Türk tasavvuf şiirinde sayıların sırrı

Bu araştırma, Türk tasavvuf divan şiirinde sayı sembolizminin işlevlerini, tarihsel süreç ve şairler arası farklılıklarını dikkate alarak sistematik bir biçimde incelemektedir. Çalışma kapsamında, XIII. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar yaşamış on altı mutasavvıf şairin divanları ele alınmış ve sayıların kullanımına ilişkin bulgular tablolar aracılığıyla görselleştirilmiştir. Her yüzyıl kendi iç dinamiği ve kültürel bağlamı çerçevesinde değerlendirilmiş, şairlerin sayı sembolizmini kullanım biçimleri ve anlam derinliği tablolar ile sunulmuştur. Ayrıca yüzyıllar arası karşılaştırmalı analizler yapılarak sayıların zaman içindeki değişimi, yoğunluğu ve şiirsel işlevleri ortaya konmuştur. İncelenen Divanlarda özellikle "2", "4", "7", "40" ve "1000" gibi sayılar; iki âlem, dört unsur, mânevî mertebeler, kemal basamakları ve rahmet anlayışının şiirsel yansımaları olarak öne çıkmıştır. Çalışma, sayıların yalnızca sembolik bir unsur olmadığını, aynı zamanda şairlerin tasavvufî öğretisini okura aktarmada ve bireysel irfan sürecini anlamlandırmada merkezi bir araç olduğunu göstermektedir. Böylece araştırma, Türk tasavvufî divan şiirinde sayı sembollerinin hem biçimsel hem içeriksel işlevini, yüzyıllar boyu değişen eğilimleriyle karşılaştırmalı ve özgün bir perspektifte ortaya koymakta; klasik edebiyat geleneğinde sayıların anlam derinliğine ilişkin sistematik bir katkı sunmaktadır.