Ankara Aslanhane - Ağaçayak camilerinin ahşap süsleme özellikleri

Türklerde Süsleme sanatları insan ve doğa sevgisiyle birlikte kültürel birikimlerin sonucunda gelişerek günümüze kadar ulaşmıştır. Yüzyıllardır insanoğlunun süsleme amaçlı kullandığı süsleme sanatları alanlarından biri de ahşap işçiliğidir. Türk dünyası içerisinde ahşap süsleme, zengin örnekler vermekte, en üst noktaya ise Anadolu Selçuklular döneminde ulaşmaktadır. Türk ahşap sanatının günümüze ulaşan başarılı örneklerinden olan Ankara Aslanhane ve Ağaçayak Camii ahşap süslemeleri de dönemin özelliklerini yansıtmaktadır. Bu çalışma, Anadolu Selçuklu dönemi Türk Süsleme Sanatlarından, ahşap sanatı özelliklerini taşıyan bu iki camideki ahşap işçiliğinin çizim ve fotoğraflarla belgelendirilmesi amacıyla yapılmıştır. İncelenen ahşap eserlerdeki süslemelerin zaman ve kullanılan malzemeye bağlı olarak, değişikliklere uğraması daha sonra yapılacak araştırmalara kaynak olması amacı ile bu araştırmada problem olarak ele alınmıştır. Tez araştırmamızda betimsel çalışma yöntemi izlenmiştir. Kaynak taraması, yapıların bugünkü durumlarına ait malzeme, teknikler, süslemelerinde yer alan desen ve motif özellikleri ve kompozisyon çeşitlerini içeren tabloların oluşturulması, fotoğraf çekimleri, gözlem formları, aynı döneme ait başka yapılarla kısaca karşılaştırmaları yapılmıştır. Bunun sonucunda; zamana bağlı olarak, ahşabın renginde açılmalar ve solmalar gözlendiği, bakım ve onarımının yapılmamasının kırılma ve çatlamalara sebep olduğu, motif ve kompozisyon özelliklerinin zarar gördüğü, aynı kalıpların kullanılması yüzünden benzer motiflerin oluşturulduğu gibi bulgular belirlenmiştir. Genel olarak, iki yapıda da ahşap malzeme ustaca kullanılmış, malzemenin kullanımı, kompozisyon anlayışları ait oldukları dönemleri yansıtmıştır. Yapılan ahşap süsleme özellikleri orijinalliklerini korumakla birlikte, bir kısmı ise günümüze kadar ne yazık ki ulaşamamıştır. Ankara Aslanhane camii tavanında bulunan Rumi motiflerinde ve kirişlerde nemin etkisiyle oluşan çatlamalar ve kırılmaların kompozisyon bütünlüğünün bozulmasına, yanlış kullanılan ısıtma sisteminin ahşabın kabarmasına, özellikle geometrik motiflerin ayrılmasına neden olduğu tespit edilmiş bu nedenle kültür mirasımız olan bu eserlerin düzenli aralıklarla denetlenmesine, doğru tesisat ve kullanım sistemlerinin oluşturulmasına, eserlerin gelecek kuşaklara aktarılması açısından gereken önemim verilmesine dikkat edilmelidir. Tarihi ve süsleme unsurları açısından önemli olan Ankara Aslanhane ve Ağaçayak camilerinde denetimlerin titizlikle ve bilimsel metotlara uygun yapılması, yapıya zarar verecek her türlü müdahaleden kaçınılması ve ihtiyaç halinde uzmanlarca onarılması gerekmektedir.