Antik mimari parça örneklerinin arkeometrik sonuçları ışığında Sinope'nin taş ocakları

Antik Dönem'de Paphlagonia Bölgesi içerisinde yer alan ve Sinope olarak adlandırılan kent, sahip olduğu jeopolitik konum sayesinde önemli bir ticari kent olarak varlığını sürdürmüştür. Sahip olduğu ticari önem sayesinde kesintisiz olarak günümüze kadar yerleşim görmüş olduğu anlaşılan bu kent içerisinde farklı işlevlere sahip pek çok antik anıtsal yapı inşa edilmiştir. Kent genelinde gerçekleştirilen bilimsel kazı ve araştırmalar, sur duvarları üzerinde gözlemlenen devşirme malzemeler ile modern hafriyat çalışmalarında ortaya çıkarılan antik mimari parçalar, taş ve mermer ithalinin yanı sıra Sinop kenti ve yakın çevresinde Antik Dönem içerisinde oldukça önemli taş ocaklarının faaliyet göstermiş olabileceğine işaret etmektedir. Bu bilgiler ışığında kentin Antik Dönem inşa faaliyetlerinde yararlanmış olduğu taş ve mermer ocaklarının arkeometrik yöntemler kullanılarak tespit edilmesinin amaçlandığı bu çalışma içerisinde hem Sinop Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen sütun başlığı, sütun gövdesi ve geison-sima bloğu gibi mimari eserlerden hem de Antik Dönem'de olasılıkla taş ocağı olarak kullanılmış olan ve Stephane olarak adlandırılan yerleşim içerisinde yer alan doğal kayalık alandan (Çaylıoğlu Köyü/Sayarkası) numuneler alınmış; bu numunelerin ED-XRF ve PSA analizleri gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda müze bahçesi içerisinde sergilenen sütun gövdesi ve konsollu geison-sima bloğu numunelerinin kimyasal içeriklerinin, büyük oranda Sayarkası numuneleri ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Antik Dönem içerisinde Sinope'de gerçekleştirilen inşa faaliyetlerinde kullanılan taş malzemenin temini için Stephane içerisinde yer alan taş ocağının (Sayarkası taş ocağı) tercih edildiğine; Sinope ile Stephane arasında önemli ticari ilişkilerin olabileceğine işaret etmektedir. Söz konusu numuneler içerisinde kimyasal açıdan farklılaşan tek numune korinth tipi sütun başlığıdır. En düşük kalsiyum, en yüksek magnezyum içeriğiyle ve diğerlerine oranla daha az ışık geçirgenlik oranıyla daha sert bir yapıya sahip olduğu anlaşılan bu kayacın türünü ve kaynağını kesin olarak tespit etmek -karşılaştırma numunesi olmadığı için- şimdilik mümkün olmasa da kent genelinde konu ile ilgili olarak gerçekleştirilen diğer araştırmalardan elde edilen sonuçlar ışığında korinth tipi sütun başlığı üzerinde gerçekleştirilen analizler, Prokonnesos mermerine işaret ediyor olabilir. Bu sonuçlar Sinope'nin önemli ve anıtsal boyutlu kamu yapılarının inşasında nispeten daha kaliteli olan Prokonnesos'tan yarı işlenmiş mermer malzeme ithal etmiş olabileceği konusunda önemli ip uçları vermektedir.