Analitik hiyerarşi yöntemi (AHY) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak sel risk potansiyelinin değerlendirilmesi: Isparta ili Uluborlu-Senirkent havzası örneği

Ülkemizin sahip olduğu morfolojik ve topoğrafik özelliklerinden dolayı oldukça engebeli ve sarp bir yapıya sahiptir. Son yıllarda gözlenen düzensiz ve ani yağış olayları sonrası bu engebeli yapıda taşkın ve sel afetlerinin görülme sıklıklarında bir artış meydana gelmiştir. Çalışma alanı Uluborlu-Senirkent havzası Batı Akteniz'de Göller Bölgesi olarak isimlendirilen ve Batı Toroslar karst kuşağı üzerinde yer almaktadır. Çalışma alanı bulunduğu bölge itibari ile karstik kireçtaşlarıyla kaplı yüksek topoğrafik yapıya sahiptir. Uluborlu-Senirkent havzasında geçmiş yıllarda da sel afetleri görülmüş olup, mevcut iklim şartları dikkate alındığında çok sık görülen yoğun yağışlar sonrası olası bu afetlerin olması muhtemeldir. Bu çalışmanın temel amacı, çalışma alanında gelecekte olabilecek sel afetlerinden en az etkilenebilmek ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla sel risk analizi (SRA) yapılmasıdır. Sel analizi sonucunda elde edilecek sonuçlar, doğrudan afet risk yönetimi çalışmalarında kullanılabilecektir. SRA'nde, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Analitik Hiyerarşik Yöntemi (AHY) birlikte kullanılmıştır. SRA'nde yağış, eğim, arazi kullanımı, toprak, akarsuya olan mesafe ve jeoloji parametreleri olmak üzere altı temel parametre kullanılmıştır. Bu ana parametrelerin belirlenmesinde çalışma alanının temel özellikleri dikkate alınmıştır. Ana parametreler ve bu parametrelere ait alt parametreler AHY kullanılarak derecelendirilmiştir. Bu işlem sonucunda tüm parametreler sel risk katılarına göre ağırlık derecelendirme katsayıları elde edilmiştir. Bu katsayılar kullanılarak CBS ortamında SRA yapılarak tematik haritalara hazırlanmıştır. SRA sonucunda sel risk haritası oluşturulmuştur. Sonuç olarak; Uluborlu-Senirkent havzasında güney bölgede yer alan yüksek topoğrafyaya sahip alanların sel afet riskine sahip olduğu bulunmuştur. Senirkent'te 1995 ve 1996 yıllarında gerçekleşen sel afetinin bulunduğu alanı da içine alan bu sonuç yapılan çalışmanın doğruluğunu teyid etmiştir.