Münasip tüp bebek - sakıncalı tüp bebek: In vitro fertilizasyon teknolojisinin Türkiye'deki söylemsel alanının oluşumu

Bu çalışmanın amacı küresel biyomedikal bir teknoloji olan In Vitro Fertilizasyon teknolojisini Türkiye'nin yerel bağlamında incelemektir. Bu çalışma küresel biyomedikal teknolojilerin Türkiye yerelindeki anlamlandırılma, üretim, uygulanma, deneyimlenme ve anlatılma biçimlerine bakarak, Donör aracılığıyla Yapay Döllenme (AID) teknolojisinin hangi biçimlerde "sakıncalı" olarak kodlandığını ve buna karşın heteroseksüel ve evli çiftlere uygulanan geleneksel In Vitro Fertilizasyon teknolojisinin hangi biçimlerde "münasip" bir teknoloji olarak benimsendiğini incelemektedir. Bu tez, IVF'nin uygulandığı hukuki, ekonomik ve sosyal alanlara bakarak global üreme teknolojilerinin yerelde şekillenme biçimlerini incelerken, medikalizasyon, ekonomik liberalleşme ve çekirdek ailenin ideal toplumsal yapı birimi olarak ortaya çıkışının etkilerinin altını çizer ve yerel söylemsel alanlarla ilişkilerini gözden geçirir. Konuya dair özcü açıklamalardan kaçınarak, bu tez üç eksenin kesişim alanlarına bakar. Bu eksenler, çekirdek ailenin ulus devletin temel organizasyonel birimi olarak ortaya çıkması, muhafazakar ve aile merkezli hükümet politikaları, ve farklı eğitimsel, sosyal, ekonomik ve dini tabanlara sahip olan kadınların tekrarla ifade ettiği, annelik, nesep, evlat edinme ve donör inseminasyon gibi konularda ortaya çıkan popüler kültürel değerlerdir. Tez, bu eksenlerin kesiştiği alanda, tüp bebek teknolojisinin kullanımını düzenleyen yasaların popüler kültürel kodlarla büyük ölçüde örtüştüğünü gösterir ve bu teknolojinin Türkiye'deki mümkün kullanım alanlarını kati olarak heteroseksüel ve evlilik bağı içeren alanlara iten devlet kanunlarının oluşumunu inceler. Türkiye'yi İsrail, Mısır, İran, Lübnan ve Yunanistan örnekleri ile karşılaştırarak tek bir evrensel, Batı teknolojisinin girdiği farklı mekanlarda, karşılaştığı farklı tarihsel, politik ve kültürel alanlara göre, nasıl değişik şekillerde formülize edildiğini gösterir. Son olarak on dört tane IVF sürecinden geçmiş ve bir tane AID sürecinden geçmiş kadının anlatılarını toplayarak bu çalışma, medikal süreçlerin kadınların bedenlerinde nasıl yaşandığını gösterir. Bu aşamada tez, kadınların karışık bir tüp-bebek piyasası içinde yollarını bulan aktif özneler olarak uyguladıkları bilinçli stratejilere bakmakta ve onların anlatılarını inceleyerek bireysel-ahlaki dünyalarında bu teknolojileri nasıl anlamlandırdıklarını incelemektedir.