Ameliyathane çalışanlarında N99/FFP3 maske ve cerrahi maske birlikte kullanımının ETCO2 seviyelerine etkisi

Amaç: İnsan yaşamının en önemli önkoşullarından biri karbondioksitin sürekli ortadan kaldırılmasıdır. Vücutta CO2 üretimi ile atılımı arasında bir denge vardır: dokulardan kan yoluyla taşınması, alveollere yayılması ve ventilasyon ile ortadan kaldırılması. Bu taşıma ve eliminasyon süreçlerinin herhangi bir şekilde bozulması, homeostazisi önemli ölçüde bozan hiperkapniye neden olur. Bu çalışmanın amacı ameliyathane çalışanlarında N99/FFP3 maske ve cerrahi maske birlikte kullanımının ETCO2 seviyelerine etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji Anabilim Dalında prospektif gözlemsel olarak yapıldı. Çalışmaya etik kurul onayı ve katılımcıların yazılı onamları alındıktan sonra 15.112021-30.12.2021 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi ameliyathanesinde çalışan 18-60 yaş aralığında 55 kişi gönüllü sağlık çalışanı dahil edildi. Çalışmada ETCO2 ölçümü için kapnograf (CapnostreamTM35 portabl respirator monitörü) ve kapnograf uyumlu ETCO2 örnekleme hattı-nazal kanül (filter line®) kullanıldı. Katılımcıların demografik özellikleri, mevcut veya geçirilmiş hastalıkları, sigara kullanımı, maskesiz solunum sırasında ETCO2, nabız, oksijen saturasyonu, solunum sayısı, EPİ (Entegre Pulmoner İndeks) değerleri bilgi formuna kaydedilerek N99/FFP3 maske ve cerrahi maske taktıktan sonra ameliyathanede günlük çalışma şartlarında 30 dakika sürede 10. - 20. - 30. dakikalarda değerlerin takibi yapılarak çalışma formuna kaydedildi. Tüm veriler Çukurova Üniversitesi Biyoistatistik Anabilim Dalı tarafından analiz edildi. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS Statistics Versiyon 20.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yaş ortalaması 29,3±4,5 olup %49,1'i erkek, %50,9'u kadındı. Katılımcıların ortalama boy uzunluğu 171,5 ± 9,7 cm, vücut ağırlığı ortalaması 70,4 ± 13,5 kg, vücut kitle indeksi ortalaması 23,8 ± 2,9 kg/m2 idi. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %34,5'inde sigara öyküsü mevcut, %65,5'inde sigara öyküsü bulunmamaktaydı. Katılımcıların %47,3 oranında COVİD-19 hikayesi mevcut olup, %52,7'sinde COVİD-19 hikayesi mevcut değildi. Katılımcıların %20'sinde kronik hastalık öyküsü olduğu, %80'inde kronik hastalık öyküsü olmadığı görüldü. Zaman içinde (maskesiz- maske kullanırken10.dakika- maske kullanırken 20.dakika- maske kullanırken 30.dakika) end-tidal karbondioksit, solunum sayısı, EPİ skoru, kalp atım hızı değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı değişiklik saptandı. Zaman içinde oksijen saturasyonu değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı değişiklik bulunamadı. Vücut kitle indeksi, geçirilmiş COVİD-19 öyküsü ile, kronik hastalık öyküsü ile ETCO2 artışı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı. Sigara kullanım öyküsü ile ETCO2 artışı arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulundu. Sigara içme durumunun içmeyenlere göre ETCO2 (bazal ile 30.dakika) farkında 2,75 kat artışa neden olduğu tespit edildi. Vücut kitle indeksi, geçirilmiş COVİD-19 öyküsü, sigara kullanımı, kronik hastalık öyküsü ile EPİ skoru düşüşü arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı. Sonuç: Çalışmamızdan elde edilen verilere göre N99/FFP3 maske ve cerrahi maske birlikte kullanımı zaman içinde ETCO2 değerlerinde belirgin artışa neden oluyor. İkincil sonuçlarımız olan solunum sayısı ve kalp hızında zaman içinde anlamlı artışla birlikte EPİ skorunda anlamlı azalma saptadık. Eldeki sonuçlarımıza göre sigara içicisi olmanın içmeyenlere göre ETCO2 farkında 2,75 kat artışa neden olduğunu gözlemledik.