The effect of maternal mental state talk on preschool children's theory of mind abilities

Bu çalışmada annelerin yazısız hikâye kitap okurken kullandıkları zihinsel durum ifadelerinin 3 ila 5 yaşları arasındaki çocukların zihin kuramı becerilerine olan etkisi, Türk örnekleminde incelenmektir. Otuz-iki çocuğa zihin kuramı seti, standartlaştırılmış kelime ölçekleri ve boyutsal kart sınıflandırma ölçeği uygulanmıştır. Akabinde, annelerden resimli, yazısız kitabı çocuklara anlatması istenmiştir. Annelerin kullandıkları zihinsel durum ifadeleri 3 yapısal karmaşıklık seviyesinde kodlanmıştır: kelime seviyesi, ek seviyesi ve cümle seviyesi. Kelime seviyesinde, sıklık ve çeşitlilik bazında zihinsel durum kelimeleri (örn., algısal, fizyolojik durum, istek, güdü/niyet, duygu, bilişsel ve karşıtsal) kodlanmıştır. Ek seviyesinde, dilek kipleri (-se, -sa) ve istek kipleri (-e, -a) kodlanmıştır. Yedi alt kategoriye ayrılan zihinsel durum ifadeleri hitap özelliklerine göre çocuğa, anneye veya başkalarına hitaben ve hikâye karakterlerine hitaben olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Cümle seviyesinde ise zihinsel durum kelimelerini açıklayıcı cümleler belirgin açıklayıcılar ve dolaylı açıklayıcılar olmak üzere 2 kategoride kodlanmıştır. Bulgular annelerin kullandıkları zihinsel durum kelimelerinin kontrol değişkenleri kontrol edildiğinde zihin kuramı becerileriyle anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Çocuğa, anneye veya başkalarına hitaben kullanılan zihinsel durum kelimeleri, bilişsel ve algısal kelimeler, hikaye karakterlerine hitaben kullanılan algısal kelimeler ve toplam algısal kelimeler zihin kuramı becerileriyle anlamlı ilişki içindedir. Bunların yanında, bilişsel kelimelerin zihin kuramını artı yönde yordadığı, bilişsel kelimeleri açıklayan cümlelerin ise zihin kuramı becerilerini eksi yönde yordadığı bulunmuştur. Algısal kelimelerin zihinsel durum ifadeleri ile ilişkisi göz önünde bulundurularak algısal, bilişsel ve karşıtsal kelimelerin aralarındaki ilişkiyi incelemek için yapılan analizler bu kelimelerin toplamlarının zihin kuramı becerilerini yordadığı bulunmuştur. Son olarak, annelerin çocuğa, kendine veya başkalarına hitaben kullandıkları bilişsel kelimelerin çocukların zihin kuramı becerilerini yordadığı bulunmuştur.