Azerbaycan?da dış ticaret ve ekonomik büyümenin analizi

İhracat performansı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki ve ihracatın ekonomik büyüme üzerindeki rolü, kalkınma iktisatçıları arasında yaygın bir tartışma konusudur. Teorik olarak ihracatın, daha büyük kullanım kapasitesi yaratarak; teknolojik gelişmeyi gerçekleştirerek; istihdam yaratarak ve emeğin verimliliğini arttırarak; uzmanlaşmayı artırarak; ekonomideki kıt kaynakların kullanımını etkinleştirerek; ülkenin döviz kazançlarının ve yabancı sermaye girişlerinin arttırılması yoluyla cari işlemler dengesi açıklarını hafifleterek; toplam faktör verimliğini ve dolayısıyla ülkenin refahını yükselterek ekonomik büyümeyi artıracağı beklenmektedir.Bu çalışmanın amacı, Azerbaycan Cumhuriyeti için ihracata dayalı büyüme hipotezinin test edilmesidir. Azerbaycan petrol ihracatcısı bir ülkedir, ve petrol ve petrol ürünlerinin toplam ihracattaki payı 2008 yılı için yüzde 96'dır. Bu ihracat yapısı, dünya piyasalarında rekabet etmesi beklenen diğer malların küçük ölçekte üretiminin yapıldığının göstergesidir. İhracatın petrole bağlı olması Azerbaycan'ın ?Hollanda Sendromu? ile yüzleşmesine neden olabilir. Bu yüzden Azerbaycan'da petrol-dışı sektörlerinin geliştirilmesine odaklanılmalıdır.Bu tezde eşbütünleşme ve hata düzeltme teknikleri kullanılarak 1996-2008 dönemi için Azerbaycan örneğinde ihracata dayalı büyüme hipotezi test edilmektedir. Reel GSYİH, ve ihracat ve ithalat arasında uzun ve kısa dönemde bir ilişki bulunmuştur. Sonuçlar ihracatın GSYİH'da artışlara yol açtığı şeklindeki hipotezi doğrulamamaktatır. Diğer taraftan reel GSYİH ihracat artışlarına neden olmaktadır. Bu çalışmanın bulguları ihracata-dayalı büyüme hipotezinin Azerbaycan için geçerli olmadığını göstermektedir.Azerbaycan için reel GSYİH'dan ihracata doğru bir nedensellik ilişkisinin bulunması kısmi olarak petrol sektörüne yönelik gerçekleşen büyük sermaye akımları ile açıklanabilir. Azerbaycan petrol sektöründe, yabancı sermayenin payı oldukça yüksektir. Hazar Denizinde petrol üretilmesine ilişkin ?Asrın Anlaşması?nın imzalanması ve 2002 ve 2005 yılları arasında ?Bakü-Tiflis-Ceyhan? boru hattının yapımı ülkeye yabancı sermaye girişlerinin artmasına yol açmıştır. Bu sermaye akımları, petrol üretimini, sektörel verimliliği ve GSYİH'i arttırmıştır.