Arıma modeliyle hasta talep tahmini: Bingöl Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi örneği

Sağlık, insan yaşamının en temel gereksinimlerinden biri olarak hayati bir rol oynar. İyi sağlık, bireylerin yaşamlarını sürdürmelerini sağlar, verimli çalışmalarına ve ekonomiye katkıda bulunmalarına olanak tanır. Aynı zamanda eğitim, yaşam kalitesi, sosyal ilişkiler ve toplumsal istikrar gibi bir dizi alanı olumlu etkiler. Sağlık, bireylerin potansiyellerini gerçekleştirmelerini desteklerken toplumların gelişimini ve sürdürülebilirliğini sağlar. İnsanların sağlık ihtiyaçlarının zamanında karşılana bilmesi; gerekli malzemelerin zamanında temin edilmesi ve sağlık personelinin yeteri sayıda bulunmasını planlanması sağlık ihtiyaçlarının karşılana bilmesi için önemlidir. Bu nedenle, doğru analizler yapılarak ileriye dönük tahminlerin yapılması, sağlık ihtiyaçlarının geliştirilmesi, iyileştirilmesi ve taleplere cevap verebilmek için atılabilecek adımlardan bir tanesidir. Özellikle zaman serileri ile yapılan araştırmalar sayesinde, farklı yöntemler kullanılarak ileriye dönük tahminler yapılabilmektedir. Bu çalışma Box-Jenkins yöntemi yani ARIMA modeli kullanılarak, Bingöl Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'ne gelen 6 yıllık hasta sayılarının verilerine uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Analizler için Minitab 21 adlı Paket programı kullanılarak sonuçlar elde edilmiştir. Minitab 20 programı kullanılarak yapılan korelogram ve Q istatistik testi sonuçları, hasta verilerine uygulanan, birinci fark alma işleminden sonra serinin durağanlığı sağlandığı gözlemlenmiştir. Bu sayede, ARIMA(1,1,1) modeli en uygun model olarak belirlenmiştir. Yapılan zaman serisi analizi, malzeme tedariki, doktorların izinlerinin planlanması ve ihtiyaç duyulan personelin temini gibi işletme faaliyetleri için önemli bir kaynak olmuştur. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda hastanenin ihtiyaç duyduğu malzeme tedarikinin, doktorların izinlerinin planlanmasının ve personel temininde daha doğru ve verimli kararlar alınabilmesi mümkün olabilecektir. Bu da işletmenin daha etkili bir şekilde yönetilmesine yardımcı olacaktır. Sonuç olarak, yapılan zaman serisi analizinin hastanenin faaliyetlerini destekleyen önemli bir araç olduğu ifade edilebilir.