Ankara kent merkezlerinde 1950 sonrası büro/işhanı yapıları: Kentsel ve mimari okumalar

Ankara, tarihsel süreç içinde köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış önemli bir kenttir. Osmanlı Dönemi'nde geleneksel bir yapılanma gösteren kent, Cumhuriyet Dönemi'nden sonra modern bir kurguyla hızla yeniden inşa edilmeye başlanmıştır. Bu dönemde Atatürk Bulvarı boyunca Ulus'tan başlayarak Çankaya'ya doğru gelişen kentte Ulus ve Kızılay merkezleri ve süreç içinde Kavaklıdere Alt Merkezi oluşmuştur. Ankara üzerine yapılacak kentsel ve mimari okumalar açısından kent merkezleri önemli odaklardır. 1930'larda yapılar ve kamusal açık alanlarla şekillenen Ulus, kentin tek merkezidir. 1950'lerde daha önce Ulus'ta olan pek çok faaliyetin Kızılay'a geçmesiyle kentin yeni merkezi Kızılay olmuştur. 1970'lerde bu kez Kavaklıdere'nin yeni bir alt merkez özelliği kazanmaya başladığı görülmektedir. Tez kapsamında, Ulus Merkez, Kızılay Merkez ve Kavaklıdere Alt Merkez'in mekânsal oluşumları ile merkez özellikleri ortaya konularak önemli bir kırılmayı işaret eden 1950 sonrasında inşa edilen Büro/ İşhanı yapılarına odaklanılmıştır. Tez çalışmasında bu yapılar toplumsal ve ekonomik yapıya, kentin planlı gelişim sürecine, merkezlerin değişimine, yasal ve yönetsel mevzuata ve dönemsel mimari yaklaşımlara bağlı olarak araştırılmış ve belgelenmiştir. Büro/ İşhanı yapıları; yakın çevre/ cadde/ sokak ilişkileri, kullanım çeşitliliği, plan kararları, biçim kararları ve getirdiği yenilikler/öncül rolü /özgünlüğü dikkate alınarak sınıflandırılmıştır. Bu yapılar, bulundukları merkez ile ilişkilenen, merkezin dönüşümünü etkileyen, aynı zamanda bu dönüşümden etkilenen yapılar olarak dönem belgelemesinde oldukça önemlidir. Büro/ İşhanı yapılarının tipolojik olarak karşılaştırılmasını ve mevcut durumlarının tespit edilmesini kapsayan bu çalışmanın, bu içeriği ile kendinden sonra yapılacak araştırmalar için bir altlık olacağı düşünülmektedir.