Antalya ilindeki 2018-2019-2020 yıllarına ait ölüm nedenlerinin değerlendirilmesi

Araştırmada Antalya ilindeki 2018-2019-2020 yıllarına ait ölümler ve bu ölümlerin nedenleri değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Veriler Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Ölüm Bildirim Sisteminden (ÖBS) elde edilmiştir. ÖBS'de bulunan tüm kayıtlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu kayıtlardaki ölüm nedenleri arasından uluslararası kurallara göre altta yatan ölüm nedeni belirlenmiştir. Altta yatan ölüm nedenine ait ICD-10 koduna göre ölüm nedenleri sınıflandırılmıştır. Veriler IBM SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler için kategorik değişkenlerde sayı ve yüzde kullanılmıştır. Sürekli değişkenlerde ortalama, standart sapma ve medyan değer kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorow-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Ki-kare testi ve Kruskal-Wallis testi ile gruplar karşılaştırılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için sınır değer p < 0,05 kabul edilmiştir. 2020 Covid-19 pandemi yılında 2019 yılına göre Antalya'da 1.413 (%10,8) daha fazla ölüm meydana gelmiştir. 2020 yılındaki ölümlerin 65 yaş ve üstünde, az eğitimli gruplarda ve ikametgah ili Antalya olanlarda sıklığı fazladır. Küçük yaş grubu ile bekarlardaki sıklığı önceki yıllara göre azalmıştır. 2020 yılında önceki yıllara göre, ölümlerin bulaşıcı hastalıktan kaynaklanma ve evde olma sıklığı artarken ölüm şeklinin adli olay olma sıklığı ise azalmıştır. Tüm yıllarda ilk üç sıradaki ölüm nedeni dolaşım sistemi hastalıkları, iyi ve kötü huylu tümörler ve solunum sistemi hastalıklarıdır. Covid-19 nedenli ölümler 2020 yılında dördüncü sıradaki ölüm nedeni grubu olmuştur. 2020 yılında önceki yıllara göre dolaşım sistemi hastalıkları nedenli ölüm hızı artarken dışsal yaralanma nedenleri ve zehirlenmeler grubuna ait hız azalmıştır. 2019 yılında Ocak ayında, 2020 yılında ise yılın ikinci yarısında ölüm sayılarındaki yükseliş diğer yıllara göre daha belirgin hal almıştır. Aynı dönemlerde 2019 yılında solunum sistemi hastalıkları, 2020 yılında ise Covid-19 nedenli ölüm sayısı belirgin artmıştır. Araştırmada 2020 yılı için fazladan ölümlerin (excess mortality) sayısı 1.172 tahmin edilmiştir. ÖBS'deki kayıtlara göre Covid-19 nedenli ölüm sayısı 1.159 bulunmuştur. Tüm kayıtların yaklaşık %20'sinde ölüm nedeni girişlerinde ICD kodu kullanılmadığı saptanmıştır. Günümüzde sağlık bilgi sistemleri verilerin toplanması ve değerlendirilmesinde etkin rol oynamaktadır. Bu araştırma, ÖBS kullanılarak ölümlerin ve pandemi gibi olağanüstü dönemlerin ölümler üzerindeki etkilerinin değerlendirilebileceğini göstermiştir. Ölüm istatistikleri önemli verilerdir ve bu araştırma sonuçları, halk sağlığı politikalarına ve müdahalelerine rehberlik edebilir. Anahtar Sözcükler: Ölüm kayıtları, Ölüm nedenleri, Covid-19 pandemisi, Fazladan ölümler.