmethakkında olumlu düşünceler oluşturmak ve tüketicileri satın alma davranışınayönlendirebilmektir. Reklam verenden tüketiciye doğru akan ve tüketiciyi iknaetme amacını taşıyan reklamın önemi, piyasadaki rekabetin çoğalmasınaparalel olarak artmıştır.Tüketiciler üzerinde en etkili olan reklam aracı ise, görsel ve işitsel bir kitleiletişim aracı olan televizyondur. Televizyonun, aynı anda milyonlarca kitleyebirden seslenebilme özelliği ve günümüzün en çok tercih dilen eğlencearaçlarından biri olması da, reklam verenlerin ve reklamcıların televizyonureklam aracı olarak tercih etmelerinin sebeplerindendir.Ancak, televizyonda bazı ürün ve hizmetlerin reklamlarının yapılmasınınyasak olması, reklam verenlerin ve reklam ajanslarının ürün ve hizmetlerininreklamlarının televizyonda yayınlanması karşılığı RTÜK'e ödemeleri gerekenreklam payını ve vergileri ödemek istememeleri ve reklamlarıngüvenilirliklerinin ve izlenme oranlarının düşük olması gibi sebeplerle, bazıreklam verenler, reklam ajansları ve yayın kuruluşları, tüketicinin sağlığını vegüvenliğini tehdit eden aldatıcı reklamlar yapma yoluna gitmektedirler.Tüketicinin bilgi eksikliğinden ve saflığından yararlanan bu aldatıcı reklamlaraynı zamanda haksız rekabete de neden olmakta ve hukuka aykırılıktaşımaktadırlar.Yanıltıcı reklam, gizli reklam ve bilinçaltı reklam olarak sınıflandırılanaldatıcı reklamlar; tüketicilere ürünün özellikleri ve kalitesiyle ilgili yanlış bilgivermek, önemli bilgilerin saklanması, abartılı ve gerçeği yansıtmayan ifadelerkullanmak, reklam programları dışındaki diğer programların içerisinde tanıtımıyapılmak istenen ürün ve hizmetin görüntülerine özellikle ve dikkat çekicişekilde yer vermek ve bilinçaltı teknikler kullanmak suretiyle tüketicileriistenilen ürün ve hizmete yönlendirmek gibi yollarla yapılmaktadır. Yasalaraaykırı olan bu reklamlardan tüketicilerin korunması için, bu reklamlarındenetlenmesi gerekmektedir.Reklamların hukuka uygunluğunun denetlenmesinde dört yöntemuygulanmaktadır. Türkiye'de öz denetim, özel hukuk davaları ve idari denetimolmak üzere, bunların üçünden yararlanılmaktadır. Öz denetimi ReklamÖzdenetim Kurulu gerçekleştirirken, idari denetimi de RTÜK ve ReklamKurulu yürütmektedir. Tüketiciler ve rakip firmalar, aldatıcı reklamlardandoğan zararlarının tazmin edilmesini istediklerinde, özel hukuk davalarınabaşvurabilmektedirler. Bu denetim yollarının hiçbirisi bir diğerinin yerinitutmamaktadır. Ancak hepsi ortak bir çalışma yürüttüklerinde, tüketicilerinaldatıcı reklamlardan korunması konusunda istenilen verim elde edilebilir. Enönemli olan ise tüketicilerin başta öz denetim olmak üzere tüm bu yöntemlerve çalışma sistemleri hakkında bilinçlendirilmeleridir.